Harfler Başta Ortada ve Sonda Yazılışları
Harfler kelime içinde birbirine bitiştirilerek yazıldıkları için başta, ortada ve sonda yazılış şekillerinde kısmen değişiklikler olur. Arapça yazılış kaidelerine göre altı harf kendinden önce gelen harflere bitişirler. Fakat kendinden sonraki harfle birleşmeyip ayrı yazılırlar. Bunlar ا و د ذ ر ز harfleridir. Kelime içindeki örnekleri şöyledir:
|
|
|
Başta |
Ortada |
Sonda |
|||
| Elif |
ا أ ء |
اَلْ |
أَكَلَ |
سَأَلَ |
سُئِلَ |
بَدَأَ |
قَرَأَ |
|
|
جاَءَ |
كاَنَتاَ |
فَواَكِهَ |
سَمِعْناَ |
وَجَدْناَ |
||
| Vâv |
و |
وَجَبَ |
وُهِبَ |
سَوَدَ |
رُوِيَ |
غَزَوَ |
وَهُوَ |
| Dal |
د |
دَخَلَ |
دُفِعَ |
عَدِمَ |
عُدِلَ |
يَجِدُ |
وُلِدَ |
| Zel |
ذ |
ذَهَبَ |
ذُكِرَ |
كَذَبَ |
نَذَرَ |
لَوَذَ |
أُخِذَ |
| Rı |
ر |
رُمِزَ |
رَكِبَ |
عُرِضَ |
بَرَدَ |
ذَكَرَ |
بَصَرَ |
| Ze |
ز |
زَرَعَ |
زُلِقَ |
وَزَنَ |
رُزِقَ |
رَمَزَ |
كَنَزَ |
Bu altı harfin geriye kalanı kendinden sonraki harfe birleştirilerek yazılır. Toplu halde yazılış örnekleri şöyledir:
|
Sonda |
Ortada |
Başta |
|
|
||||
|
كَتَبَ |
شَرِبَ |
سَبَقَ |
كَبُرَ |
بَدَأَ |
بَطَلَ |
ببب |
ب |
Be |
|
نَبَتَ |
سَكَتَ |
كُتِبَ |
هَتَفَ |
تَلِيَ |
تَرَكَ |
تتت |
ت |
Te |
|
بَعَثَ |
حَدَثَ |
مُثِلَ |
وَثَبَ |
ثَوَبَ |
ثَقُلَ |
ثثث |
ث |
Se |
|
خَرَجَ |
فَلِجَ |
رَجَعَ |
خَجِلَ |
جَعَلَ |
جَنَحَ |
ججج |
ج |
Cim |
|
فَلَحَ |
ذُبِحَ |
جَحَدَ |
لَحِمَ |
حَفِظَ |
حَسِبَ |
ححح |
ح |
Ha |
|
وَبَّخَ |
طَبَخَ |
أُخِذَ |
بَخِلَ |
خَرَجَ |
خَلَقَ |
خخخ |
خ |
Hı |
|
عَبَسَ |
بَئِسَ |
خُسِرَ |
حَسِبَ |
سَجَدَ |
سَمِعَ |
سسس |
س |
Sin |
|
غَشَّ |
فَرَشَ |
خَشِيَ |
نَشَطَ |
شَهِدَ |
شَتَمَ |
ششش |
ش |
Şın |
|
يَقُصُّ |
نَقَصَ |
وَصَلَ |
نُصِرَ |
صَمَدَ |
صَبَحَ |
صصص |
ص |
Sad |
|
مَرِضَ |
بَغُضَ |
فُضِلَ |
حَضَرَ |
ضَرَبَ |
ضَحِكَ |
ضضض |
ض |
Dat |
|
نُشِطَ |
بَسَطَ |
قُطِعَ |
لَطَمَ |
طُمِسَ |
طَلَعَ |
ططط |
ط |
Tı |
|
حُفِظَ |
غَلِظَ |
عَظُمَ |
نَظَرَ |
ظُفِرَ |
ظَلَمَ |
ظظظ |
ظ |
Zı |
|
رُفِعَ |
وَقَعَ |
بَعُدَ |
طَعِمَ |
عَرَفَ |
عَلِمَ |
ععع |
ع |
Ayn |
|
دُمِغَ |
بَلَغَ |
رَغَدَ |
بَغَرَ |
غَرِقَ |
غُلِبَ |
غغغ |
غ |
Gayn |
|
خُتِفَ |
عَرَفَ |
قُفِلَ |
شَفِقَ |
فَهِمَ |
فَتَحَ |
ففف |
ف |
Fe |
|
خُلِقَ |
رُزِقَ |
بَقِيَ |
وَقَبَ |
قَدَرَ |
قَسَمَ |
ققق |
ق |
Kaf |
|
مَلَكَ |
عَدَكَ |
عَكَسَ |
رَكِبَ |
كُذِبَ |
كَتَبَ |
ككك |
ك |
Kef |
|
نَزَلَ |
أَمَلَ |
طَلَعَ |
وُلِدَ |
لَمَعَ |
لَعِبَ |
للل |
ل |
Lâm |
|
لَأَمَ |
دَهِمَ |
أَسْمَرُ |
جَمَعَ |
مَرَجَ |
مَزَحَ |
ممم |
م |
Mim |
|
أَمِنَ |
وَزَنَ |
كَنَسَ |
مَنَغَ |
نُزِعَ |
نَدِمَ |
ننن |
ن |
Nun |
|
يَدَهُ |
تَلِهَ |
جَهَدَ |
ظَهَرَ |
هَدَى |
هَجَأَ |
ههه |
ه |
He |
|
اَيُّ |
دَعِيَ |
بَيَعَ |
كَيَدَ |
يَجِدُ |
يَكاَدُ |
ييي |
ي |
Ye |
Ek anlatım: Harflerin tek başına, başta, ortada ve sonda yazılışı
a) Harfler kelime içinde birbirine bitiştirilerek yazıldıkları için başta, ortada ve sonda yazılış şekillerinde kısmen değişiklikler olur. Arapça yazılış kaidelerine göre altı harf kendinden önce gelen harflere bitişirler. Fakat kendinden sonraki harfle birleşmeyip ayrı yazılırlar. Bunlar ا و د ذ ر ز harfleridir. Kelime içindeki örnekleri şöyledir:
b) Bu altı harfin geriye kalanı kendinden sonraki harfe birleştirilerek yazılır. Toplu halde yazılış örnekleri şöyledir:
- Derse göre kaç harf kendinden sonraki harfe bitişmez?ا و د ذ ر ز olmak üzere altı harf kendinden sonrakine bitişmez.
- Hangisi kendinden sonraki harfe bitişmez?ز, ا و د ذ ر ز grubundandır; diğerleri sonraki harfe bitişir.
- Hangisi kendinden sonraki harfe bitişmeyen harflerden DEĞİLDİR?ل kendinden sonraki harfe bitişir; ا, د, و bitişmez.
- Hangi grubun harflerinin hepsi kendinden sonraki harfe bitişmez?Sonrakine bitişmeyen altı harf ا و د ذ ر ز'dir.
- Harflerin başta, ortada ve sonda yazılış şekilleri neden değişir?Harfler kelime içinde bitiştirilerek yazıldığı için şekilleri kısmen değişir.
- دَخَلَ kelimesinde د harfi خ harfine bitişir mi?د kendinden önceki harfe bitişebilir ama sonrakine bitişmez.
- Hangi kelimede ع harfi ortada yazılmıştır?بَعُدَ'da ع ortadadır; عَرَفَ'te başta, وَقَعَ'de sondadır.
- Hangi kelimede ف harfi sondadır?عَرَفَ'te ف sondadır; فَتَحَ'te başta, قُفِلَ'de ortadadır.
- Hangi kelimede ك harfi baştadır?كَتَبَ'te ك baştadır; مَلَكَ'te sonda, رَكِبَ'te ortadadır.
- وَزَنَ kelimesinde harflerin hiçbiri kendinden sonrakine bitişmez. Sebebi nedir?و ve ز sonrakine bitişmeyen harflerdendir; ن son harftir.
- Hangi kelimede bütün harfler ayrı ayrı (birbirine bitişmeden) yazılır?و, ر, د'nin üçü de sonrakine bitişmez; diğerlerinde bitişen harfler vardır.
- Hangi kelimede hemze (ء) ortadadır?سَأَلَ'de hemze ortada, أَكَلَ'de başta, بَدَأَ'da sondadır.
- كَانَتَا kelimesi kaç ayrı parça (bitişik grup) hâlinde yazılır?ك elife bitişir (كَا); elif sonrakine bitişmediği için نَتَا ayrı bir parça olur.
- ر harfi için hangisi doğrudur?ا و د ذ ر ز önceki harfe bitişebilir ama sonrakine bitişmez (بَرَدَ, عُرِضَ).
- وَجَدْنَا kelimesi hangi parçalar hâlinde yazılır?Cevabı önce aklından söyle, sonra kontrol et.Cevap: وَ | جَدْ | نَا — و sonrakine bitişmez; ج ile د bitişir, د sonrakine bitişmez; ن ile ا bitişir.Bitişmeyen harfler (و, د, ا) kendinden sonra yeni bir parça başlatır.Bildin mi?