Kameri ve Şemsi Harfler
Kamerî ve Şemsî harfler
Arap alfabesinde harfler iki çeşittir: 1- Kamerî harfler 2- Şemsî harfler.
28 harfin 14 tanesi Kamerî, 14 tanesi de Şemsî harflerdir. Harflerin bu şekilde adlarının bilinmesi, isim cinsi kelimelerde kelimenin başına harf-i tarif denen “el” ( ال ) takısı geldiğinde, “lam”ın ( ل ) okunup okunmayacağını belirler. Kameri harfler ile başlayan bir ismin başına “el” ( ال ) takısı geldiğinde, “lam” ( ل ) cezimlenmek suretiyle açığa çıkarılır. Yani “lam” okunur.
اَلْحَمْدُ ، اَلْكَافِرُونَ ، اَلْوَسْوَاسُ ، اَلْعَصْرُ kelimelerinde olduğu gibi, “lam” harfi cezimlenerek okunur.
Kameri harfler şunlardır
ا ، ب ، ج ، ح ، خ ، ع ، غ ، فَ ، قَ ، كَ ، م ، وَ ، ه ، ى
Bu harfleri kolay ezberlemek için, bu harflerden şu iki cümle oluşturulmuştur:
اِبْغِ حَجَّكَ وَ خَفْ عَقِيمَهُ
Şemsi harfler şu harflerdir
تَ ، ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، ن
Şemsî harfler ile başlayan bir ismin başına “el” ( ال ) takısı geldiğinde, “lam” ( ل ) okunmadan direk kelimenin ilk harfi olan Şemsî harfe geçilir. Şemsî harfin üzerine şedde konur.
اَلشَّمْسُ ، اَلنَّاسُ ، اَلرَّحِيمُ ، اَلتَّوَّابُ ، اَلرِّزْقُ kelimelerinde olduğu gibi, “lam” harfi okunmayarak, kendinden sonra gelen harf şeddeli şekilde okunur.
Ayrıca başında elif-lam takısı bulunan isimlerin sonundaki tenvin kalkar.
Kameri ve Şemsi Harfler
Kameri ve Şemsi Harfler
Arapçada harfler belirlilik takısı aldıklarında okunma veya okunmama durumlarına göre kameri ve şemsi harfler olmak üzere ikiye ayrılırlar. Kameri harflere “ay harfleri”; şemsi harflere “güneş harfleri” de denir.
Kameri ve şemsi harfler, kelimenin okunuşu veya telaffuzu sırasında akıcılığı sağlayan okuma kuralları çerçevesinde değerlendirilir.
Kameri Harfler (Ay Harfleri)
Belirlilik ifade eden ال [el] takısından sonra kameri harfle başlayan bir kelime gelirse, belirlilik takısının ل [l] harfi cezmli okunur.
| Harf | Örnek | Ses – Anlam |
|---|---|---|
| أ [elif] | اَلْأَكْبَرُ | [el-ekberu] en büyük |
| ب [be] | اَلْبَيْتُ | [el-beytu] ev |
| ج [cim] | اَلْجَنَّةُ | [el-cennetu] bahçe |
| ح [ha] | اَلْحُجْرَةُ | [el-hucretu] hücre |
| خ [hı] | اَلْخَيْرُ | [el-hayru] iyilik |
| ع [ayn] | اَلْعَيْنُ | [el-aynu] göz |
| غ [gayn] | اَلْغُرْفَةُ | [el-gurfetu] oda |
| ف [fe] | اَلْفَرْقُ | [el-farku] fark |
| ق [kaf] | اَلْقَلَمُ | [el-kalemu] kalem |
| ك [kef] | اَلْكِتَابُ | [el-kitabu] kitap |
| م [mim] | اَلْمُشْتَرِي | [el-muşterî] müşteri |
| ه [he] | اَلْهِجْرَةُ | [el-hicretu] hicret |
| و [vav] | اَلْوَطَنُ | [el-vatanu] vatan |
| ي [ye] | اَلْيَوْمُ | [el-yevmu] gün |
Şemsi Harfler (Güneş Harfleri)
Belirlilik ifade eden ال [el] takısından sonra şemsi harf gelirse, ل [l] harfi okunmaz, kelimenin ilk harfi olan şemsi harf şeddeli okunur.
| Harf | Örnek | Ses – Anlam |
|---|---|---|
| ت [te] | اَلتَّكْرَارُ | [et-tekraru] tekrar |
| ث [se] | الثَّلْجُ | [es-selcu] kar |
| د [dal] | الدَّفْتَرُ | [ed-defteru] defter |
| ذ [zel] | الذِّكْرُ | [ez-zikru] hatırlama |
| ر [ra] | الرَّسُولُ | [er-rasûlu] gönderilen |
| ز [ze] | الزُّقَاقُ | [ez-zukâku] sokak |
| س [sin] | السَّمَاءُ | [es-sema’u] gökyüzü |
| ش [şın] | الشَّكْلُ | [eş-şeklu] şekil |
| ص [sad] | الصِّرَاطُ | [es-sıratu] yol |
| ض [dad] | الضَّرَرُ | [ed-dararu] zarar |
| ط [tı] | الطَّائِرَةُ | [et-tâiratu] uçak |
| ظ [zı] | الظُّلْمَةُ | [ez-zulmetu] karanlık |
| ل [lam] | اللَّيْلُ | [el-leylu] gece |
| ن [nun] | النِّعْمَةُ | [en-ni’metu] nimet |
Ek anlatım: Şemsi ve Kameri Harfler
Şemsi ve Kameri Harfler
Kameri Harfler
Bir kelimenin başında aşağıdaki cümlenin bütününde yer alan 14 harften biri bulunursa kendisiyle birleşen اَلْ takısının lâmı cezimli (لْ) okunur.
أَبْغِ حَجَّكَ وَ خَفْ عَقِيمَهُ
Örnekleri:
|
|
Nekre |
Ma’rife |
|
Nekre |
Ma’rife |
||
|
أَ |
أَذاَنٌ |
اَلْأَذاَنُ |
ezan |
خ |
خُبْزٌ |
اَلْخُبْزُ |
ekmek |
|
ب |
َبيْتٌ |
اَلْبَيْتُ |
ev |
ف |
فَرَسٌ |
اَلْفَرَسُ |
kısrak |
|
غ |
غَنِيٌّ |
اَلْغَنِيُّ |
zengin |
ع |
عَرَبِيَّةٌ |
اَلْعَرَبِيَّةُ |
Arapça |
|
ح |
حَجٌّ |
اَلْحَجُّ |
hac |
ق |
قَمَرٌ |
اَلْقَمَرُ |
ay |
|
ج |
جَارٌ |
اَلْجَارُ |
komşu |
ي |
يَوْمٌ |
اَلْيَوْمُ |
gün |
|
ك |
كَاتِبٌ |
اَلْكَاتِبُ |
katip |
م |
مَوْتٌ |
اَلْمَوْتُ |
ölüm |
|
و |
وَطَنٌ |
اَلْوَطَنُ |
vatan |
ه |
هِجْرَةٌ |
اَلْهِجْرَةُ |
hicret |
Şemsi Harfler
Arapça’nın geriye kalan diğer harfleri de şemsî harflerdir. اَلْ takısından sonra gelen kelime bu harflerden biriyle başlarsa اَلْ takısının lâmı (ل) okunmaz, yanındaki harf şeddelenir. Fakat okunmasa bile اَل takısı gene de yazılır. Örnekleri:
|
|
Nekre |
Ma’rife |
|
|
Nekre |
Ma’rife |
|
|
|
ت |
تِلْميِذٌ | اَلتِّلْميِذُ | öğrenci |
ث |
ثَوْبٌ |
اَلثَّوْبُ |
elbise | |
|
د |
دِينٌ |
اَلدِّينُ |
din |
ذ |
ذِئْبٌ |
اَلذِّئْبُ |
kurt | |
|
ز |
زَمَانٌ |
اَلزَّمَانُ |
zaman |
ر |
رَجُلٌ |
اَلرَّجُلُ |
adam | |
|
س |
سُورَةٌ |
اَلسُّورَةُ |
sûre |
ش |
شَجَرَةٌ |
اَلشَّجَرَةُ |
ağaç | |
|
ص |
صَديِقَةٌ |
اَلصَّديِقَةُ |
kız arkadaş |
ط |
طَائِرَةٌ |
اَلطَّائِرَةُ |
uçak | |
|
ض |
ضَلاَلَةٌ |
اَلضَّلاَلَةُ |
dalâlet, sapıklık |
ظ |
ظَاهِرٌ |
اَلظَّاهِرُ |
zahir, açık | |
|
ن |
نَارٌ |
اَلنَّارُ |
ateş |
ل |
لَيْلٌ |
اَللَّيْلُ |
gece | |
|
ش |
شَمْسٌ |
اَلشَّمْسُ |
güneş |
|
|
|
|
|
Kamerî ve Şemsî harfler
Arap alfabesinde harfler iki çeşittir: 1- Kamerî harfler 2- Şemsî harfler.
28 harfin 14 tanesi Kamerî, 14 tanesi de Şemsî harflerdir. Harflerin bu şekilde adlarının bilinmesi, isim cinsi kelimelerde kelimenin başına harf-i tarif denen “el” ( ال ) takısı geldiğinde, “lam”ın ( ل ) okunup okunmayacağını belirler. Kameri harfler ile başlayan bir ismin başına “el” ( ال ) takısı geldiğinde, “lam” ( ل ) cezimlenmek suretiyle açığa çıkarılır. Yani “lam” okunur.
اَلْحَمْدُ ، اَلْكَافِرُونَ ، اَلْوَسْوَاسُ ، اَلْعَصْرُ kelimelerinde olduğu gibi, “lam” harfi cezimlenerek okunur.
Kameri harfler şunlardır
ا ، ب ، ج ، ح ، خ ، ع ، غ ، فَ ، قَ ، كَ ، م ، وَ ، ه ، ى
Bu harfleri kolay ezberlemek için, bu harflerden şu iki cümle oluşturulmuştur:
اِبْغِ حَجَّكَ وَ خَفْ عَقِيمَهُ
Şemsi harfler şu harflerdir
تَ ، ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، ن
Şemsî harfler ile başlayan bir ismin başına “el” ( ال ) takısı geldiğinde, “lam” ( ل ) okunmadan direk kelimenin ilk harfi olan Şemsî harfe geçilir. Şemsî harfin üzerine şedde konur.
اَلشَّمْسُ ، اَلنَّاسُ ، اَلرَّحِيمُ ، اَلتَّوَّابُ ، اَلرِّزْقُ kelimelerinde olduğu gibi, “lam” harfi okunmayarak, kendinden sonra gelen harf şeddeli şekilde okunur.
Ayrıca başında elif-lam takısı bulunan isimlerin sonundaki tenvin kalkar.
Kameri harfler اَلْحُـرُوْفُ الْقَمَـرِيَّةُ : el-hurûfu’l-Qameriyye (ب ج ح خ ع غ ف ق ك م و هـ ىا) ile Şemsi harfler اَلْحُـرُوْفُ الشَّمْسِـيَّةُ : el-hurûfu’ş-Şemsiyye (ت ث د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ل ن) arasında fark okunuştaki ufak ayrıntıdır.
– الْقَمَـرِيَّةُ kelimesindeki الْ takısı okunurken telaffuz ediliyor.
(2) ب : اَلْبَابُ = el-bâbu = kapı
(3) ج : اَلْجَنَّـةُ = el-cennetu = cennet
(4) ح : اَلْحِمَـارُ = el-himaru = eşek
(5) خ : اَلْخُـبْزُ = el-khubszu = ekmek
(6) ع : اَلْعَين = el-aynu = göz
(7) غ : اَلْغَـدَاءُ = el-ğidau
(8 ) ف : اَلْفَـمُ = el-femu = ağız
(9) ق : اَلْقَمَـرُ = el-qameru = ay
(10) ك : اَلْكَلْـبُ = el-kelbu = köpek
(11) م : اَلْمَـاءُ = el-mâu = su
(12) و : اَلْوَلَـد = el-veledu = çocuk
(13) هـ: اَلْهَـوَاءُ = el-hevâu = hava
(14) ى : اَلْيَـدُ = el-yedu = el
(2) ث : اَلثَّـوبُ = es-sevbu = elbise
(3) د : اَلـدِّيْكُ = ed-dîku = horoz
(4) ذ : اَلـذَّهَبُ = ez-zehebu = altın
(5) ر : اَلرَّجُـلُ = er-raculu = adam,kişi
(6) ز : اَلزَّهْـرَةُ = ez-zehratu = çiçek
(7) س : اَلسَّـمَكُ = es-semeku = balık
(8 ) ش : اَلشَّـمْسُ = eş-şemsu = güneş
(9) ص : اَلصَّـدْرُ = es-sadru = göğüs
(10) ض : اَلضَّـيْفُ = ed-dayfu = misafir
(11) ط : اَلطَّـالِبُ = et-tâlibu = talebe
(12) ظ : اَلظَّهْـرُ = ez-zahru = sırt
(13) ل : اَللَّحْـمُ = el-lahmu = et
(14) ن : اَلنَّجْـمُ = en-necmu = yıldız
Ek anlatım: Şemsi Harfler ve Kameri Harfler
KAMERİ HARFLER
Bir kelimenin başında aşağıdaki cümlenin bütününde yer alan 14 harften biri bulunursa kendisiyle birleşen اَلْ takısının lâmı cezimli (لْ) okunur.
أَبْغِ حَجَّكَ وَ خَفْ عَقِيمَهُ
Örnekleri:
|
|
Nekre |
Ma’rife |
|
|
Nekre |
Ma’rife |
|
|
أَ |
أَذاَنٌ |
اَلْأَذاَنُ |
ezan |
خ |
خُبْزٌ |
اَلْخُبْزُ |
ekmek |
|
ب |
َبيْتٌ |
اَلْبَيْتُ |
ev |
ف |
فَرَسٌ |
اَلْفَرَسُ |
kısrak |
|
غ |
غَنِيٌّ |
اَلْغَنِيُّ |
zengin |
ع |
عَرَبِيَّةٌ |
اَلْعَرَبِيَّةُ |
Arapça |
|
ح |
حَجٌّ |
اَلْحَجُّ |
hac |
ق |
قَمَرٌ |
اَلْقَمَرُ |
ay |
|
ج |
جَارٌ |
اَلْجَارُ |
komşu |
ي |
يَوْمٌ |
اَلْيَوْمُ |
gün |
|
ك |
كَاتِبٌ |
اَلْكَاتِبُ |
katip |
م |
مَوْتٌ |
اَلْمَوْتُ |
ölüm |
|
و |
وَطَنٌ |
اَلْوَطَنُ |
vatan |
ه |
هِجْرَةٌ |
اَلْهِجْرَةُ |
hicret |
ŞEMSİ HARFLER
Arapça’nın geriye kalan diğer harfleri de şemsî harflerdir. اَلْ takısından sonra gelen kelime bu harflerden biriyle başlarsa اَلْ takısının lâmı (ل) okunmaz, yanındaki harf şeddelenir. Fakat okunmasa bile اَل takısı gene de yazılır. Örnekleri:
|
|
Nekre |
Ma’rife |
|
|
Nekre |
Ma’rife |
|
|
|
ت |
تِلْميِذٌ |
اَلتِّلْميِذُ |
öğrenci |
ث |
ثَوْبٌ |
اَلثَّوْبُ |
elbise |
|
|
د |
دِينٌ |
اَلدِّينُ |
din |
ذ |
ذِئْبٌ |
اَلذِّئْبُ |
kurt |
|
|
ز |
زَمَانٌ |
اَلزَّمَانُ |
zaman |
ر |
رَجُلٌ |
اَلرَّجُلُ |
adam |
|
|
س |
سُورَةٌ |
اَلسُّورَةُ |
sûre |
ش |
شَجَرَةٌ |
اَلشَّجَرَةُ |
ağaç |
|
|
ص |
صَديِقَةٌ |
اَلصَّديِقَةُ |
kız arkadaş |
ط |
طَائِرَةٌ |
اَلطَّائِرَةُ |
uçak |
|
|
ض |
ضَلاَلَةٌ |
اَلضَّلاَلَةُ |
dalâlet, sapıklık |
ظ |
ظَاهِرٌ |
اَلظَّاهِرُ |
zahir, açık |
|
|
ن |
نَارٌ |
اَلنَّارُ |
ateş |
ل |
لَيْلٌ |
اَللَّيْلُ |
gece |
|
|
ش |
شَمْسٌ |
اَلشَّمْسُ |
güneş |
|
|
|
|
|
Ek anlatım: Şems’i Kameri Harfler
Arapçada 28 harf vardır. Bu 28 harfin 14 tanesi kameri ve 14 tanesi de şemsi harftir. Bir ismin başında elif-lam “el takısı” varsa ve bu elif-lam takılı isim okunurken lâm harfi cezm ile okunarak el… diye telaffuz edilirse o isim kameri bir harf ile başlıyor demektir. Eğer elif-lam takısı mevcut olan isim okunurken lâm harfi okunmadan ismin ilk harfi şeddeli okunuyorsa o isim şemsi bir harf ile başlıyor demektir. Misaller ile görelim.
| Kameri Harfler |
| غ | ع | خ | ح | ج | ب | ا |
| ي | ه | و | م | ك | ق | ف |
| Şemsi Harfler |
| س | ز | ر | ذ | د | ث | ت |
| ن | ل | ظ | ط | ض | ص | ش |
Kameri ve Şemşi Harflere Misaller
|
اَلْبَشِيرُ el-beşîru – müjde |
اَلْاَمْرُ el-emru / emir |
|
اَلثَّوْرُ e-ssevru – dönem |
اَلتَّمْرِينُ e-ttemrinu / alıştırma |
|
اَلْحِمَارُ el-hımaru / eşşek |
اَلْجَبَلُ el-cebelu / dağ |
|
اَلدَّيكُ e-ddîku / horoz |
اَلْخَوْفُ el-havfu / korku |
|
اَلرَّحِيمُ e-rrahîmu / affedici |
اَلذِّكْرُ e-zzikru / anma |
|
اَلسَّمَاءُ e-ssemâu / gök |
اَلزَّوْجَةُ e-zzevcetu / eş |
|
اَلصَّدْرُ e-ssadru / göğüs |
اَلشَّمْسُ e-şşemsu / güneş |
|
اَلطَّعَامُ e-ttaâmu / yemek |
اَلضَّمِيرُ e-ddamiru / zamir |
|
اَلْعَيْنُ el-aynu / göz |
اَلظُّهْرُ e-zzuhru / sırt |
|
اَلْفَلَكُ el-feleku / rota |
اَلْغَيْبُ el-ğaybu / bilinmeyen |
|
اَلْكَلاَمُ el-kelamu / söz |
اَلْقَمَرُ el-kameru / ay |
|
اَلْمُسْلِمُ el-muslimu / müslüman |
اَللَّبَنُ el-lebenu / süt |
|
اَلْوِتْرُ el-vitru / vitir |
اَلنُّورُ e-nnûru / nur |
|
اَلْيَمِينُ el-yemînu / sağ |
اَلْهِجْرَةُ el-hicretu / göç |
- Arap alfabesindeki 28 harften kaçı kamerî, kaçı şemsîdir?Harflerin 14'ü kamerî, 14'ü şemsîdir.
- Kamerî harfle başlayan bir isme ال gelince lam nasıl okunur?Kamerî harflerde ال'nin lamı cezimlenerek açıkça okunur: اَلْقَمَرُ، اَلْحَمْدُ.
- Hangisi şemsî harftir?ش şemsî harftir (اَلشَّمْسُ); ب، ق، م kamerîdir.
- Hangisi kamerî harftir?ك kamerîdir (اَلْكِتَابُ); ن، ر، ص şemsîdir.
- Şemsî harfle başlayan bir isme ال gelince ne olur?Şemsî harflerde lam okunmaz, doğrudan şeddeli ilk harfe geçilir: اَلشَّمْسُ (eş-şems), اَلنَّاسُ (en-nâs).
- اَلْقَمَرُ kelimesinde ال'nin lamı neden okunur?ق kamerî harflerdendir; kamerî harften önce lam sakin olarak okunur.
- Hangisinde ال'nin lamı okunmaz?س şemsî harftir; lam okunmaz, sin şeddeli okunur: es-semâu. ك، ب، ع kamerîdir.
- Hangisinde ال'nin lamı okunur?غ kamerî harftir: el-ğurfetu. ش، ر، د şemsî olduğundan diğerlerinde lam okunmaz.
- كِتَابٌ kelimesine ال getirilince doğru yazılış hangisidir?Kâf kamerîdir, lam sakin okunur; ayrıca ال alan ismin sonundaki tenvin kalkar: اَلْكِتَابُ.
- نُورٌ kelimesi ال alınca nasıl yazılır?ن şemsî harftir: lam okunmaz, nun şeddelenir ve tenvin düşer: اَلنُّورُ (en-nûr).
- Kamerî harfleri ezberlemek için kullanılan cümle hangisidir?اِبْغِ حَجَّكَ وَخَفْ عَقِيمَهُ cümlesi 14 kamerî harfi toplar. Diğerleri tecviddeki sıfat harflerinin (isti'lâ, kalkale, izlâk) ezber ifadeleridir.
- اَللَّيْلُ kelimesinde lamın şeddeli okunmasının sebebi nedir?ل şemsî harflerdendir; ال'nin lamı okunmaz, kelimenin lamı şeddeli okunur: el-leylu.
- Hangi grupta ال'nin lamı kelimelerin HEPSİNDE okunmaz?ت، ر، ن üçü de şemsîdir. Diğer gruplarda ح، ق، و، ي، ه gibi kamerî harfler vardır.
- نِعْمَةٌ kelimesine ال getirildiğinde nasıl yazılır ve okunur?Cevabı önce aklından söyle, sonra kontrol et.Cevap: اَلنِّعْمَةُ — ن şemsî harftir; lam okunmaz, nun şeddeli okunur (en-ni'metu).ن, 14 şemsî harften biridir; bu yüzden lam yazılır ama okunmaz, tenvin de düşer.Bildin mi?
- Şu harfleri kamerî ve şemsî diye ayırın: ج ، ز ، ه ، طCevabı önce aklından söyle, sonra kontrol et.Cevap: Kamerî: ج ، ه — Şemsî: ز ، طج ve ه اِبْغِ حَجَّكَ وَخَفْ عَقِيمَهُ cümlesinde geçer (kamerî); ز ve ط şemsî harflerdendir.Bildin mi?