Avâmil

La لاَ Arapça Gramer Dersleri – Cinsin hükmünü nefy

 

  • 1) ( لاَ ) irab bakımından ( إِنَّ ) gibi görev yapar. Yani ismini NASB eder ve haberi REF eder. Ancak; cinsi nefy eden değil de, cinsin hükmünü nefyeden bir harftir. ( لاَ )’nın haberinin hükmü, mübtedanın haberinin hükmü gibidir.
  • 2) ( لاَ ) amelinin şartı; (a) isminin nekre olması (b) haberinin de nekre olması, (c) isim ile kendisinin arası ayrılmaması ve (d) önüne harficer gelmemesidir. Şayet bunlardan biri eksik ise, NASB etmeyip sadece olumsuzluk ifade eder. İsmi muzaf veya muzafa benzeyen ise lafzen mansub olur; değilse fetha üzere mebnî olup NASB mahallindedir. İsim tamlaması ve sıfat tamlaması, “nekre isim” olarak kabul edilir.
  • 3) “Şerrin fâili kurtulucu değildir.” ( لاَ فَاعِلَ شَرٍّ فَائِزٌ ) terkibindeki ( لاَ ), cinsin hükmünü nefy etmiştir (cinsini nefy etmemiştir). ( لاَ )’nın ismi olan ( فَاعِلَ شَرٍّ ) isim tamlaması mu’rabdır; muzaf olan ( فَاعِلَ ) lafzen mansubtur. ( لاَ )’nın haberi olan ( فَائِزٌ ) ismi fâili ise merfudur. şeklinde de tanımlayan eserler var. (NOT: Bu terkip, fâili ( فَاعِلَ ) lafzına raci tahtında müstetir ( هُوَ ) zamiri olan bir fiil cümlesi gibi de düşünülebilir.)
  • 2/71 : ( … مُسَلَّمَةٌ لَا شِيَةَ فِيهَا … ) “özürsüz, kendisinde karışık renk bulunmayan (bir sığırdır).” Ayet-i Kerimesindeki ( لاَ ) cinsin hükmünü nefy etmiştir.  İrâbı :  ( مُسَلَّمَةٌ   özürsüz) ism-i mefulü ( بَقَرَةٌ   bir sığır) lafzının birinci sıfatı ve merfudur. ( لَا شِيَةَ   hiç alaca bulunmayan) lafzı, ( بَقَرَةٌ   bir sığır) lafzının ikinci sıfatı ve merfudur. ( شِيَةَ   alaca, karışık renk) lafzı, ( لاَ )’nın ismi olup NASB mahallindedir. ( فِيهَا   kendisinde) car-mecrurdan oluşan şibhi cümle, ( لاَ )’nın haberi olup, REF mahallindedir.
  • Burada ( بَقَرَةٌ   bir sığır)’ın vasfını (vasıf cinsini) nefy etmiyor. Sadece bu vasfın ( شِيَةَ   alaca) hükmünü (bir özelliğini) nefy ediyor. Vasfın diğer özelliklerinin (rengi, parlaklığı … gibi) mevcut olduğunu saklı olarak bildiriyor. NOT: Renk vasfı, bir hükümdür. Koku vasfı, bir hükümdür. Suret vasfı, bir hükümdür. … ve dâima Hüküm Koyucu’nun (Ellah Teala’nın) bir takdiridir.
  • 4) Cinsini nefy eden ( لاَ ) nın haberi mahzuf olabilir. ( لاَ حَوْلَ وَ لاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللهِ “Ellah’dan başka hiç bir güç ve kuvvet yoktur.”) cümlesindeki haberler mahzufdur ve saklı mânaların tefekkür edilmesini işaret eder.
  • Burada, ” ( حَوْلَ ) ve ( قُوَّةَ ) sıfatları, sadece Ellah Teala’da vardır. Başkasında yoktur ve asla da olamaz.” diyerek, sıfatları (sıfat cinsini) nefy ediyor. Bu nedenle de, nâfiyeti li’l cinsi olarak tanımlanır.
  • 5) Grub olumsuzu olarak kullanılan ( لاَ ), genellikle ( إِلاَّ ) ile birlikte kullanılır. ( لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ ) gibi

    • Kendini deneBu dersi ne kadar öğrendin?3 seviye, her birinde 5 soru. Önce kendin cevapla, sonra açıklamayı oku. Sonuçların yalnız bu tarayıcıda saklanır.
    1. Cins nefyeden لَا, i'rab bakımından hangi harf gibi amel eder?
    2. لَا ismine ve haberine ne yapar?
    3. لَا'nın amel şartlarından biri hangisidir?
    4. لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ cümlesinde لَا'nın ismi hangisidir?
    5. مُسَلَّمَةٌ لَا شِيَةَ فِيهَا (Bakara 71) ifadesinde لَا'nın ismi hangisidir?

    İlgili Makaleler

    Haber Arapça Gramer Dersleri

    İrab Tablosu

    İsm-i Muzaf

    İnne ve Benzerleri – Temrin

    Mutlak Fiil

    İsmini Nasb, Haberini Ref Edenler

    En أَنْ Muzariyi Nasb Eden Edatlar Arapça Gramer Dersleri

    Muzari Fiil Arapça Gramer Dersleri

    Men مَنْ Muzariyi Cezm Eden Edatlar Arapça Gramer Dersleri

    Eyne أَيْنَ Muzariyi Cezm Eden Edatlar Arapça Gramer Dersleri