Rasûlullah’ın Ataları

21.2.1.6.
Abdulmuttalib ‘in Zemzem Çeşmesini Tekrar Açması

Zemzem çeşmesini tekrar akıtma şerefi de Abdulmuttalib’e aittir.
Bi­lindiği gibi, Cürhüm kabilesi zemzemi taş, toprakla doldurup kapatmıştı. Öyle
ki zemzemin izi bile kaybolmuştu. Muhammed bin İshâk’ın, Hazreti Ali’ye
dayanarak anlattığına göre Abdulmuttalib’e rüyasında zemzemin yeri gösterildi ve
Onun bu mukaddes kuyuyu tekrar açması istendi. O sı­ralarda Abdulmuttalib’in
sadece tek oğlu, Hâris vardı. Abdulmuttalib oğ­lunu yanına alarak kazma ve
kürekle gösterilen yeri kazmaya başladı. Ku­yudan su fışkırınca Abdulmuttalib
sevinç içinde çığlık attı. Çığlığı duyan Kureyşliler O’nun etrafında toplandılar
ve “ya Abdulmuttalib, bu bizim atamız Hz. İsmail’in çeşmesidir ve bundan biz de
seninle ortağız” dediler. Fakat O, “hayır bu çeşme sizin değildir. Bunun
beşareti (müjdesi) sadece bana verilmiştir ve bu benimdir” diye karşılık verdi.
Ancak Kureyşliler kolay kolay pes edecek değillerdi ve kavga etmeye başladılar.
Nihayet, kavga ile ilgili karar vermek üzere bir hâkeme başvurulmasında
anlaşıldı. Kureyşliler hakem olarak beni Sâ’d bin Hüzeym’e mensup olan
Kâhine’nin ismini teklif ettiler ve bu teklif Abdulmuttalib tarafından kabul
edildi. ^: Kâhine, Suriye’nin yukarı kesiminde oturuyordu. Taraflar,
yani Abdulmuttalib ve birkaç arkadaşıyla Kureyş kabilesinin bazı ileri gelenleri
ve özellikle Beni Ümeyye’nin bazı temsilcileri böylece Suriye’ye hareket
elti­ler. Yolda çorak bir yere gelindi. Burada Abdulmuttalib ve arkadaşlarının
içme suyu bitti ve susuzluktan öleceklerini sandılar. Yoldaşları olan
Ku­reyşlilerden su istediler. Fakat Kureyşliler, “burada hiçbir yerde su
yok­tur, eğer biz kendi suyumuzu size verirsek biz de sizin gibi susuzluktan
ölebiliriz” gerekçesiyle bu isteği reddettiler. Bundan sonra Abdulmuttalib
arkadaşlarına, “daha elimizi, ayağımızı kıpırdatabiliyoruz. Gelin hep bera­ber
birer çukur kazalım ve kim ölürse o kendi çukurunda gömülsün” diye tavsiyede
bulundu. Bunun üzerine bütün arkadaşlar kendileri için birer çu­kur kazdılar ve
ölümlerini beklemeye başladılar. Ancak kısa bir süre son­ra, Abdulmuttalib ölümü
böyle çaresizlik içinde beklemenin iyi bir davranış olmayacağını belirterek
arkadaşlarına, son bir gayretle etrafta su ara­malarını öğütledi. Bunun üzerine,
hepsi ayağa kalktılar. Abdulmuttalib de devesini kaldırdı, ama tam o sırada
devenin ayak bastığı yerden bir su çeşmesi beliriverdi. Abdulmuttalib hemen bir
çığlık attı, arkadaşları da yerlerinden fırladılar ve doyasıya su içtiler ve su
tulumlarını doldurdu­lar. Abdulmuttalib daha sonra diğer Kureyşlileri de yanına
çağırdı, ken­dilerine Allah’ın su ihsan ettiğini söyleyerek, su içmelerini ve
kovalarıyla tulumlarını doldurmalarını istedi. Kureyşliler, Abdulmuttalib’in bu
jes­tini çok beğendiler ve kendisine hitap ederek şöyle dediler. “Ey
Abdulmuttalib, davamızla ilgili olarak Cenab-ı Allah kararını senden yana
ver­miştir. Rabbimize yemin ederek söylüyoruz, artık zemzem konusunda se­ninle
kavga etmeyeceğiz. Bu uçsuz bucaksız çorak toprakta sana su ihsan eden Tanrı
sana zemzemi de vermiştir elbette. Artık Suriye’ye gitmeye gerek yok. Sen huzur
ve emniyet içinde zemzem kuyusunun başına döne­bilirsin. Bu suretle, hem
Abdulmuttalib hem Kureyşliler Mekke’ye dön­düler.

Abdulmuttalib’in hacılara su içirme vazifesine, zemzem suyunu
ik­ram etme işi de dahil oldu ve bunları kendisi sonuna kadar yerine getirdi.
Bundan sonra bu vazife Ebû Tâlib’e geçti. Ancak Ebû Tâlib eli açık bir in­sandı
ve maddi imkânlarının dışında hacılara su, şerbet ve süt vermeye başlayınca
birkaç defa kardeşi Abbas’tan borç almak zorunda kaldı ve bu borçları ödeyemez
duruma geldi. Nihayet, Hz. Abbas, borçlarını ödeye­mediği takdirde su içirme
vazifesinin kendisine verilmesini şart koştu. Ni­tekim, sonuç aynı oldu ve Hz.
Abbas hacılara su içirme görevini devraldı. Bu devir-teslim Cahiliyye’de
olmuştu. İslâmiyet’in doğuşundan sonra da devam etti.

21.2.1.7. Abdullah
bin Abdulmuttalib

Muhammed bin İshâk’ın anlattıklarına göre zemzemin kazılması
sı­rasında Abdulmuttalib, oğlu Hâris ile birlikte, Kureyşlilerin yanında sayı­ca
azınlıkta kalmıştı. O zaman Allah’tan kendisine yardım edecek 10 er­kek çocuk
ihsan etmesini istemişti. Abdulmuttalib bu çocuklardan bir ta­nesini Allah için
kurban edeceğine and içmişti. Cenâb-ı Allah duasını ka­bul etti ve ona 10 erkek
çocuk verdi. Bunlar bülûğ çağma gelince Abdulmuttalib kendilerini toplayarak
kendilerine adağından ve andından söz etti. Çocuklar babasının andını yerine
getirmesini istediler. Bundan sonra Abdulmuttalib çocuklarıyla birlikte fal
açmak amacıyla Kâ’be’deki Hubel heykeline gitti. Abdulmuttalib falına bakarken
10 oğlundan hangisini kurban etmesi gerektiğini öğrenmek istedi.[20]
Fal’da Abdulmuttalib’in en ya­kışıklı ve en sevdiği oğlu Abdullah’ın adı geçti.[21]
Abdulmuttalib hiç çe­kinmeden ve duraklamadan Abdullah’ın elinden tutarak kurban
etmek üzere İsâf ve Nâile’nin putlarına doğru yürüdü. Abdulmuttalib’in öbür
elinde de bıçak vardı. Kureyşliler bu vaziyeti görünce yerlerinden fırlaya­rak
Abdulmuttalib’e: “Ya kardeşim, ne yapıyorsun? Böyle şey olur mu? Kendi öz
evlâdını kurban ediyorsun. Böyle yaparsan, gün aşırı bir kişi evlâdını kurban
etmeye başlayacak, bunun haddi hesabı olmayacak. Gel, akıllı bir kişiye veya
falcıya gidelim, bu meselenin hallini ondan öğrene­lim” dediler. Abdulmuttalib
Kureyşlilerin bu yalvarmalarına kulak verdi ve istenen nitelikte akıllı bir kişi
aramaya razı oldu. Hep beraber, böyle vasıfları haiz ihtiyar bir kadının[22]
Hayber’de bulunduğunu öğrendiler ve oraya gittiler. Görüştükleri kadın bir
falcıydı. O’na durumu anlattılar. Fal­cı kadın, “sizde bir insanın diyeti
(bedeli) nedir?” diye sordu. Kureyş’liler ve Abdulmuttalib, “deve” diye cevap
verdiler. Kadın, “o halde gidin ve Abdullah mı yoksa 10 deve mi kurban edilsin
diye fala baktırın, eğer fal­da çocuğun kurban edilmesi gerektiği belli olursa
develerin sayısını iki misline çıkarın ve tekrar fala baktırın. Fal develer
lehinde çıkana kadar develerin sayısını arttırmaya devam edin. Bu demektir ki,
çocuğun değeri o develer kadardır” dedi. Falcı kadının tavsiyesi üzerine
Kureyşliler ve Abdulmuttalib Mekke’ye geldiler ve fala baktırmaya başladılar.
10, 20, 30’dan başlayarak 90 deveye kadar fal hep Abdullah için çıktı. Sıra 100
deveye gelince fal develer lehine çıktı.[23]
Kureyşliler, “Allah’ın rızası bel­li olmuştur. Artık oğlun Abdullah yerine
develeri kurban edebilirsin.” dediler. Fakat Abdulmuttalib tatmin olmadı ve üç
defa fal çıkartmak istedi­ğini söyledi. Nitekim öyle yapıldı. Üç defa zar atıldı
ve her defasında fal develer için çıktı. Nihayet Abdulmuttalib 100 deve kesti ve
herkese etleri­ni dağıttı.

Böylece, İbrahim sülâlesinden bir kişi daha, Mekke’ye ilk defa
gelip yerleştiklerinde yaptıkları kurbanı tekrarlamış oldu. Gerçi nitelik ve
an­lam bakımından bu iki kurban vak’ası birbirinden farklıdır. Fakat Allah’ın
kudreti ve hikmeti bambaşkadır. Önce bu sülâlenin kurban edilmesi emro­lunan bir
ferdi Arabistan’da İslam dinini yaymakla görevlendirilmişti ve daha sonra aynı
aileden kurban edilmesi istenen kişinin oğluna, yani Hz. Muhammed (a.s.)’e de
aynı dini bütün insanlara tanıtma ve yayma vazifesi verildi. İlk kurbanın
fidyesi bir manda idi, ikinci kurbanın fidyesi de 100 deve.