MUZAAF FİİLLER GENEL ÖZET

MUZAAF FİİLLER 

Muzaaf, birinci, ikinci ve dördüncü bablardan gelir:

  1. birinci babdan gelen muzaaflar: فَعَّ ، يَفُعُّ şeklinde olur. Örnek: رَدَّ ، يَرُدُّ gibi.
  2. İkinci babdan gelen muzaaflar: فَعَّ ، يَفِعُّ şeklinde olur. Örnek: حَبَّ ، يَحِبُّ gibi.
  3. Dördüncü babdan gelen muzaaflar: فَعَّ ، يَفَعُّ şeklinde olur.Örnek: عَضَّ ، يَعَضُّ gibi.

Mazi malum birinci çekimi her babda فَعَّ şeklindedir.

Mazi malumun baştan beş çekimi şeddelidir. Sahihe benzemez. Fakat altıncıdan itibaren şedde düşer ve sahih gibi çekilir:

Birinci babda:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

فَعُّوا

فَعَّا

فَعَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

فَعَلْنَ

فَعَّتَا

فَعَّتْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

فَعَلْتُمَْ

فَعَلْتُمَا

فَعَلْتَ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

فَعَلْتُنَّ

فَعَلْتُمَا

فَعَلْتِ

مُؤَنَّثٌ Dişil

فَعَلْنَا

 

فَعَلْتُ

 

مُتَكَلِّمٌ

Birinci babda:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

رَدُّوا

رَدَّا

رَدَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

رَدَدْنَ

رَدَّتَا

رَدَّتْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

رَدَدْتُمْ

رَدَدْتُمَا

رَدَدْتَ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

رَدَدْتُنَّ

رَدَدْتُمَا

رَدَدْتِ

مُؤَنَّثٌ Dişil

رَدَدْنَا

 

رَدَدْتُ

 

مُتَكَلِّمٌ

İkinci babda:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

حَبُّوا

حَبَّا

حَبَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

حَبَبْنَ

حَبَّتَا

حَبَّتْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

حَبَبْتُمْ

حَبَبْتُمَا

حَبَبْتَ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

حَبَبْتُنَّ

حَبَبْتُمَا

حَبَبْتِ

مُؤَنَّثٌ Dişil

حَبَبْنَا

 

حَبَبْتُ

 

مُتَكَلِّمٌ

Dördüncü babda:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

فَعَُّوا

فَعَّا

فَعَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

فَعِلْنَ

فَعَّتَا

فَعَّتْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

فَعِلْتُمْ

فَعِلْتُمَا

فَعِلْتَ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

فَعِلْتُنَّ

فَعِلْتُمَا

فَعِلْتِ

مُؤَنَّثٌ Dişil

فَعِلْنَا

 

فَعِلْتُ

 

مُتَكَلِّمٌ

Dördüncü babda:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

غَضُّوا

غَضَّا

غَضَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

غَضِضْنَ

غَضَّتََا

غَضَّتْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

غَضِضْتُمْ

غَضِضْتُمَا

غَضِضْتَ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

غَضِضْتُنَّ

غَضِضْتُمَا

غَضِضْتِ

مُؤَنَّثٌ Dişil

غَضِضْنَا

 

غَضِضْتُ

 

مُتَكَلِّمٌ

MAZİ MEÇHUL

Mazi meçhul her babda (kalıpta) فُعَّ biçimindedir. Şu halde رَدَّ nin meçhulü رُدَّ; حَبَّ nin meçhulü حُبَّ; غَضَّ nin meçhulü غُضَّ olmuş olur.

Mazi meçhulün de baştan beş çekimi şeddelidir. Sahihe benzemez.

Fakat altıncıdan itibaren şedde düşer ve sahih gibi çekilir:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

فُعُّوا

فُعَّا

فُعَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

فُعِلْنَ

فُعَّتَا

فُعَّتْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

فُعِلْتُمْ

فُعِلْتُمَا

فُعِلْتَ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

فُعِلْتُنَّ

فُعِلْتُمَا

فُعِلْتِ

مُؤَنَّثٌ Dişil

فُعِلْنَا

 

فُعِلْتُ

 

مُتَكَلِّمٌ

رُدَّ mazi meçhul fiilide bu şekil çekilir:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

رُدُّوا

رُدَّا

رُدَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

رُدِدْنَ

رُدَّتَا

رُدَّتْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

رُدِدْتُمْ

رُدِدْتُمَا

رُدِدْتَ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

رُدِدْتُنَّ

رُدِدْتُمَا

رُدِدْتِ

مُؤَنَّثٌ Dişil

رُدِدْنَا

 

رُدِدْتُ

 

مُتَكَلِّمٌ

حُبَّ mazi meçhul fiilide bu şekil çekilir:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

حُبُوا

حُبَّا

حُبَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

حُبِبْنَ

حُبَّتَا

حُبَّتْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

حُبِبْتُمْ

حُبِبْتُمَا

حُبِبْتَ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

حُبِبْتُنَّ

حُبِبْتُمَا

حُبِبْتِ

مُؤَنَّثٌ Dişil

حُبِبْنَا

 

حُبِبْتُ

 

مُتَكَلِّمٌ

غُضَّ mazi meçhul fiilide bu şekil çekilir:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

عُضُّوا

عُضَّا

عُضَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

عُضِضْنَ

عُضَّتَا

عُضَّتْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

عُضِضْتُمْ

عُضِضْتُمَا

عُضِضْتَ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

عُضِضْتُنَّ

عُضِضْتُمَا

عُضِضْتِ

مُؤَنَّثٌ Dişil

عُضِضْنَا

 

عُضِضْتُ

 

مُتَكَلِّمٌ

MUZARİ MALUM

Muzari malum,

birinci babda يَفُعُّ şeklinde gelir.

İkinci babda يَفِعُّ şeklinde gelir.

Dördüncü babda يَفَعُّ şeklinde gelir.

Muzari malum çekimi yapılırken iki cemi müennes şeddesiz, diğerleri şeddelidir. Demek oluyor ki, yalnız iki cemi müennes sahih gibi çekilir. Bundan dolayı iki cemi müennes birinci babdan gelen muzaaflarda يَفْعُلنَ ، تَفْعُلنَ; ikinci babdan gelen muzaaflarda يَفْعِلْنَ ، تَفْعِلنَ; dördüncü babdan gelen muzaaflarda ise يَفْعَلْنَ ، تَفْعَلْنَ şeklinde çekilir.

Örnek:يَرُدُّ muzari malum fiili şöyle çekilir:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

يَرُدُّونَ

يَرُدَّانِ

يَرُدُّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

يَرْدُدْنَ

تَرُدََّّانِ

تَرُدُّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

تَرُدُّونَ

تَرُدََّّانِ

تَرُدُّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

تَرْدُدْنَ

تَرُدََّّانِ

تَرُدِّينَ

مُؤَنَّثٌ Dişil

نَرُدُّ

 

اَرُدُّ

 

مُتَكَلِّمٌ

Örnek:يَحِبُّ muzari malum fiili şöyle çekilir:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

يَحِبُّونَ

يَحِبَّانِ

يَحِبُّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

يَحْبِبْنَ

تَحِبَّانِ

تَحِبُّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

تَحِبُّونَ

تَحِبَّانِ

تَحِبُّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

تَحْبِبْنَ

تَحِبَّانِ

تَحِبِّينَ

مُؤَنَّثٌ Dişil

نَحِبُّ

 

اَحِبُّ

 

مُتَكَلِّمٌ

Örnek:يَعَضُّ muzari malum fiili şöyle çekilir:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

يَعَضُّونَ

يَعَضَّانِ

يَعَضُّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

يَعْضَضْنَ

تَعَضَّانِ

تَعَضُّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

تَعَضُّونَ

تَعَضَّانِ

تَعَضُّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

تَعْضَضْنَ

تَعَضَّانِ

تَعَضِّينَ

مُؤَنَّثٌ Dişil

نَعَضُّ

 

اَعَضُّ

 

مُتَكَلِّمٌ

MUZARİ MEÇHUL

Muzari meçhul her babda (kalıpta)يُفَعُّ şeklindedir. O halde يَرُدُّ nun meçhulü يُرَدُّ; يَحِبُّ nun meçhulü يُحَبُّ; يَعَضُّ nun meçhulü يُعَضُّ şeklinde olmuş olur.

 Muzari meçhulün de yalnız iki cemi müennesin çekimi şeddesizdir.

Diğerleri şeddelidir. Ve bu iki cemi müennes her babda (kalıpta) يُفْعَلْنَ ، تُفْعَلْنَ şeklinde gelir.

Örnek: يُرَدُّ muzari meçhul fiili şöyle çekilir:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

يُرَدُّونَ

يُرَدَّانِ

يُرَدُّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

يُرْدَدْنَ

تُرَدَّانِ

تُرَدُّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

تُرَدُّونَ

تُرَدَّانِ

تُرَدُّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

تُرْدَدْنَ

تُرَدَّانِ

تُرَدِّينَ

مُؤَنَّثٌ Dişil

نُرَدُّ

 

اُرَدُّ

 

مُتَكَلِّمٌ

Örnek:يُحَبُّ muzari meçhul fiili şöyle çekilir:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

يُحَبُّوَ

يُحَبََّانِ

يُحَبُّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

يُحْبَبْنَ

تُحَبَّانِ

تُحَبُّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

تُحَبُّونَ

تُحَبَّانِ

تُحَبُّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

تُحْبَبْنَ

تُحَبَّانِ

تُحَبِّينَ

مُؤَنَّثٌ Dişil

نُحَبُّ

 

اُحَبُّ

 

مُتَكَلِّمٌ

Örnek:يُعَضُّ muzari meçhul fiili şöyle çekilir:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

يُعَضُّونَ

يُعَضَّانِ

يُعَضُّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

يُعْضَضْنَ

تُعَضَّانِ

تُعَضُّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

تُعَضُُّونَ

تُعَضَّانِ

تُعَضُّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

تُعْضَضْنَ

تُعَضَّانِ

تُعَضِّينَ

مُؤَنَّثٌ Dişil

نُعَضُّ

 

اُعَضُّ

 

مُتَكَلِّمٌ

MUZARİ MANSUB

Muzaafların muzari masubu tamamen sahihte açıklanan kaideye tabi olup hiçbir istisnası yoktur.

Örnek:

Birinci babdan:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَنْ يَرُدُّوا

لَنْ يَرُدَّا

لَنْ يَرُدَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَنْ يَرْدُدْنَ

لَنْ تَرُدَّا

لَنْ تَرُدَّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَنْ تَرُدَُّوا

لَنْ تَرُدَّا

لَنْ تَرُدَّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَنْ تَرْدُدْنَ

لَنْ تَرُدَّا

لَنْ تَرُدِّى

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَنْ نَرُدَّ

 

لَنْ اَرُدَّ

 

مُتَكَلِّمٌ

İkinci babdan:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَنْ يَحِبُّوا

لَنْ يَحِبَّا

لَنْ يَحِبَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَنْ يَحْبِبْنَ

لَنْ تَحِبَّا

لَنْ تَحِبَّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَنْ تَحِبُّوا

لَنْ تَحِبَّا

لَنْ تَحِبَّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَنْ تَحْبِبْنَ

لَنْ تَحِبَّا

لَنْ تَحِبِّى

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَنْ نَحِبَّ

 

لَنْ اَحِبَّ

 

مُتَكَلِّمٌ

Dördüncü babdan:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَنْ يَعَضُّوا

لَنْ يَعَضَّا

لَنْ يَعَضَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَنْ يَعْضِضْنَ

لَنْ تَعَضَّا

لَنْ تَعَضَّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَنْ تَعَضُّوا

لَنْ تَعَضَّا

لَنْ تَعَضَّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَنْ تَعْضَضْنَ

لَنْ تَعَضَّا

لَنْ تَعَضِّى

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَنْ نَعَضَّ

 

لَنْ اَعَضَّ

 

مُتَكَلِّمٌ

Muzari malum meçhulleri de sahihteki gibi çekilir:

Birinci babdan:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَنْ يُرَدُّوا

لَنْ يُرَدَّا

لَنْ يُرَدَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَنْ يُرْدَدْنَ

لَنْ تُرَدَّا

لَنْ تُرَدَّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَنْ تُرَدُّوا

لَنْ تُرَدَّا

لَنْ تُرَدَّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَنْ تُرْدَدْنَ

لَنْ تُرَدَّا

لَنْ تُرَدِّى

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَنْ نُرَدَّ

 

لَنْ اُرَدَّ

 

مُتَكَلِّمٌ

İkinci babdan:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَنْ يُحَبُّوا

لَنْ يُحَبَّا

لَنْ يُحَبَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَنْ يُحْبَبْنَ

لَنْ تُحَبَّا

لَنْ تُحَبَّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَنْ تُحَبَّوا

لَنْ تُحَبَّا

لَنْ تُحَبَّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَنْ تُحْبَبْنَ

لَنْ تُحَبَّا

لَنْ تُحَبِّى

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَنْ نُحَبَّ

 

لَنْ نُحَبَّ

 

مُتَكَلِّمٌ

Dördüncü babdan:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَنْ يَعَضُّوا

لَنْ يُعَضَّا

لَنْ يُعَضَّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَنْ يُعْضَضْنَ

لَنْ تُعَضَّا

لَنْ تُعَضَّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَنْ تُعَضُّوا

لَنْ تُعَضَّا

لَنْ تُعَضَّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَنْ تُعْضَضْنَ

لَنْ تُعَضَّا

لَنْ تُعَضِّى

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَنْ نُعَضَّ

 

لَنْ اُعَضَّ

 

مُتَكَلِّمٌ

MUZARİ MECZUM

Nunlu çekimler tamamen sahihte anlatılan kurallara tabiidir. Ancak nun’suz beş çekimde durum başka şekildedir. Şöyle ki:

          Birinci babın (kalıbın) muzari meczum malumunda nunsuz beş çekiminin son harfini üstün, esre ve ötre okumak caizdir. Örnek dal’ın üstünü ile لَمْ يَرُدَّ; yahut dal’ın esresiyle لَمْ يَرُدِّ; yahut dal’ın ötresiyle لَمْ يَرُدُّ gibi. Fakat üstün olarak لَمْ يَرُدَّ okumak daha uygundur.

          İkinci ve dördüncü babın muzari meczum malumunda nunsuz beş çekimin son harfini üstün veya esre okumak caizdir. Ancak ötre okunamaz. Örnek: İkinci babdan (kalıptan) ba’nın (harfinin) üstünü ile لَمْ يَحِبَّ; yahut ba’nın esresiyle لَمْ يَحِبِّ gibi. Yine dördüncü babdan (kalıptan) dat’ın üstünüyle لَمْ يَعَضَّ; yahut dat’ın esresiyle لَمْ يَعِضِّ gibi. Fakat bu iki babda da üstün okumak لَمْ يَحِبَّ ، لَمْ يَعَضَّ daha uygundur.

لَمْ يَرُدَُِّ muzari malum meczum fiilinin çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَمْ يَرُدُّوا

لَمْ يَرُدَّا

لَمْ يَرُدَُِّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَمْ يَرْدُدْنَ

لَمْ تَرُدَّا

لَمْ تَرُدَُِّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ تَرُدُّوا

لَمْ تَرُدَّا

لَمْ تَرُدَُِّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَمْ تَرْدُدْنَ

لَمْ تَرُدَّا

لَمْ تَرُدِّى

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ نَرُدَُِّ

 

لَمْ اَرُدَُِّ

 

مُتَكَلِّمٌ

لَمْ يَحِبَِّ muzari malum meczum fiilinin çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَمْ يَحِبُّوا

لَمْ يَحِبَّا

لَمْ يَحِبَِّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَمْ يَحْبِبْنَ

لَمْ تَحِبَّا

لَمْ تَحِبَِّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ تَحِبُّوا

لَمْ تَحِبَّا

لَمْ تَحِبَِّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَمْ تَحْبِبْنَ

لَمْ تَحِبَّا

لَمْ تَحِبِّي

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ نَحِبَِّ

 

لَمْ اَحِبَِّ

 

مُتَكَلِّمٌ

لَمْ يَعَضَِّ muzari malum meczum fiilinin çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَمْ يَعَضُّوا

لَمْ يَعَضَّا

لَمْ يَعَضَِّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَمْ يَعْضَضْنَ

لَمْ تَعَضََّا

لَمْ تَعَضَِّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ تَعَضُّوا

لَمْ تَعَضََّا

لَمْ تَعَضَِّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَمْ تَعْضَضْنَ

لَمْ تَعَضََّا

لَمْ تَعَضِّي

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ نَعَضَِّ

 

لَمْ اَعَضَِّ

 

مُتَكَلِّمٌ

Dikkat:

Bunların meçhullerinde nun’suz sigalar yalnız iki hareke ile okunur. Demek ki, gerek birinci babdan ve gerekse ikinci veya dördüncü babdan olsun muzari meczumun meçhulünde nun’suz sigaların son harfi ancak üstün veya esre okunur.

لَمْ يُرَدَِّ muzari meçhul meczum fiilin çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَمْ يُرَدُّوا

لَمْ يُرَدَّا

لَمْ يُرَدَِّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَمْ يُرْدَدْنَ

لَمْ تُرَدَّا

لَمْ تُرَدَِّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ تُرَدُّوا

لَمْ تُرَدَّا

لَمْ تُرَدَِّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَمْ تُرْدَدْنَ

لَمْ تُرَدَّا

لَمْ تُرَدِّي

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ نَرُدَِّ

 

لَمْ اَرُدَِّ

 

مُتَكَلِّمٌ

لَمْ يُحَبَِّ muzari meçhul meczum fiilin çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَمْ يُحَبُّوا

لَمْ يُحَبَّا

لَمْ يُحَبَِّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَمْ يُحْبَبْنَ

لَمْ تُحَبَّا

لَمْ تُحَبَِّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ تُحَبُّوا

لَمْ تُحَبَّا

لَمْ تُحَبَِّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَمْ تُحْبَبْنَ

لَمْ تُحَبَّا

لَمْ تُحَبِّي

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ نُحَبَِّ

 

لَمْ اُحَبَِّ

 

مُتَكَلِّمٌ

لَمْ يُعَضَِّ muzari meçhul meczum fiilin çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَمْ يُعَضُّوا

لَمْ يُعَضَّا

لَمْ يُعَضَِّ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَمْ يُعْضَضْنَ

لَمْ تُعَضَّا

لَمْ تُعَضَِّ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ تُعَضُّوا

لَمْ تُعَضَّا

لَمْ تُعَضَِّ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَمْ تُعْضَضْنَ

لَمْ تُعَضَّا

لَمْ تُعَضِّي

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ نُعَضَِّ

 

لَمْ اُعَضَِّ

 

مُتَكَلِّمٌ

Dikkat: Muzari malum/meçhul meczumunda nunsuz sigalar gibide çekilir:

Birinci babdan olan رَدَّ nin muzari meczumunda nun’suz sigaların sahih gibi okunmasına göre çekimi:

لَمْ يَرْدُدْ muzari malum mezcum fiilin sahih gibi çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَمْ يَرُدُّوا

لَمْ يَرُدَّا

لَمْ يَرْدُدْ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَمْ يَرْدُدْنَ

لَمْ تَرُدَّا

لَمْ تَرْدُدْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ تَرُدُّوا

لَمْ تَرُدَّا

لَمْ تَرْدُدْ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَمْ تَرْدُدْنَ

لَمْ تَرُدَّا

لَمْ تَرُدِّى

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ نَرْدُدْ

 

لَمْ اَرْدُدْ

 

مُتَكَلِّمٌ

İkinci babdan olan حَبَّ nin muzari meczumunda nun’suz sigaların sahih gibi okunmasına göre çekimi:

لَمْ يَحْبِبْ muzari malum meczum fiilin sahih gibi çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَمْ يَحِبُّوا

لَمْ يَحِبَّا

لَمْ يَحْبِبْ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَمْ يَحْبِبْنَ

لَمْ تَحِبَّا

لَمْ تَحْبِبْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ تَحِبُّوا

لَمْ تَحِبَّا

لَمْ تَحْبِبْ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَمْ تَحْبِبْنَ

لَمْ تَحِبَّا

لَمْ تَحِبِّي

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ نَحْبِبْ

 

لَمْ اَحْبِبْ

 

مُتَكَلِّمٌ

Dördüncü babdan olan عَضَّ kelimesinin muzari meczumunda nun’suz sigaların sahih gibi okunmasına göre çekimi:

لَمْ يَعْضَضْ muzari malum meczum fiilin sahih gibi çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَمْ يَعَضُّوا

لَمْ يَعَضَّا

لَمْ يَعْضَضْ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَمْ يَعْضَضْنَ

لَمْ تَعَضََّا

لَمْ تَعْضَضْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ تَعَضُّوا

لَمْ تَعَضََّا

لَمْ تَعْضَضْ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَمْ تَعْضَضْنَ

لَمْ تَعَضََّا

لَمْ تَعَضِّي

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ نَعْضَضْ

 

لَمْ اَعْضَضْ

 

مُتَكَلِّمٌ

Bunların meçhulünde ise sahihteki muzari meçhul kaidesine göre hareket edilir. Yani nun’suz sigalarda birinci harfi ötre, üçüncüyü üstün okuruz. O zaman şu şekilleri alır ve hepsi aynı şekilde çekilir:

Muzari malum meczum

 

Muzari meçhul meczum

لَمْ يَرْدُدْ

Birinci bab

لَمْ يُرْدَدْ

لَمْ يَحْبِبْ

İkinci bab

لَمْ يُحْبَبْ

لَمْ يَعْضَضْ

Dördüncü bab

لَمْ يُعْضَضْ

لَمْ يُرْدَدْ muzari meçhul meczum fiilin çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَمْ يُرَدُّوا

لَمْ يُرَدَّا

لَمْ يُرْدَدْ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَمْ يُرْدَدْنَ

لَمْ تُرَدَّا

لَمْ تُرْدَدْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ تُرَدُّوا

لَمْ تُرَدَّا

لَمْ تُرْدَدْ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَمْ تُرْدَدْنَ

لَمْ تُرَدَّا

لَمْ تُرَدِّي

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ نُرْدَدْ

 

لَمْ اُرْدَدْ

 

مُتَكَلِّمٌ

لَمْ يُحْبَبْ muzari meçhul meczum fiilin çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَمْ يُحَبُّوا

لَمْ يُحَبَّا

لَمْ يُحْبَبْ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَمْ يُحْبَبْنَ

لَمْ تُحَبَّا

لَمْ تُحْبَبْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ تُحَبُّوا

لَمْ تُحَبَّا

لَمْ تُحْبَبْ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَمْ تُحْبَبْنَ

لَمْ تُحَبَّا

لَمْ تُحَبِّي

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ نُحْبَبْ

 

لَمْ اُحْبَبْ

 

مُتَكَلِّمٌ

لَمْ يُعْضَضْ muzari meçhul meczum fiilin çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

لَمْ يُعَضُّوا

لَمْ يُعَضَّا

لَمْ يُعْضَضْ

مُذَكَّرٌ Eril

غَائِبٌ

لَمْ يُعْضَضْنَ

لَمْ تُعَضَّا

لَمْ تُعْضَضْ

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ تُعَضُّوا

لَمْ تُعَضَّا

لَمْ تُعْضَضْ

مُذَكَّرٌ Eril

مُخَاطَبٌ

لَمْ تُعْضَضْنَ

لَمْ تُعَضَّا

لَمْ تُعَضِّي

مُؤَنَّثٌ Dişil

لَمْ نُعْضَضْ

 

لَمْ اُعْضَضْ

 

مُتَكَلِّمٌ

EMRİ HAZIR MALUM

Emri hazırın malumu birinci babdan (kalıptan) gelen muzaaf fiillerde فُعَّ yahut فُعِّ veya فُعُّ şeklinde olur. رُدُّ ،رُدِّ ، رُدَّ gibi.

Bu üç şekilden birisincisi yani ikinci harfi üstün okumak, dile kolay geldiğinden daha uygundur. Vakıa bu mazi meçhule benzese de karine ile fark edilir.

İkinci babdan gelen muzaaflarda emri hazır malum فِعَّ yahut فِعِّ şeklinde gelir. حِبِّ ، حِبَّ gibi. Birinci şekilde okumak daha uygundur.

Dördüncü babdan gelen muzaaflarda emri hazır malum فَعَّ yahut فَعِّ şeklinde gelir. عَضِّ ، عَضَّ gibi. Fakat birinci şekilde okumak daha uygundur. Bu mazi maluma benzese de karine ile fark edilir.

Emri hazır malumun CEMİ MÜENNES MUHATABI sahih gibi şeddesiz olup birinci babda اُفْعُلنَ , ikinci babda اِفْعِلْنَ , dördüncü babda اِفْعَلْنَ şeklinde olur.

رُدَّ nin çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

رُدُّوا

رُدَّا

رُدَِّ – اُرْدُدْ

مُذَكَّرٌ

مُخَاطَبٌ

اُرْدُدْنَ

رُدَّا

رُدِّي

مُؤَنَّثٌ

حِبَّ nin çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

حِبُّوا

حِبَّا

حِبَّ – اِحْبِبْ

مُذَكَّرٌ

مُخَاطَبٌ

اِحْبِبْنَ

حِبَّا

حِبِّي

مُؤَنَّثٌ

عَضَّ nin çekimi:

جَمْعٌ Çoğul

تَثْنِيَةٌ İkil

مُفْرَدٌ Tekil

 

 

عَضُّوا

عَضَّا

عَضَِّ – اِعْضَضْ

مُذَكَّرٌ

مُخَاطَبٌ

اِعْضَضْنَ

عَضَّا

عَضِّي

مُؤَنَّثٌ

Emri hazır malumun yalnız birinci sigasını (çekimi) sahihler gibi okumak caizdir. O zaman birinci babda اُفْعُلْ , ikinci babda اِفْعِلْ , dördüncü babda اِفْعَلْ şeklinde olabilir. اِحْبِبْ ، اُرْدُدْ ، اِعْضَضْ gibi.

Dikkat:

Dördüncü babdan olan مَسَّ ve ظَلَّ kelimeleri normal olarak tasrif olunmakla beraber İmam Sibeveyh’e göre bu iki kelimeye mahsus olmak üzere altıncı sigadan itibaren مَسْنَ ، ظَلْنَ veya مِسْنَ ، ظِلْنَ demek de caizdir.

Dikkat:

(1,2,3,4,5,6,7,8) rakamlarıyla gösterilen tasriflerde لَمْ yerine لَمَّا getirilecek olursa CAHDİ MUSTAĞRAK meydana gelir.

Bu tasniflerin yalnız gaib sigalarında لَمْ yerine لِ getirilecek olursa EMRİ GAİB, لاَ getirilecek olursa NEHYİ GAİB meydana gelir.

Bu tasriflerin yalnız muhatab sigalarında لَمْ yerine لاَ getirilecek olursa NEHYİ HAZIR meydana gelir.

Bu tasriflerin yalnız iki mütekellim sigasında لَمْ yerine لِ getirilecek olursa EMRİ MÜTEKELLİM, لاَ getirilecek olursa NEHYİ MÜTEKELLİM meydana gelir.

Eğer (4,8) rakamlarıyla gösterilen iki tasrifin yalnız muhatab sigalarında لَمْ yerine لِ getirilecek olursa EMRİ HAZIRIN MEÇHULÜ meydana gelir.