Mazi Fiil- Fiili Mazi Çekim Tablosu

MAZİ FİİL FİİLİ MAZİ MAZİ FİİL ÇEKİMİ TABLOLARI

Mazi Fiil Çekimi Okunur Mazi Fiil Cümle Örnekleri

FİİL

Zamana bağlı olarak bir işin, bir halin veya bir hareketin oluşunu belirten kelimelere fiil denir. Arapça’da iki temel fiil çekimi vardır. Diğer kalıplar bu ikisinden türetilir. Bunlar fiil-i mâzî (geçmiş zaman) ve fiil-i muzâri (geniş zaman, şimdiki zamanın karşılığı)dır.

FİİL-İ MÂZİ

Türkçe’mizdeki –di’li geçmiş zamana denir. Geçmişte daha önce yapılmış bir işi bildirir. (Türkçe’deki …di-dı, dü-du, ti-tı, tü-tu eklerini sağlar).

كَتَبَ

yazdı

عَلِمَ

bildi

نَصَرَ

yardım etti

أَكَلَ

yedi

شَرِبَ

içti

فَتَحَ

açtı

حَضَرَ

geldi

وَجَدَ

buldu

ضَرَبَ

vurdu

كَسَرَ

kırdı

رَكِبَ

bindi

شَكَرَ

teşekkür etti, şükretti

سَمِعَ

duydu, işitti

دَخَلَ

girdi

دَرَسَ

ders yaptı, eğitim gördü

ذَهَبَ

gitti

نَشَرَ

yaydı

قَطَعَ

kesti

Yukarıda fiile örnek olarak gösterilen kelimeler geçmişte yapılmış bir işi bildirmekte ve erkek için kullanılmaktadır. Kadın için kullanıldıklarında yukarıdaki fiillerin sonuna cezimli تْ harfi eklenir. Erkekte kullanılanlara Arapça’da müzekker (eril), kadında kullanılanlara müennes (dişi) denir. Örnekler:

كَتَبَ

den →

كَتَبَتْ

(o kadın) yazdı

أَكَلَ

den →

أَكَلَتْ

(o kadın) yedi

وَجَدَ

den →

وَجَدَتْ

(o kadın) buldu
     

Arapça’da kendinden bahsedilene yani üçüncü şahsa; erkek için gâib, kadın için gâibe denir.

FİİL-İ MAZİ ÇEKİM TABLOSU

 

Cemi

(Çoğul)

Müsennâ (İkil)Tesniye

Müfred (Tekil)

 

Müzekker

كَتَبوُا

كَتَباَ

كَتَبَ

Gâib (3. şahıs)
 

(Onlar) yazdılar

(O ikisi) yazdı

(O) yazdı

 
Müennes

كَتَبْنَ

كَتَبَتاَ

كَتَبَتْ

Gâibe

 

Müzekker

كَتَبْتُمْ

كَتَبْتُماَ

كَتَبْتَ

Muhâtab (2. şahıs)
 

(Sizler) yazdınız

(Siz ikiniz) yazdınız

(Sen) yazdın

  
Müennes

كَتَبْتُنَّ

كَتَبْتُماَ

كَتَبْتِ

Muhâtaba 
          

 

Müzek.+Müe.

كَتَبْناَ

كَتَبْناَ

كَتَبْتُ

Mütekellim (1.şahıs)

 

(Bizler) yazdık

(İkimiz) yazdık

(Ben) yazdım

 

Fiili Mazi iki kısımdır:

a)      Mazi Malum

b)      Mazi Meçhul

MAZİ MALUM:

Mazi malum üç şekil üzere bulunur:

1)      فَعَلَ kalıbında gelir. كَتَبَ gibi.

2)    فَعِلَ kalıbında gelir. عَلِمَ gibi.

3)    فَعُلَ kalıbında gelir. كَبُرَ gibi.

Üç şekli birbirinden ayıran ikinci harfin harekesidir. Birinci ve üçüncü harf üç şekilde de üstündür.

Dikkat:

Bir fiili mazi harekeli ise harekesine bakarak hangi kalıptan geldiğini anlarız. Eğer harekesi yoksa nasıl okunacağını sözlükten öğreniriz.

فَعَلَ kalıbında bulunan كَتَبَ mazifiilin çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğulتَثْنِيَةٌ İkilمُفْرَدٌ Tekil  
كَتَبُواكَتَبَاكَتَبَمُذَكَّرٌ Erilغَائِبٌ
كَتَبْنَكَتَبَتَاكَتَبَتْمُؤَنَّثٌ Dişil
كَتَبْتُمْكَتَبْتُمَاكَتَبْتَمُذَكَّرٌ Erilمُخَاطَبٌ
كَتَبْتُنَّكَتَبْتُمَاكَتَبْتِمُؤَنَّثٌ Dişil
كَتَبْنَا كَتَبْتُ مُتَكَلِّمٌ

فَعَلَ kalıbında bulunan ضَرَبَ mazi fiilin çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğulتَثْنِيَةٌ İkilمُفْرَدٌ Tekil  
ضَرَبُواضَرَبَاضَرَبَمُذَكَّرٌ Erilغَائِبٌ
ضَرَبْنَضَرَبَتَاضَرَبَتْمُؤَنَّثٌ Dişil
ضَرَبْتُمْضَرَبْتُمَاضَرَبْتَمُذَكَّرٌ Erilمُخَاطَبٌ
ضَرَبْتُنَّضَرَبْتُمَاضَرَبْتِمُؤَنَّثٌ Dişil
ضَرَبْنَا ضَرَبْتُ مُتَكَلِّمٌ

فَعَلَ kalıbında bulunan فَتَحَ mazi fiilin çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğulتَثْنِيَةٌ İkilمُفْرَدٌ Tekil  
فَتَحُوافَتَحَافَتَحَمُذَكَّرٌ Erilغَائِبٌ
فَتَحْنَفَتَحَتَافَتَحَتْمُؤَنَّثٌ Dişil
فَتَحْتُمْفَتَحْتُمَافَتَحْتَمُذَكَّرٌ Erilمُخَاطَبٌ
فَتَحْتُنَّفَتَحْتُمَافَتَحْتِمُؤَنَّثٌ Dişil
فَتَحْنَا فَتَحْتُ مُتَكَلِّمٌ

فَعِلَ kalıbında bulunan عَلِمَ mazi fiilin çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğulتَثْنِيَةٌ İkilمُفْرَدٌ Tekil  
عَلِمُواعَلِمَاعَلِمَمُذَكَّرٌ Erilغَائِبٌ
عَلِمْنَعَلِمَتَاعَلِمَتْمُؤَنَّثٌ Dişil
عَلِمْتُمْعَلِمْتُمَاعَلِمْتَمُذَكَّرٌ Erilمُخَاطَبٌ
عَلِمْتُنَّعَلِمْتُمَاعَلِمْتِمُؤَنَّثٌ Dişil
عَلِمْنَا عَلِمْتُ مُتَكَلِّمٌ

فَعُلَkalıbında bulunan كَبُرَ mazi fiilin çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğulتَثْنِيَةٌ İkilمُفْرَدٌ Tekil  
كَبُرُواكَبُرَاكَبُرَمُذَكَّرٌ Erilغَائِبٌ
كَبُرْنَكَبُرَتَاكَبُرَتْمُؤَنَّثٌ Dişil
كَبُرْتُمْكَبُرْتُمَاكَبُرْتَمُذَكَّرٌ Erilمُخَاطَبٌ
كَبُرْتُنَّكَبُرْتُمَاكَبُرْتِمُؤَنَّثٌ Dişil
كَبُرْنَا كَبُرْتُ مُتَكَلِّمٌ

فَعِلَ kalıbında bulunan حَسِبَ mazi fiilin çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğulتَثْنِيَةٌ İkilمُفْرَدٌ Tekil  
حَسِبُواحَسِبََاحَسِبَمُذَكَّرٌ Erilغَائِبٌ
حَسِبْنَحَسِبَتَاحَسِبَتْمُؤَنَّثٌ Dişil
حَسِبْتُمْحَسِبْتُمَاحَسِبْتَمُذَكَّرٌ Erilمُخَاطَبٌ
حَسِبْتُنَّحَسِبْتُمَاحَسِبْتِمُؤَنَّثٌ Dişil
حَسِبْنَا حَسِبْتُ مُتَكَلِّمٌ

MAZİ MEÇHUL:

–          Mazi meçhul fiili sadece فُعِلَ kalıbında bulunur.

–          فَعُلَ kalıbında (5. bab) bulunan mazi malumların meçhulü yoktur.Bu kalıp üzerinde bulunan tüm fiillerin hepsi lazımdır. Lazım fiilin meçhulü olmaz.

–         Fakatفَعَلَ yahut فَعِلَ kalıbında bulunup ta müteaddi olan mazi malumların meçhulünü elde etmek için o mazi malumları فُعِلَ şeklinde okumalıyız.

Örnek: كَتَبَ mazi fiilin meçhulü كُتِبَ dir. عَلِمَ mazi fiilin meçhulü عُلِمَ dir.

فَعَلَ kalıbında bulunan كُتِبَ mazi meçhul fiilin çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğulتَثْنِيَةٌ İkilمُفْرَدٌ Tekil  
كُتِبُواكُتِبَاكُتِبَمُذَكَّرٌ Erilغَائِبٌ
كُتِبْنَكُتِبَتَاكُتِبَتْمُؤَنَّثٌ Dişil
كُتِبْتُمْكُتِبْتُمَاكُتِبْتَمُذَكَّرٌ Erilمُخَاطَبٌ
كُتِبْتُنَّكُتِبْتُمَاكُتِبْتِمُؤَنَّثٌ Dişil
كُتِبْنَا كُتِبْتُ مُتَكَلِّمٌ

فَعَلَ kalıbında bulunan ضُرِبَ mazi meçhul fiilin çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğulتَثْنِيَةٌ İkilمُفْرَدٌ Tekil  
ضُرِبُواضُرِبَاضُرِبَمُذَكَّرٌ Erilغَائِبٌ
ضُرِبْنَضُرِبَتَاضُرِبَتْمُؤَنَّثٌ Dişil
ضُرِبْتُمْضُرِبْتُمَاضُرِبْتَمُذَكَّرٌ Erilمُخَاطَبٌ
ضُرِبْتُنَّضُرِبْتُمَاضُرِبْتِمُؤَنَّثٌ Dişil
ضُرِبْنَا ضُرِبْتُ مُتَكَلِّمٌ

فَعَلَ kalıbında bulunan فُتِحَ mazi meçhul fiilin çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğulتَثْنِيَةٌ İkilمُفْرَدٌ Tekil  
فُتِحُوافُتِحَافُتِحَمُذَكَّرٌ Erilغَائِبٌ
فُتِحْنَفُتِحَتَافُتِحَتْمُؤَنَّثٌ Dişil
فُتِحْتُمْفُتِحْتُمَافُتِحْتَمُذَكَّرٌ Erilمُخَاطَبٌ
فُتِحْتُنَّفُتِحْتُمَافُتِحْتِمُؤَنَّثٌ Dişil
فُتِحْنَا فُتِحْتُ مُتَكَلِّمٌ

فَعِلَ kalıbında bulunan عُلِمَ mazi meçhulün çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğulتَثْنِيَةٌ İkilمُفْرَدٌ Tekil  
عُلِمُواعُلِمَاعُلِمَمُذَكَّرٌ Erilغَائِبٌ
عُلِمْنَعُلِمَتَاعُلِمَتْمُؤَنَّثٌ Dişil
عُلِمْتُنَّعُلِمْتُمَاعُلِمْتَمُذَكَّرٌ Erilمُخَاطَبٌ
عُلِمْتُنَّعُلِمْتُمَاعُلِمْتِمُؤَنَّثٌ Dişil
عُلِمْنَا عُلِمْتُ مُتَكَلِّمٌ

فَعُلَ kalıbında bulunan كَبُرَ mazi meçhul fiilin çekimi olmaz!… Çünkü lazım fiillerdir.

جَمْعٌ Çoğulتَثْنِيَةٌ İkilمُفْرَدٌ Tekil  
yokyokyokمُذَكَّرٌ Erilغَائِبٌ
yokyokyokمُؤَنَّثٌ Dişil
yokyokyokمُذَكَّرٌ Erilمُخَاطَبٌ
yokyokyokمُؤَنَّثٌ Dişil
yokyokyok مُتَكَلِّمٌ

فَعِلَkalıbında bulunan حَسِبَ mazi meçhul fiilin çekimi olmaz!…

جَمْعٌ Çoğulتَثْنِيَةٌ İkilمُفْرَدٌ Tekil  
حَسُِواحَسِبَاحَسِبَمُذَكَّرٌ Erilغَائِبٌ
حَسِبْنَحَسِبَتَاحَسِبَتْمُؤَنَّثٌ Dişil
حَسِبْتُمْحَسِبْتُمَاحَسِبْتَمُذَكَّرٌ Erilمُخَاطَبٌ
حَسِبْتُنَّحَسِبْتُمَاحَسِبْتِمُؤَنَّثٌ Dişil
حَسِبْنَا حَسِبْتُ مُتَكَلِّمٌ

Dikkat:

A-      Fiili maziler –gerek malum ve gerekse meçhul olsunlar- Türkçeye en çok “diligeçmiş zaman” ile bazen de “mişligeçmiş zaman” ile tercüme edilir. Demek oluyor ki, hangisi daha uygun düşerse öyle tercüme edilir. Mesela كَتَبَ : yazdı yahut yazmış, كُتِبَ:yazıldı yahutyazılmış. Fiili maziler bazen de “dua kipi” anlamında gelir. Mesela رَحِمَ اللهُ : Allah rahmet etsin, قَتَلَ اللهُ : Allah öldürsün.

كَتَبَ : yazdı yahut yazmış

كُتِبَ : yazıldı yahut yazılmış

رَحِمَ اللهُ : Allah rahmet etsin

قَتَلَ اللهُ : Allah öldürsün

B-      Fiili mazinin başına olumsuzluk edatı denilen مَا yahut لاَ gelirse, Türkçeye “diligeçmiş” veya “mişligeçmiş” zamanın olumsuzu ile tercüme edilir. Mesela: مَا كَتَبَ: yazmadı yahut yazmamış, مَا كُتِبَ : yazılmadı yahut yazılmamış, لاَ كَتَبَ : yazmadı yahut yazmamış, لاَ كُتِبَ : yazılmadı yahut yazılmamış.

مَا كَتَبَ : yazmadı yahut yazmamış

مَا كُتِبَ : yazılmadı yahut yazılmamış

لاَ كَتَبَ : yazmadı yahut yazmamış

لاَ كُتِبَ : yazılmadı yahut yazılmamış

Not: مَا ile لاَharflerinin çekimde hiçbir değişiklik yapmadan fiili mazinin her çekiminin başına geçebilir. Ancak mazi menfinin مَا ile kullanılması daha çoktur.

Dikkat:

Ancak harfi cer veya zarf vasıtasıyla lazım fiillerden de meçhul yapılabilir. Örnek: غُشِىَ عَلَيْهِ (bayıldı),ذُهِبَ مَعَهُ (onunla gidildi) gibi.

a)     Harfi cer vasıtasıyla lazım fiilin çekimi:

جَمْعٌ Çoğulتَثْنِيَةٌ İkilمُفْرَدٌ Tekil  
غُشِىَ عَلَيْهِمْغُشِىَ عَلَيْهِمَاغُشِىَ عَلَيْهِمُذَكَّرٌ Erilغَائِبٌ
غُشِىَ عَلَيْهِنَّغُشِىَ عَلَيْهِمَاغُشِىَ عَلَيْهَامُؤَنَّثٌ Dişil
غُشِىَ عَلَيْكُمْغُشِىَ عَلَيْكُمَاغُشِىَ عَلَيْكَمُذَكَّرٌ Erilمُخَاطَبٌ
غُشِىَ عَلَيْكُنَّغُشِىَ عَلَيْكُمَاغُشِىَ عَلَيْكِمُؤَنَّثٌ Dişil
غُشِىَ عَلَيْنَا غُشِىَ عَلَىَّ مُتَكَلِّمٌ

b)     Zarf vasıtasıyla lazım fiilin çekimi de şöyledir:

جَمْعٌ Çoğulتَثْنِيَةٌ İkilمُفْرَدٌ Tekil  
ذُهِبَ مَعَهُمْذُهِبَ مَعَهُمَاذُهِبَ مَعَهُمُذَكَّرٌ Erilغَائِبٌ
ذُهِبَ مَعَهُنَّذُهِبَ مَعَهُمَاذُهِبَ مَعَهَامُؤَنَّثٌ Dişil
ذُهِبَ مَعَكُمْذُهِبَ مَعَكُمَاذُهِبَ مَعَكَمُذَكَّرٌ Erilمُخَاطَبٌ
ذُهِبَ مَعَكُنَّذُهِبَ مَعَكُمَاذُهِبَ مَعَكِمُؤَنَّثٌ Dişil
ذُهِبَ مَعَنَا ذُهِبَ مَعِى مُتَكَلِّمٌ

 

2 YORUMLAR

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here