Arapça GramerSarf

Sülasi Mezid Fiiller

İF’ÂL BÂBI İLE İLGİLİ AYETLER

1- يَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَمَا تُخْفِي الصُّدُورُ .

(40/MÜ’MİN, 19). (Allah) gözlerin hain bakışını ve kalplerin gizlediğini bilir.

 

göğüs, kalp اَلصَّدْرُ ج اَلصُّدُورُ gizledi أَخْفَى يُخْفِي إِخْفاَءً

2- مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللّهَ وَمَنْ تَوَلَّى فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا .

(4/NİSÂ, 80). Kim Resûl’e itaat ederse Allah’a itaat etmiş olur. Yüz çevirene gelince, seni onların başına bekçi göndermedik!

 

yüz çevirdi     تَوَلَّى يَتَوَلَّى تَوَلِّياً gözetici, koruyucu حَفِيظًا itaat etti أَطاَعَ يُطِيعُ إِطاَعَةً

3- … فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ .

(24/NÛR, 63). …Bu sebeple, onun emrine aykırı davrananlar, başlarına bir belâ gelmesinden veya kendilerine çok elemli bir azap isabet etmesinden sakınsınlar.

 

sakındı, korundu حَذِرَ يَحْذَرُ حَذَراً isabet etti أَصاَبَ يُصِيبُ إِصاَبَةً
muhalefet etti, aykırı davrandı خاَلَفَ يُخَالِفُ مُخاَلَفَةً

4- يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللّهَ بِهِ عَلِيمٌ .

(2/BAKARA, 215). Sana (Allah yolunda) ne harcayacaklarını soruyorlar. De ki: Maldan harcadığınız şey, ebeveyn, yakınlar, yetimler, fakirler ve yolcular için olmalıdır. Şüphesiz Allah yapacağınız her hayrı bilir.

 

en yakın, akraba أَقْرَبُ ج أَقْرَبُونَ infak etti, harcadı أَنْفَقَ يُنْفِقُ إِنْفاَقاً
fakir اَلْمِسْكِينُ ج اَلْمَسَاكِينُ yolcu اِبْنُ السَّبِيلِ
         

5- قَالُوا إِنَّا كُنَّا قَبْلُ فِي أَهْلِنَا مُشْفِقِينَ {52/26} فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْنَا وَوَقَانَا عَذَابَ السَّمُومِ {52/27} إِنَّا كُنَّا مِن قَبْلُ نَدْعُوهُ إِنَّهُ هُوَ الْبَرُّ الرَّحِيمُ .

(52/TÛR, 26, 27, 28). Derler ki: “Daha önce biz, aile çevremiz içinde bile (ilâhî azaptan) korkardık. Allah bize lütfetti de bizi vücudun içine işleyen azaptan korudu. Gerçekten biz bundan önce O’na yalvarıyorduk. Çünkü iyilik eden, esirgeyen ancak O’dur.”

 

lutfetti مَنَّ يَمُنُّ مَناًّ korktu, sakındı أَشْفَقَ يُشْفِقُ إِشْفاَقاً
sıcak, kavurucu rüzgar سَمُومٌ iyilik eden اَلْبَرُّ

6- قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لاَ تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ .

(39/ZÜMER, 53). De ki: Ey kendi nefisleri aleyhine haddi aşan kullarım! Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin! Çünkü Allah bütün günahları bağışlar. Şüphesiz ki O, çok bağışlayan, çok merhametli olandır.

 

ümit kesmek قَنِطَ يَقْنَطُ قَنَطاً israf etti, haddi aştı أَسْرَفَ يُسْرِفُ إِسْراَفاً

7- أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ ¯ حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ ¯ كَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ ¯ ثُمَّ كَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ ¯ كَلاَّ لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ .

(102/TEKASÜR, 1, 2, 3, 4, 5). Çokluk kuruntusu sizi o derece oyaladı ki, Nihayet kabirleri ziyaret ettiniz. Hayır! Yakında bileceksiniz! Elbette yakında bileceksiniz! Gerçek öyle değil! Kesin bilgi ile bilmiş olsaydınız!

 

kabir اَلْقَبْرُ ج اَلْمَقَابِرُ ziyaret etti زاَرَ يَزُورُ زِياَرَةً oyaladı, meşgul etti أَلْهَى يُلْهِي إِلْهاَءً
(çok mal, vs. hususunda) çokluğuyla övünmek اَلتَّكَاثُرُ  
               

8- وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُونِ ¯ مَا أُرِيدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ وَمَا أُرِيدُ أَنْ يُطْعِمُونِ .

(51/ZÂRİYÂT, 56, 57). (Allah buyurdu ki:) Ben cinleri ve insanları, ancak bana kulluk etsinler diye yarattım. Ben onlardan rızık istemiyorum. Beni doyurmalarını da istemiyorum.

 

doyurdu. (لِيَعْبُدُونِ) (يُطْعِمُونِ) fiillerindeki nûnlar nûnu vikaye sondaki esreler de düşen mütekellim yâ’sının işaretidir. أَطْعَمَ يُطْعِمُ إِطْعاَماً

9- اَلَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ .

(3/ÂL-İ İMRÂN, 134). O takvâ sahipleri ki, bollukta da darlıkta da Allah için harcarlar; öfkelerini yutarlar ve insanları affederler. Allah da güzel davranışta bulunanları sever.

 

darlık اَلضَّرَّاءُ (öfkelerini) yenen, gamlı اَلْكَاظِمُ sevinç veren hayır ve nimet اَلسَّرَّاءُ
  öfke اَلْغَيْظُ affetti عَفَا يَعْفُو عَفْواً
                   

10- إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ .

(16/NAHL, 90). Muhakkak ki Allah, adaleti, iyiliği, akrabaya yardım etmeyi emreder, çirkin işleri, fenalık ve azgınlığı da yasaklar. O, düşünüp tutasınız diye size öğüt veriyor.

 

iyilik اَلْإِحْسَانُ vermek آتَى يُؤْتِي إِيتاَءً adalet اَلْعَدْلُ
azgınlık اَلْبَغْيُ yasaklamak نَهَى يَنْهَى نَهْياً yakınlık اَلْقُرْبَى
öğüt vermek, va’z etmek وَعَظَ يَعِظُ وَعْظاً çirkin işler اَلْفَحْشَاءُ
             

11- يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنْكُمْ …

(4/NİSÂ, 59). Ey iman edenler! Allah’a itaat edin. Peygamber’e ve sizden olan ülülemre (emir sahiplerine; idarecilere) de itaat edin. ….

12- … وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْؤُولاً .

(17/İSRÂ, 34). … Verdiğiniz sözü de yerine getirin. Çünkü verilen söz, sorumluluğu gerektirir.

 

eksiksiz yapmak أَوْفَى يُوفِي إِيفاَءً ahdi eksiksiz yapın أَوْفُوا بِالْعَهْدِ

13- وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللّهِ إِذَا عَاهَدْتُمْ …

(16/NAHL, 91). Antlaşma yaptığınız zaman, Allah’ın ahdini yerine getirin …

 

(karşılıklı) anlaşma yapmak, ahitleşmek   عَاهَدَ يُعاَهِدُ مُعاَهَدَةً

14- إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلاَئِكَةُ أَلاَّ تَخَافُوا وَلاَ تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ .

(41/FUSSİLET, 30). Şüphesiz, Rabbimiz Allah’tır deyip, sonra dosdoğru yolda yürüyenlerin üzerine “Korkmayın, üzülmeyin, size vâdolunan cennetle sevinin!” diye melekler iner.

 

dosdoğru olmak اِسْتَقَامَ يَسْتَقِيمُ اِسْتِقاَمَةً üzülmek, hüzünlenmek حَزِنَ يَحْزَنُ حَزَناً
verilen müjdeye sevinmek أَبْشَرَ يُبْشِرُ إِبْشاَراً indi تَنَزَّلَ يَتَنَزَّلُ تَنَزُّلاً

15- اُدْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ .

(7/A’RÂF, 55). Rabbinize yalvara yakara ve gizlice dua edin. Bilesiniz ki O, haddi aşanları sevmez.

 

gizlice خُفْيَةً haddi aşan اَلْمُعْتَدِي yalvarıp yakarmak تَضَرَّعَ يَتَضَرَّعُ تَضَرُّعاً

16- وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ .

(23/MÜ’MİNÛN, 3). Onlar ki, boş ve yararsız şeylerden yüz çevirirler;

 

yüz çevirmek أَعْرَضَ يُعْرِضُ إِعْراَضاً عَنْ boş şey (faydasız söz ve iş) اَللَّغْوُ

17- وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ وَإِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطَانُ فَلاَ تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرَى مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ .

(6/EN’ÂM, 68). Ayetlerimiz hakkında ileri geri konuşmaya dalanları gördüğünde, onlar başka bir söze geçinceye kadar onlardan uzak dur. Eğer şeytan sana unutturursa, hatırladıktan sonra artık o zâlimler topluluğu ile oturma.

 

oturmak قَعَدَ يَقْعُدُ قُعُوداً …se, sa إِمَّا görmek رَأَى يَرَى رُؤْيَةً
söz, kelâm اَلْحَدِيثُ ج اَلْأَحاَدِيثُ dalmak, girmek, girişmek خاَضَ يَخُوضُ خَوْضاً
hatırlama, hatırlamak اَلذِّكْرَى unutturdu (sondaki tekit nûnudur) أَنْسَى يُنْسِي
                 

18- وَأَقِيمُوا الصَّلاَةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ .

(2/BAKARA, 43). Namazı tam kılın, zekâtı hakkıyla verin, rükû edenlerle beraber rükû edin.

 

verdi آتَى يُؤْتِي rukua varmak رَكَعَ يَرْكَعُ رُكُوعاً yerine getirdi, ikame etti أَقاَمَ يُقِيمُ إِقاَمَةً

19- يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِيُرَوْا أَعْمَالَهُمْ .

(99/ZİLZÂL, 6). O gün insanlar amellerini görmeleri (karşılığını almaları) için darmadağınık geri dönüp gelirler.

 

dağınık, ayrı ayrı   شَتٌّ ج أَشْتَاتٌ geri dönmek صَدَرَ يَصْدُرُ صَدْراً

20- وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلاَ تَخَافِي وَلاَ تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ .

(28/KASAS, 7). Musa’nın anasına: Onu emzir, kendisine zarar geleceğinden endişelendiğinde onu denize (Nil nehrine) bırakıver, hiç korkup kaygılanma, çünkü biz onu sana geri vereceğiz ve onu peygamberlerden biri yapacağız, diye vahyettik (bildirdik).

 

korkmak خاَفَ يَخاَفُ خَوْفاً emzirmek أَرْضَعَ يُرْضِعُ إِرْضاَعاً
deniz  اَلْيَمُّ atmak, bırakmak أَلْقَى يُلْقِي إِلْقاَءً
    geri çevirici, dönderici رَادٌّ (رَدَّ يَرُدُّ)
         

21- وَمَا أُمِرُوا إِلاَّ لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلاَةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ .

(98/BEYYİNE, 5). Halbuki onlara ancak, dini yalnız O’na has kılarak (ihlâslılar olarak) ve hanifler olarak Allah’a kulluk etmeleri, namaz kılmaları ve zekât vermeleri emrolunmuştu. Sağlam din de budur.

 

 

أَمَرَ يَأْمُرُ أَمْراً

emretmek

أَقاَمَ يُقيِمُ إِقاَمَةً

yerine getirmek

عَبَدَ يَعْبُدُ عُبُودِيَّةً

kulluk etmek  

حَنِيفٌ ج حُنَفاَءُ

Hanif: Allah’ın emrine teslim olup, Allah’ın emrinden cayma yapmayan ihlâslı kişi
  اَلْقَيِّمَةُ kıymetli, istikamet ve adalet yolunu takip eden  
                 

 

Kendini deneBu dersi ne kadar öğrendin?3 seviye, her birinde 5 soru. Önce kendin cevapla, sonra açıklamayı oku. Sonuçların yalnız bu tarayıcıda saklanır.
  1. Sülâsî mezîd fiil nedir?
  2. دَحْرَجَ (yuvarladı) fiili hangi gruptandır?
  3. If'âl babının mâzî – muzâri – masdar kalıbı hangisidir?
  4. عَلَّمَ (öğretti) fiili hangi babdandır?
  5. كَاتَبَ (yazıştı) fiili hangi babdandır ve ne ifade eder?

İlgili Makaleler