Yıl: 2012

V) NEHY-İ GAİB

(GAİB EMRİN OLUMSUZU)

لاَ يَكْتُبُوا	لاَ يَكْتُبَا	لاَ يَكْتُبْ	Gâib
لاَ يَكْتُبْنَ	لاَ تَكْتُبَا	لاَ تَكْتُبْ	Gâibe
(Onlar) yazmasın	(O ikisi) yazmasın	(O) yazmasın

Görüldüğü gibi لِيَكْتُبْ (yazsın) demek olurken olumsuzu olan “yazmasın” demek için muzâri fiilin başına لاَ getirilip sonu cezm yapılır.

Meçhûl yapılışı; Cahd-ı mutlakın meçhûl yapılışı gibidir. Yalnız başına لاَ getirilir.

لاَ يُكْتَبْ	yazılmasın	لاَ يُكْتَبْنَ	yazılmasınlar (müen)
لاَ يُكْتَبُوا	yazılmasınlar (müz)	لاَ نُكْتَبْ	yazılmayalım

Cümle Örnekleri:

لاَ يَذْهَبْ بَعْدَ شَهْرٍ.	Bir ay sonra gitmesin.
لاَ يَضْرِبِ الْوَلَدُ الْحَيَواَنَ.	Çocuk hayvanlara vurmasın.

لاَ يَسْرِقِ الرَّجُلُ الْأَمْواَلَ.	Adam malları çalmasın.
لاَ يَكْذِبِ الْوَلَدُ عَلَى أُمِّهِ.	Çocuk annesine yalan söylemesin.
لاَ يَكْسَلُوا فِي الْعَمَلِ.	İşte tembellik etmesinler.
اَلتَّلاَمِيذُ لاَ يَلْعَبُوا فِي الشاَّرِعِ.	Öğrenciler caddede oynamasın.
اَلْمُعَلِّمُ لاَ يَغْضَبْ عَلَى الطاَّلِبِ.	Öğretmen öğrenciye kızmasın.
الْعاَمِلاَتُ لاَ يَأْخُذْنَ الْمِفْتاَحَ.	İşçiler anahtarı almasınlar.
عاَئِشَةُ لاَ تَتْرُكِ الْقِراَءَةَ.	Aişe okumayı bırakmasın.
لاَ تُفْتَحِ النَّواَفِذُ.	Pencereler açılmasın.

NEHY-İ GÂİB İLE İLGİLİ AYETLER

1- يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلاَ يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هَذَا …

(9/TEVBE, 28). Ey iman edenler! Müşrikler ancak bir pisliktir. Onun için bu yıllarından sonra Mescid-i Haram’a yaklaşmasınlar…

يَا أَيُّهَا	ey! (nida harfi)		اَلَّذِينَ		kimseler (ism-i mevsul olup çok yakında işlenecektir)
آمَنَ يُؤْمِنُ إِيماَناً		iman etmek, inanmak				آمَنُوا		İman ettiler
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا		ey iman eden kimseler! (Ey iman edenler! cümlesinde görüldüğü gibi ism-i mevsuldan sonraki fiil önce tercüme edilip …en kimseler deniliyor)
إِنَّمَا		ancak, sadece			اَلْمُشْرِكُ		müşrik, Allah’a ortak koşan
نَجَسٌ		pislik			عَامٌ		sene, yıl
قَرِبَ يَقْرَبُ قِرْباَناً		yaklaşmak		بَعْدَ عَامِهِمْ هَذَا			bu yıllarından sonra

2- وَلاَ يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ إِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ.

II. haber

I. haber

Mübt.

Hal

Haberu (إِنَّ) mahallen merfû

İsmu (إِنَّ)

mansûb

Te’kit ve nasb harfi

Fâil

Fiil-i muzâri meczûm

(كَ) mef’ûl

Cezm ve nehy harfi

(10/YUNUS, 65). Onların sözleri seni üzmesin. Çünkü bütün izzet (üstünlük) Allah’ındır. O işitendir, bilendir.

اَلْعِزَّةُ	üstünlük, izzet	جَمِيعًا	topluca, hepsi, tümü
(Cümlenin ikinci kısmında görüldüğü gibi bazen vurgulama ve önem belirtmek için haber de marife olarak gelebilir. Mübtedâ ve haberle ilgili geniş bilgi daha sonra işlenecektir.)

EMRİ HAZIR EMİR FİİL ARAPÇA ÇEKİMİ

Emri Hazır Arapça Fiil Çekimi

Emri Hazır Tablosu

Emri Hazır Cümle Örnekleri
IV) EMR-İ HAZIR

(MUHATAP FİİLİN EMİR YAPILMASI)

Muzâri fiilin muhatap sîgasının başındaki muzâri harfi kaldırılır. Muzaraat harfi atıldıktan sonra kalan ilk harf cezimli değilse başa birşey getirilmez. Ama kalan ilk harf cezimli ise okuyabilmek için başına bir hemze getirilir. Bu hemze fiilin orta harfinin harekesine göre harekelenir. Üç harfli fiilin orta harfi ötreli ise emir fiilinin başına ötreli hemze (أُ), üç harfli fiilin orta harfinin harekesi üstün ya da esre ise emir fiilinin başına esreli hemze (إِ) eklenir. Fetha ile harekeleme yoktur. Sonu da cezim yapılır: Örnekler:

يَكْتُبُ		Yazıyor		اُكْتُبْ			yaz
يَنْصُرُ		yardım ediyor			اُنْصُرْ		yardım et
يَفْتَحُ		Açıyor		اِفْتَحْ				aç
يَضْرِبُ		Vuruyor		اِضْرِبْ				vur
	Çekim Tablosu
Cemi	Müsennâ		Müfred
اُكْتُبُوا	اُكْتُبَا		اُكْتُبْ			Muhâtab
اُكْتُبْنَ	اُكْتُبَا		اُكْتُبِي			Muhâtaba
(Sizler) Yazın	(İkiniz)Yazın		(Sen)Yaz

Cemi	Müsennâ		Müfred
اِضْرِبُوا	اِضْرِباَ		اِضْرِبْ			Muhâtab
اِضْرِبْنَ	اِضْرِباَ		اِضْرِبِي			Muhâtaba
(Sizler) vurun	(İkiniz) vurun		(Sen) vur

Not: Mâzîdeki ilk harfi hemze olan أَكَلَ -ُ (yedi) ُ–أَمَرَ (emretti) أَخَذَ -ُ (aldı) gibi fiillerin emir fiili (اُؤْكُلْ) şeklinde söylenmez. İki hemzenin okunuşu dile ağır geldiği için hemzeli kısım atılır: (كُلْ)(ye). Geriye kalanın çekimi yapılır. Cemi müennes nûnu hariç fiil çekiminde yer alan nunlar düşer:

	كُلوُا	كُلاَ		كُلْ	Muhâtab
	كُلْنَ	كُلاَ		كُلىِ	Muhâtaba
	siz yeyin	ikiniz yeyin		sen ye
خُذْ هَذِهِ الْفُلوُسَ مَعَكَ.			Bu parayı beraberine al.

Emr-i hâzırların meçhûlü: Muzârinin başına لِ harfinin takılıp sonunun meczûm yapılması ile olur. Diğerlerinden farklı olarak mütekellimin de meçhûlu yapılır:

	Çekim Tablosu
Cemi		Müsennâ	Müfred
لِتُكْتَبوُا		لِتُكْتَبَا	لِتُكْتَبْ	Muhatap
لِتُكْتَبْنَ		لِتُكْتَبَا	لِتُكْتَبِي	Muhâtaba
(Sizler) yazılınız		(İkiniz) yazılın	(Sen) yazıl

لِنُكْتَبْ (Biz)yazılalım		لِنُكْتَبْ (ikimiz) yazılalım	لِأُكْتَبْ (Ben)yazılayım	Mütekellim

Cümle Örnekleri:

لِتُكْتَبِ الْوَظِيفَةُ فِي وَقْتِهاَ.

Ödev vaktinde yazılsın.

اِفْتَحْ كِتاَبَكَ وَاقْرَأْهُ.

Kitabını aç ve onu oku.

اِجْلِسْ مَكاَنَكَ.

Yerine otur.

اِقْرَأْ واَجِبَكَ.

Ödevini oku.

اِغْسِلِي الثِّياَبَ.

Elbiseleri yıka.

اِعْمَلاَ الْواَجِبَ.

İkiniz ödevi yapın.

اِفْحَصاَ الْمَرِيضَةَ.

Hastayı muayene edin.

خُذْنِي مَعَكَ إِلَى الْحَفْلِ.

Gösteriye beni beraberine al (beni götür) .

اِذْهَبْ هُناَكَ ياَ زَكَرِياَّ.

Oraya git ey Zekeriyya!

اُسْكُتْ أَنْتَ أَناَ أَسْأَلُ أَحْمَدَ.

Sen sus, ben Ahmed’e soruyorum.

اُنْظُرْ , اَلْإِماَمُ يَدْخُلُ الْمَسْجِدَ.

Bak, imam mescide giriyor.

اِشْرَبِ الدَّواَءَ أَوَّلاً ثُمَّ اشْرَبِ الْماَءَ ثاَنِياً.

Evvela ilacı iç ikinci olarak(sonra) su iç.

اِحْفَظِي نَفْسَكِ ياَ بِنْتِي وَاقْرَئِي الْقُرْآنَ.

Kendini koru ey kızım ve Kur’ân oku.

اِرْحَمْنَ الْفُقَراَءَ.

Fakirlere merhamet edin (müe).

اِرْحَمُوا الْفُقَراَءَ.

Fakirlere merhamet edin (müz).

اِرْكَبْنَ السَّياَّراَتِ.

Arabalara binin (müe) .

EMR-İ HÂZIR İLE İLGİLİ AYETLER

1- اُدْخُلُوا الْجَنَّةَ أَنْتُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ تُحْبَرُونَ .

(43/ZUHRUF, 70). Siz ve eşleriniz ağırlanmış olarak cennete giriniz!

حَبَرَ يَحْبُرُ حَبْراً

sevindirmek, ağırlamak

2- … اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ …

(9/TEVBE, 105). ..(De ki;) (Yapacağınızı) yapın! Amelinizi Allah da Rasûlü de mü’minler de görecektir…

رَأَى يَرَى رُؤْيَةً

görmek

سَيَرَى

görecek

3- وَلَقَدْ خَلَقْنَاكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنَاكُمْ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلآئِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلِيسَ …

(7/A’RÂF, 11). Andolsun sizi yarattık, sonra size şekil verdik, sonra da meleklere “Âdem’e secde edin!” dedik. İblis hariç secde ettiler.

لَقَدْ	andolsun ki, hakikaten, gerçekten
صَوَّرَ يُصَوِّرُ تَصْوِيراً	tasvir etmek, suret vermek, şekil vermek, şekillendirmek
قُلْنَا لِ..	…e dedik	اَلْمَلَكُ ج اَلْمَلآئِكَةُ		melek
إِلاَّ	hariç		إِبْلِيسُ	iblis, şeytan
سَجَدَ يَسْجُدُ سُجُوداً	secde etti, boyun eğdi

4- وَيَا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ …

(7/A’RÂF, 19). (Allah buyurdu ki:) Ey Adem! Sen ve eşin cennete yerleşin..

سَكَنَ يَسْكُنُ سَكْناً سُكُوناً

yerleşmek, ikamet etmek

5- يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا …

(7/A’RÂF, 31). Ey Adem oğulları! Her mescidde (secde edişinizde) zinetinizi alın (güzel elbiselerinizi giyin); yiyin, için, (fakat israf etmeyin…)

خُذُوا (أَخَذَ يأْخُذُ)

alın (emir)

كُلُوا (أَكَلَ يأْكُلُ)

yiyin

زِينَةٌ

süs, zînet

6- وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَطَرًا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِينَ .

(7/A’RÂF, 84). Ve üzerlerine (taş) yağmuru yağdırdık. Bak suçluların akıbeti (sonu) nasıl oldu?

أَمْطَرَ يُمْطِرُ إِمْطاَراً				yağdırmak, (taş) yağmuruna tutmak
مَطَرٌ	yağmur		كَيْفَ		nasıl	كَانَ يَكُونُ	oldu	عَاقِبَةٌ	son, netice, âkıbet
اَلْمُجْرِمُ		suçlu, günahkar. (İsim tamlamasında birinci ismin ne tenvin ne de harf-i tarif almadığını ikinci ismin genellikle harf-i tarif alıp son harekesinin esre olduğunu şimdilik aklınızda tutunuz. Cemi müzekker sâlim’in esre halinin (ينَ) ile olduğunu hatırlayınız.

7- ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْ بَعْدِهِمْ مُوسَى بِآيَاتِنَا إِلَى فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِ فَظَلَمُوا بِهَا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ .

(7/A’RÂF, 103). Sonra onların ardından Mûsâ’yı mucizelerimizle Firavun ve kavmine gönderdik de o mucizeleri inkar ettiler, ama bak fesatçıların sonu nasıl oldu?

بَعَثَ يَبْعَثُ	göndermek, uyandırmak, diriltmek		مِنْ بَعْدِهِمْ	onların ardından
اَلْمُفْسِدُ	fesat çıkaran, fesatçı	اَلْمَلَأُ		halk, eşraf
ظَلَمَ يَظْلِمُ ظُلْماً	zulmetmek, inkar etmek	آيَةٌ ج آيَاتٌ		ayet, mucize
عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ	fesatçıların sonu (birinci ismin harf-i tarifsiz ikinci ismin esre olduğu isim tamlaması çok yakında işlenecektir.)

8- قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ … وَاصْبِرُوا إِنَّ الأَرْضَ لِلَّهِ …وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ .

(7/A’RÂF, 128). Mûsâ kavmine (şöyle) dedi: “(Allah’dan yardım isteyin)… ve sabredin. Muhakkak ki yeryüzü Allah’ındır (onu kullarından dilediğine miras verir.)… Sonuç müttekîlerindir (Allah’tan korkup günahtan sakınanlarındır). ”

اَلْمُتَّقِي

müttekî, takva sahibi, korunan, sakınan

9- وَاكْتُبْ لَنَا فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ … وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ …

(7/A’RÂF, 156). (Ey Allahım!) Bize bu dünyada da iyilik yaz, ahirette de. (Allah buyurdu ki:) …Rahmetim herşeyi kuşatmıştır…

	حَسَنَةٌ	iyilik, nail olunan nimet, güzellik		رَحْمَةٌ	acımak, merhamet etmek
وَسِعَ يَسَعُ سِعَةً سَعَةً			içine aldı, kapladı

10- اُنْظُرْ كَيْفَ كَذَبُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ …

İsim mecrûr	Harfi cer	Fiil+fâil	İsmü istifham	Fiil-i Emr
				Fâili müstetir (أَنْتَ)

(6/EN’ÂM, 24). Bak, kendilerinin aleyhine nasıl yalan söylediler…

11- وَاذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَخِيفَةً وَدُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالآصَالِ …

(7/A’RÂF, 205). Kendi kendine yalvararak, ve korkarak yüksek olmayan bir sesle (sözle) sabah akşam Rabbini an.

	ذَكَرَ يَذْكُرُ		zikretti, andı			اَلْجَهْرُ		ilan etmek, açığa vermek
	تَضَرَّعَ يَتَضَرَّعُ تَضَرُّعاً		yalvarıp yakarmak, niyazda bulunmak
	خاَفَ يَخاَفُ خَوْفاً خِيفَةً		korkmak [ayette: korkarak (hal)]
دُونَ		…siz, ..sız (zarftır önüne geldiği kelimeyi esreler)
دُونَ الْجَهْرِ		açığa çıkarmaksızın		اَلْغُدُوُّ	sabah		اَلْآصَالُ		akşam

HÂL: Ayette kullanılan mansûb ve nekre olarak gelen masdar şekli gramerde “hâl” olarak isimlendirilir “yalvararak ve korkarak” şeklinde ..erek, ..arak olarak tercüme edilir. İleride müstakil olarak işleyeceğimiz hâl hakkında kısa bir bilgi vermek devamlı Kur’ân okuyanların sık sık karşılaştıkları bir husus olduğundan burada kısaca bahsetmek faydalı olacaktır: Hâl; fiil işlenirken, fâilin, mef’ûlun veya her ikisinin durumunu gösteren mansûb ve nekre isimdir. Tekil ve illet harfi bulunmayan bir kelime olduğu takdirde hâl, üstün tenvinli olarak gelir. Fiile sorulan “Nasıl” sorusuna cevap teşkil eder. Fiil yapılırken onu işleyenin durumu açıklanan hâl Türkçe’ye (…erek, ..arak, …dığı halde, ..ken, …mış olduğu halde) kelimeleriyle tercüme edilir. Örnekler:

أَكَلَ السَّائِلُ الطَّعاَمَ حاَراًّ.	Dilenci yemeği sıcak olarak yedi.
شَرِبَ الْمَريِضُ الْحَليِبَ باَرِداً.	Hasta sütü soğuk olarak içti.
خُلِقَ الْإِنْساَنُ ضَعِيفاً.	İnsan zayıf olarak yaratıldı (Nîsâ, 28) .

Emr-i Gaib Arapça Dersleri

III) EMR-İ GAİB

(GAİB FİİLİN EMİR YAPILMASI)

Muzâri fiilin başına لِ takısı getirilip son harfi cezm yapılır. Cemi müennes ن u hariç diğer ن lar düşer.

Cem	Müsennâ	Müfred
لِيَكْتُبُوا	لِيَكْتُبَا	لِيَكْتُبْ	Gâib
لِيَكْتُبْنَ	لِتَكْتُبَا	لِتَكْتُبْ	Gâibe
(Onlar) yazsınlar	(O ikisi) yazsın	O yazsın

*Emr-i gâibin başına ثُمَّ – وَ – فَ harflerinden biri gelirse lâm harfi cezimli okunur ve bu harflerle beraber tek hece olarak söylenir:

ثُمَّ لْيَكْتُبُوا	sonra yazsınlar	وَلْيَكْتُبْ	ve yazsın
فَلْيَكْتُبْ	bunun üzerine, (hemen, akabinde) yazsın

*Meçhûl yapılışı, cahd-ı mutlak’ın meçhûl yapılışı gibidir. Yalnız başına (لَمْ) yerine (لِ) getirilir:

لِيُكْتَبْ	yazılsın
لِيُكْتَبْنَ	yazılsınlar (müe)
فَلْيُكْتَبْ	bunun üzerine, (hemen, akabinde) yazılsın
وَلْيُكْتَبُوا	ve yazılsınlar

*Bazen mütekellim birinci şahıs çoğul kipinin başına da emir lâmı getirilerek emir kipi yapılmaktadır. Bu takdirde teşvik ifade eder:

لِنَكْتُبْ yazalım لِنَذْهَبْ gidelim وَلْنَسْأَلْ soralım

Cümle Örnekleri:

يَلْعَبُ خاَلِدٌ – لِيَلْعَبْ خاَلِدٌ.	Halit oynuyor – Halit oynasın.
لَمْ يَكْتُبْ أَحْمَدُ الدَّرْسَ فَلْيَكْتُبْهُ.	Ahmet dersi yazmadı hemen yazsın.
لَمْ تَكْتُبْ خَدِيجَةُ دَرْسَهاَ.	Hatice dersini yazmadı.
لَمْ يَذْهَبْ صاَدِقٌ إِلَى الْمَدْرَسَةِ فَلْيَذْهَبْ.	Sadık okula gitmedi hemen gitsin.
لِتَحْفَظْ نَفْسَهاَ.	O (müe) kendini korusun.
لِيَكْتُبُوا وَظِيفَتَهُمْ.	Vazifelerini yazsınlar.
لِيَقْرَأْنَ الْأَخْباَرَ فِي الْجَرِيدَةِ وَلْيَفْهَمْنَهاَ.	Gazetedeki haberleri okusunlar ve onları anlasınlar.
لِنَلْعَبْ كُرَةَ الْقَدَمِ[4] غَداً.	Yarın futbol oynayalım.
لِنَقْرَأْ هَذاَ الْكِتاَبَ لِأَنَّهُ مُفِيدٌ.	Bu kitabı okuyalım çünkü faydalıdır.
لِيَفْتَحْ عَلِيٌّ الناَّفِذَةَ.	Ali pencereyi açsın.
لِتُفْتَحِ النَّواَفِذُ.	Pencereler açılsın[5].

EMR-İ GAİB İLE İLGİLİ AYETLER

1- فَلْيَضْحَكُوا قَلِيلاً وَلْيَبْكُوا كَثِيرًا …

(9/TEVBE, 82) Artık (kazanmakta olduklarının cezası olarak) az gülsünler, çok ağlasınlar.

ضَحِكَ يَضْحَكُ ضِحْكاً

gülmek

بَكَى يَبْكِي بُكاَءاً

ağlamak

2- فَلاَ يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ …

(36/YÂSÎN, 76). Onların sözleri seni üzmesin..

حَزَنَ يَحْزُنُ حُزْناً		gamda, hüzünde bırakmak, üzmek	قَوْلٌ	söz
لاَ يَحْزُنْكَ	seni üzmesin.(Emr-i gâib’in olumsuzu bir sonraki konuda görüleceği gibi لِ yerine لاَ getirmekle yapılır. Fiilin sonu gene meczûmdur (cezimlidir). Aşağıdaki 5 numaralı ayet de böyledir).

3- وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ ماَ قَدَّمَتْ لِغَدٍ …

(59/HAŞR, 18). Ve (her) nefis, yarın için ne takdim ettiğine baksın…

نَظَرَ يَنْظُرُ نَظْراً		bakmak, görmek	قَدَّمَ يُقَدِّمُ تَقْدِيماً	takdim etti, önceden gönderdi, sundu
ماَ	ne, şey (ortada gelen ماَ “ne” ve “şey” manasına gelir. Bir kelime sonrasıyla birlikte “..takdim ettiği şeye baksın” da denebilir).

4- … بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُوا …

(10/YUNUS, 58). (De ki:)Allah’ın lutfu ve rahmetiyle, işte bunlarla sevinsinler..

فَضْلٌ	iyilik, hayır, lutuf	فَرِحَ يَفْرَحُ فَراَحاً	sevinmek, şımarmak
ذَلِكَ	bu, o (mebnî, yani harekesi değişmeyen kelime olup harf-i cerle harekesinin değişmediğini hatırlayınız.)

5- … وَلاَ تَأْخُذْكُمْ بِهِمَا رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ …

(24/NÛR, 2)… Allah’ın dininde (hükümlerini uygularken) o ikisi (zina eden iki kişi) hakkında sizi acıma almasın (acıyacağınız tutmasın)…

رَأْفَةٌ	şefkat, acıma, şiddetli merhamet
فِي دِينِ اللَّهِ	Allah’ın dininde (iki ismin yanyana gelmesinden oluşan isim tamlamasında iki isimden birinci kelimede (önce gelende) ne harf-i tarif ne de sonunda tenvin bulunur. Tercümede ikinci kelimeden başlanarak, yani sondan başa çevrilir. Çok yakında işlenecektir.)

6- لِمِثْلِ هَذَا فَلْيَعْمَلِ الْعَامِلُونَ .

(37/SAFFAT, 61). Çalışanlar bunun gibisi için (böylesi bir kurtuluş için) çalışsın.

لِمِثْلِ هَذَا

bunun gibisi için (isim tamlaması)

عَامِلٌ ج عَامِلُونَ

çalışan

7- فَلْيَنْظُرِ الْإِنسَانُ إِلَى طَعَامِهِ .

(80/ABESE, 24). İnsan yediğine bir baksın..

8- فَلْيَنْظُرِ الْإِنسَانُ مِمَّ خُلِقَ .

		Meçhûl mâzî f.	(مِنْ) Harfi cer	Fâil	muzâri meczûm
			(ماَ) İsmü istifham		(لِ) lâmü’lemr

(86/TÂRIK, 5). İnsan neden yaratıldığına bir baksın.

خَلَقَ يَخْلُقُ

yarattı

مِمَّ= مِنْ + ماَ

neden. (ماَ) nın elifi kendinden önce cer geldiği için düşmüştür.

Cahd-ı Müstağrak Arapça Dersleri

II) CAHD-I MÜSTAĞRAK

(Bozulabilir olumsuzluk)

Muzâri fiilin başına cahd-ı mutlak takısı olan لَمْ yerine (لَمَّاَ) getirilince; muzâri fiili cezmeder, mâzîye götürür, geçmiş zamandan şu ana kadar olumsuz yapar. Ancak bu olumsuzluk konuşma anından itibaren bozulabilir. Türkçe’ye “hiç ya da henüz …medi, ..madı” şeklinde çevrilir.

لَمْ يَكْتُبْ	yazmadı	لَماَّ يَكْتُبْ	(şimdiye kadar) hiç yazmadı.
لَمْ يَفْتَحْ	açmadı	لَماَّ يَفْتَحْ	henüz açmadı
لَمْ يَذْهَبْ	gitmedi	لَماَّ يَذْهَبْ	henüz gitmedi

Cahd-ı müstağrak’ın meçhûlu de cahd-ı mutlak gibi yapılır:

لَمْ يُكْتَبْ

yazılmadı

لَمَّا يُكْتَبْ

henüz yazılmadı

Çekim tablosu aynen cahd-ı mutlak gibidir.

Cümle Örnekleri:

لَماَّ يَرْجِعْ واَلِدِي مِنَ السَّفَرِ.	Babam henüz seferden dönmedi.
أَخَذْتُ الْكِتاَبَ وَ لَماَّ أَقْرَأْهُ.	Kitabı aldım ve henüz onu okumadım.
سَرَقَ اللِّصُّ الدَّراَهِمَ وَ لَماَّ يَصْرِفْهاَ.	Hırsız dirhemleri çaldı ve henüz onları harcamadı.
بَنَى الْأَمِيرُ قَصْراً وَ لَماَّ يَسْكُنْهُ.	Emir bir saray yaptı henüz ona oturmadı.
لَماَّ يَنْزِلِ الثَّلْجُ.	Henüz kar yağmadı.
لَماَّ يَعْمَلُوا فِي الْمَصْنَعِ.	Henüz fabrikada çalışmadılar.
لَماَّ يَعْمَلْنَ فِي الْمَصْنَعِ.	Henüz fabrikada çalışmadılar (müe.) .
لَماَّ تَعْمَلاَ فِي الْمَصْنَعِ.	İkiniz henüz fabrikada çalışmadınız.
اَلْوَلَداَنِ لَماَّ يَلْعَباَ فِي الْحَدِيقَةِ.	İki çocuk henüz bahçede oynamadı.
اَلْبِنْتاَنِ لَماَّ تَلْعَباَ فِي الْحَدِيقَةِ.	İki kız henüz bahçede oynamadı.

Not: (لَماَّ) edatı fiil-i mâzînin önüne geldiği takdirde …dığı zaman, ..diği zaman, ..dığında, ..diğinde manası verir:

لَماَّ رَجَعَ مِنَ الْمَدْرَسَةِ يَأْكُلُ طَعاَمَهُ.	Okuldan döndüğü zaman yemeğini yer.
لَماَّ حَضَرَ إِلَى الْبَيْتِ يَكْتُبُ دَرْسَهُ.	Eve geldiği zaman dersini yazar.
لَماَّ لَعِبُوا فِي الْحَدِيقَةِ يَفْرَحُونَ.	Bahçede oynadıkları zaman sevinirler.

¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

CAHD-I MUTLAK VE CAHD-I MÜSTAĞRAK İLE İLGİLİ AYETLER

1- لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قَبْلَهُمْ وَ لاَ جَانٌّ .

Harfu nefy ve cezm	Fiil-i muzâri meczûm	Fâil	Zarfu mekan	Harfu nefy Harfu atıf	Ma’tûf
	(هُنَّ) mef’ûl	Ma’tufun aleyh

(55/RAHMÂN. 74.) Bunlara, onlardan önce ne bir insan ne bir cin dokunmadı.

طَمَثَ يَطْمِثُ		dokunmak, el sürmek, cinsi temasta bulunmak
إِنسٌ	insan		جَانٌّ	cin	قَبْلَهُمْ	onlardan önce

2– أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُمْ …

(9/TEVBE, 78). Allah’ın onların sırrını da fısıltılarını da biliyor (olduğunu hâlâ) bil(e)mediler mi?

اَلسِّرُّ	sır, gizlilik	اَلنَّجْوَى	fısıldama, sır verme, fısıltı
أَنَّ اللّهَ	İnne’nin hemzesinin harekesinin başta gelirse esre, ortada gelirse üstün olduğunu kendisinden sonraki ismi mansûb yaptığını ve ortada gelen أَنَّ nin yan cümleciği asıl fiile bağlamada …dığı manasını verdiğini hatırlayınız.

3- أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَأْخُذُ الصَّدَقَاتِ وَأَنَّ اللّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ .

(9/TEVBE, 104). Allah’ın, kullarından tevbeyi kabul edeceğini, sadakaları alacağını (geri çevirmeyeceğini) ve Allah’ın tevbeyi çok kabul eden ve çok merhamet eden olduğunu bil(e)mediler mi?

قَبِلَ يَقْبَلُ قَبُولاً	kabul etmek, isteyerek almak, (ayetteki manası: razı olup bağışlamak)
اَلتَّوْبَةُ	tövbe		عَبْدٌ ج عَبِيدٌ عِباَدٌ		kul, köle
اَلصَّدَقَةُ ج اَلصَّدَقَاتُ		sadakalar		اَلتَّوَّابُ	mağfireti çok olan

4– … لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِي الْبِلاَدِ .

(89/FECR, 8). Ülkeler içinde onun benzeri yaratılmamıştı.

مِثْلُهَا

onun benzeri

اَلْبَلَدُ ج اَلْبِلَادُ

memleket, ülke

5– أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا ¯ وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا .

(78/NEBE, 6, 7). Biz yeryüzünü bir beşik (döşek), dağları da (birer) kazık yapmadık mı?

جَعَلَ يَجْعَلُ جَعْلاً

yaptı, kıldı

اَلْوَتِدُ ج اَلْأَوْتَادُ

kazık

اَلْمِهاَدُ

beşik, yatak, döşek

6- أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ ، وَلِسَانًا وَشَفَتَيْنِ .

(90/BELED, 8, 9). Biz ona iki göz, bir dil ve iki dudak vermedik mi?

عَيْنٌ	göz
عَيْنَيْنِ	iki göz (Tesniye mef’ûl durumunda olduğu için üstün hali olan يْنِ ile gelmiş)
لِسَانٌ	bir dil	شَفَةٌ	dudak	شَفَتَيْنِ	iki dudak

7- أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ .

(94/İNŞİRAH, 1). Biz senin göğsünü açıp genişletmedik mi?

شَرَحَ يَشْرَحُ شَرْحاً

açmak, genişletmek, yarmak

اَلصَّدْرُ ج اَلصُّدُورُ

göğüs

8- أَ لَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ .

105/FİL, 2.Onların tuzaklarını (kötü planlarını) boşa çıkarmadı mı?

كَيْدٌ

hile, tuzak, kötü plan

تَضْلِيلٌ

boşa çıkarma, saptırma (masdar)

9- … أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللّهَ عَلَىَ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ .

(2/BAKARA, 106). …Allah’ın her şeye kadir olduğunu bil(e)medin mi?

قَدِيرٌ

kudret, büyük gücü sonsuz (olan Allah)

10- … وَ لَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ …

Câr mecrûr

Fâil

F. muzâri meczûm

Nefy ve cezm harfi

(49/HUCURAT, 14). …Henüz iman kalplerinize girmedi…

11- وَلَمَّا جَاءَهُمُ الْحَقُّ قَالُوا هَذَا سِحْرٌ وَ إِنَّا بِهِ كَافِرُونَ.

(إِنَّ)nin haberi câr-mecr.	Te’kit ve nasb h.	At.h.	Hab.	Müb	Fâil Fiil	Fâil	Fiil+mef	Zaman zarfı
	(ا) (إِنَّ) nin ismi

(43/ZUHRUF, 30). (Fakat) kendilerine hak gelince: “Bu bir büyüdür, biz onu tanımıyoruz” dediler.

جَاءَ يَجِيءُ جَيْئاً

gelmek

سِحْرٌ

sihir, büyü

كَافِرٌ ج كَافِرُونَ

tanımayan, (hakkı) örten, kâfir, inkarcı. (قاَلَ) fiilinden sonra iki nokta üst üste gibi kabul edilip ardından gelenin (ma’kûl’ul-kavl) yeni bir cümle olduğunu hatırlayınız.

Ek anlatım: Cahd-ı müstağrak

Cahd-ı Müstağrak – mâlum : لَمَّا يَنْصُرْ Hiç yardım etmedi.
Cahd-ı Müstağrak – meçhul : لَمَّا يُنْصَرْ Hiç yardım edilmedi.
1) Cahd-ı Müstağrakın alameti: Muzarinin başına لَمَّا getirilir.
Cemi müennes nun’u düşmez. Tensiye, cemi müzekker ve müfret müennes muhataba olan nun’lar düşer. Müfret ve mütekellimin sonlarını cezm eder. Muzarinin sonunda “vav” ve “ya” illet harfleri varsa, cezm alameti olarak illet harfleri düşer.
2) Muzariyi geçmiş zamana çevirir ve fiildeki hadesin geçmişten söyleniş ânına kadarki olumsuzluğunu ifade eder (mazi’nin bozulabilir olumsuz hâlidir).
Ancak, bu olumsuzluk sebeblerinin söyleniş ânından itibaren kalkabileceğini imâ eder. Türkçeye “hiç, daha, hâlâ, şimdiye kadar, henüz … medi” şeklinde çevrilir.
3) Mazi anlatımda da kullanılır. Örnek: Zuhruf, 30 ( …لَمَّا جَآءَهُمْ onlara geldiğinde / onlara geldiği zaman ) anlamlarını verir.
4) Kur’an-ı Kerim ve Hadis-i Şeriflerdeki cahd-ı müstağrak anlatımda :
(4.1) Muhataba tefekküre yasaklananları terk ile başla emrini saklı olarak verir.
لَمَّا ile bildirilen mazideki seyyiat için tövbe eden bir imtihandan geçerse, tövbesi kabul edilir. bilgisi saklıdır.
Şöyleki : Bu saklı emri idrak edip, … rını terk etmeye çaba harcarsan bir imtihan olursun ve imtihanını kazanırsan, tövben de kabul olmuş demektir. ikâzı saklıdır.
(4.2) Bu olumsuzlukta inadına yapmak anlamı yoktur.
(4.3) Fâil / Muhatab, ya kendini bilmeyecek derecede dalgındır (gaflet, cahillik, … gibi) veya bir şeye dalmıştır veya bir şeye daldırılmıştır anlamı saklıdır.
(4.4) Kelâm (Kelâm-ı Kadîm, Hadis-i Kutsi, Hadis-i Şerif ve Kelâm-ı Kibar) haricindeki konuşmaların, muhatab’da bir sıkıntı verememesi, olumsuzluk hâlinin mevcudiyetini imâ eder.
(4.5) İhbâri fiil olduğu için, mânası gerçekleşmiş veya gerçekleşmesi mümkün olduğu bilgisini saklar. Hüküm fiilde saklıdır ve hükümden (emirden) fâil yükümlüdür. Örnek : 49/14
… وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ …
Meâl : “Araplar ‘Biz iman ettik’ dedi – De ki: Onlar daha iman etmediler – Lâkin ‘Biz teslim olduk’ deyin – vakta ki iman sizin kalplerinize girdiği zaman – eğer Ellah’a ve Peygamberine itaat ederseniz – sizin amelinizden hiç bir şey eksiltmez -şüphesiz Ellah çok bağışlayan, merhamet sahibidir.”

Cahd-ı Mutlak Arapça Dersleri

FİİL-İ MUZÂRİNİN CEZİM YAPILMASIYLA ELDE EDİLEN ZAMANLAR

I) CAHD-I MUTLAK

(MAZİ FİİLİN KESİN OLUMSUZ HALİ)

Muzâri fiilin başına لَمْ takısı getirilip, fiilin son harfinin cezim yapılmasıyla gerçekleşir. Fiilin manasını mâzîde (geçmişte) olumsuz yapar. Bir işin geçmişte olmadığını belirtir; gelecek hakkında hüküm bildirmez (geleceği olumsuz yapan لَنْ edatıdır). Muzârinin başına getirilen bu edatla fiilde üç değişiklik olur:

a) Anlamı olumsuz olur.

b) Sonu meczûm (cezimli) olur.

c) Muzâriden yapıldığı halde mâzî manası verir:

يَكْتُبُ	yazıyor	لَمْ يَكْتُبْ	yazmadı
يَفْتَحُ	açıyor	لَمْ يَفْتَحْ	açmadı
يَذْهَبُ	gidiyor	لَمْ يَذْهَبْ	gitmedi

Tesniye ve cemilerde cahd-ı mutlak; sona eklenen nunların (ن) kaldırılması ile olur. Cemi müzekkerde vâvdan sonra yazıda bir elif (elif-i fârika) eklenir:

يَكْتُبُونَ

yazıyorlar

لَمْ يَكْتُبُوا

yazmadılar

Müfred müennes muhâtabadaki ( ن ) harfi de kalkar.

تَكْتُبِينَ

yazıyorsun

لَمْ تَكْتُبِي

yazmadın

Cemi müennes ( ن ) ları olduğu gibi kalır.

يَكْتُبْنَ

yazıyorlar

لَمْ يَكْتُبْنَ

yazmadılar

Cezimli muzâriden harf-i tarife geçiş kesre ile yapılır:

لَمْ أَكْتُبِ الْواَجِبَ

Ödevi yazmadım

لَمْ يَلْعَبِ الْكُرَةَ

Top oynamadı

مَا كَتَبَ yakın geçmişte (şimdiye yakın zamanda) yazmadığını, لَمْ يَكْتُبْ ise geçmişte yazmadığını ifade eder. ماَ dan daha ziyade لَمْ kullanılışı yaygındır.

Cahd-ı Mutlak Sigasının Çekim Tablosu
Cemi	Müsennâ	Müfred
لَمْ يَكْتُبُوا	لَمْ يَكْتُبَا	لَمْ يَكْتُبْ	Gâib
Onlar yazmadı	O ikisi yazmadı	O yazmadı
لَمْ يَكْتُبْنَ	لَمْ تَكْتُبَا	لَمْ تَكْتُبْ	Gâibe

لَمْ تَكْتُبُوا	لَمْ تَكْتُبَا		لَمْ تَكْتُبْ		Muhatap
Sizler yazmadınız		İkiniz yazmadınız		Sen yazmadın
لَمْ تَكْتُبْنَ	لَمْ تَكْتُبَا		لَمْ تَكْتُبِي		Muhâtaba

لَمْ نَكْتُبْ	لَمْ نَكْتُبْ		لَمْ أَكْتُبْ		Mütekellim
Biz yazmadık		İkimiz yazmadık		Ben yazmadım

Cümle Örnekleri:

هَلْ نَفَعَ الْماَلُ صاَحِبَهُ ؟	Mal sahibine fayda verdi mi?
لاَ ، اَلْماَلُ لَمْ يَنْفَعْ صاَحِبَهُ.	Hayır, mal sahibine fayda vermedi.
لَمْ أَذْهَبْ أَمْسِ إِلَى الْمَدْرَسَةِ.	Dün okula gitmedim.
هَلْ نَجَحَ الشاَّباَّنِ فِي حَياَتِهِماَ؟	İki genç hayatlarında başarılı oldu mu?
لاَ ، اَلشاَّباَّنِ لَمْ يَنْجَحاَ فِي حَياَتِهِماَ.	Hayır, iki genç hayatlarında başarılı olmadı.
هَلْ فَشِلَ الْمُجْتَهِدُونَ فِي عَمَلِهِمْ ؟	Çalışkanlar işlerinde başarısız oldu mu?
لاَ ، اَلْمُجْتَهِدُونَ لَمْ يَفْشَلُوا فِي عَمَلِهِمْ.	Hayır, çalışkanlar işlerinde başarısız olmadı.
أَنْتُمْ لَمْ تَذْهَبُوا أَمْسِ إِلَى الْحَدِيقَةِ.	Siz dün bahçeye gitmediniz.
أَنْتِ لَمْ تَغْسِلِي مَلاَبِسَكِ.	Sen elbiselerini yıkamadın.
أَ لَمْ تَسْمَعُوا الْخُطْبَةَ ؟	Hutbeyi işitmediniz mi?
لَمْ يَذْهَبِ الْوَلَدُ إِلَى الْمَدْرَسَةِ لِأَنَّهُ([1]) مَرِيضٌ.	Çocuk okula gitmedi çünkü o hastadır.
طَرَقْتُ الْباَبَ كَثِيراً وَ لَكِنْ لَمْ يَفْتَحْهُ أَحَدٌ.	Kapıyı çok çaldım fakat onu kimse açmadı.
أَنْتُمْ لَمْ تَقْرَأُوا كُلَّ الْقِصَّةِ.	Siz bütün kıssayı okumadınız.
لَمْ يَكْتُبِ الْواَجِبَ فِي الصَّفِّ.	Ödevi sınıfta yazmadı.

Cahd-ı mutlakların meçhûlü: Fiil-i muzârilerin meçhûlleri gibidir. Başına yine لَمْ gelir. Cemi müennesler hariç nunlar düşer.

يَكْتُبُ	yazıyor →			لَمْ يُكْتَبْ	yazılmadı
يَفْتَحُ	açıyor →	لَمْ يُفْتَحْ			açılmadı
لَمْ يُكْتَبُوا إلى الْمَدْرَسَةِ صَبَاحاً.			Sabahleyin okula yazılmadılar.
هَلْ شَرِبَتِ الْأُمُّ الدَّواَءَ ؟			Anne ilacı içti mi?
لاَ ، لَمْ يُشْرَبِ الدَّواَءُ.			Hayır, ilaç içilmedi.

Ek anlatım: Cahd-ı mutlak

Cahd-ı Mutlak – mâlum : لَمْ يَنْصُرْ (O er kişi) Yardım etmedi.
Cahd-ı Mutlak – meçhul : لَمْ يُنْصَرْ (O er kişiye) Yardım edilmedi.
Cahd-ı Mutlak’ın alameti: Muzarinin başına لَمْ getirilir ve fiilin sonunu cezm eder. Cemi müennes nun’u düşmez. Tensiye, cemi müzekker ve müfret müennes muhataba olan nun’lar düşer. Müfret ve mütekellimin sonlarını cezm eder. Muzarinin sonunda “vav” ve “ya” illet harfleri varsa, cezm alameti olarak illet harfleri düşer.
İhbâri fiil olduğu için, mânası gerçekleşmiş veya gerçekleşmesi mümkün olduğu bilgisini saklar. Hüküm fiilde saklıdır ve hükümden (emirden) muhatab yükümlüdür.
Cahd-ı Mutlak ; (1) Muzariyi, geçmiş zamana çevirir ve fiildeki hadesin geçmişteki olumsuzluğunu bildirir (mazi’nin kesin olumsuz hâlidir) ve olumsuzluğun, şu anda ân’a kadar devam etmediğini de ifade eder.
Cahd-ı mutlak, geçmişteki olumsuzluk sebeblerinin kalktığını imâ eder. diye de söylenebilir.
(2) Kalbi niyeti İFŞÂ eder. Örnek 9/78 :
أَلَمْ يَعْلَمُوا “Bilmiyorlar mı ? anlamında ;
“Ellah Teala onların kalblerinde olan niyetlerini bilir ve mü’minlere de bu Ayeti Kerime ile bildirir.” anlamı saklıdır.
Kur’an-ı Kerim ve Hadis-i Şeriflerdeki cahd-i mutlak anlatımda :
Dinleyene, düşünmeye (tezekkür, tefekkür, tedebbür ve muhabbet tâlimlerine) tövbe ile başla emrini saklı olarak verir.
لَمْ ile bildirilen mazideki seyyiat, tövbeden sonra imtihan olmadan hemen hasenâta çevrilir. bilgisi saklıdır.
Şayet bu saklı emri idrak eder ve itaat ederse, tefekkür ede ede Kelâm haricindeki konuşmalardan sıkıntı duyduğu ve rahatsız olduğu bir hâle kavuşur. Bu kişinin kalbine “sefâ-i kalb” denir.
Lamel fiilinin cezm olmasında, fâil’de sanki kendi hâlinde huzuru tadan ve “Hakk’dan başkasına ricam kalmadı” diyen gibi olur bilgisi saklıdır.
Bu kişiler Rehberine gösterdikleri; tasdik, tâzim, halâvet ve hürmeti, hizmetindeki edeblerinden tanınır ve bilinir. Şöyle ki ;
Şayet bir kişinin ; Tasdiki yoksa, münafıktır.
Tâzimi yoksa, kalbi hastadır.
Halâveti yoksa, mürâyidir.
Hürmeti yoksa, iman zâyi olup gitmiş demektir.
“Tefekküre başla” saklı emrine bir örnek : 105/1 :
( … أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ ) “Görmedin mi? – Rabbin fil sahiplerine nasıl yaptığını”
Ayet-i Kerimesi ile başlayan Fil suresinin tefekkür sonuçlarının bazıları (örnek olması için) yazıldı :
a) Sonuçlanmış bir olayı (kıssayı) tefekkür edin, ama hâlen devam etmekte olanları tefekkür etmeyin. Sadece dikkatle seyredin ve zan’da bulunmayın. Çünkü Mevlâ ne eylerse, güzel eyler.
b) Ebrehe ile ashabının yaptıklarını ve gördükleri cezayı düşünün. Günümüzdeki benzerlerine (Ellah Tealaya savaş açanlara) hizmet etmeyin.
c) Ebrehe savaşa çıkarken ; (1) Fil’in kuvvetine güvendi.
(2) Fil’in kendisine itaat etmesine güvendi.
(3) ordusuna güvendi. Sonunda hepsi helâk oldu ve Ellah Teala’ya güvenen Mekke halkına hiç bir zarar veremedi.
d) ( … أَلَمْ تَرَ ) “Görmedin mi?” soru cümlesinde : Bu kıssadaki Esmâ’larımı Ayet-i Kerime gelinceye kadar (emrimi idrâk edinceye kadar) tefekkür etmedin ama şimdiden sonra bir mazeretin kalmadı, bilgisi saklıdır.
e) ( … فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ … ) “Fil ashabına Rabbin yaptı” fiil cümlesinin başına ( … أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ) “Görmez misin nasıl?” ifadesi getirildiği için, “İbret alınacak bir kıssayı anlatıyorum, dikkat et!” uyarısı saklıdır. Benzer cümlelere, “Cümle-i Beyâniye” ismi verilir.
f) ( … رَبُّكَ … )’deki isim tamlamasının muzafı olan RABB ismi, REF hâlinde olduğu için, yapılanların bir benzerinin hiç bir zaman insanlar tarafından asla yapılamayacağı bilgisi saklıdır.
( … كَ … ) zamirinin muzafun ileyh olması nedeniyle de, ilâhi sıfatların mânasını hissederek anlarsın ve her dinleyişte yeni ibretler alırsın ama bu hissettiklerini tam olarak anlatamazsın (kelimelere dökemezsin) bilgisi saklıdır.
g) Ayet-i Kerime, ( … رَبُّكَ … ) ile muhatabının Rabbini işaret etmesi sebebiyle tefekkür sonuçları, muhatabın mânevi hâlinin bir aynası olur.
Şöyle ki ; Hz. Resulullah a.s.v’ı severek ibadet edenlerin, ahiret korkusu ile ibadet edenlerin, menfaat için ibadet edenlerin ve âdet olarak (alışkanlıkla) ibadet edenlerin tefekkürleri birbirinden farklıdır.
h) 105/2 ( أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ ) “Onların yaptıkları hileyi, kötü planı boşa çıkarmadı mı?”
Ayet-i Kerimesinde ( … لَمْ يَجْعَلْ …) ; Dönüşme, etme, kılma, edinme ve çevirme anlamlarını da kapsayan bir kalb fiili olduğu için, hileyi boşa çıkarma işleminin tasarruf ile yapıldığı bilgisi saklıdır.

Muzari Fiil’in Meçhulu Arapça Dersleri

FİİL-İ MUZÂRİNİN MEÇHÛLU

Fiil-i muzârinin meçhûl yapılması için muzâri harf ötre, fiilin sondan bir önceki harfi üstün okunur. Örnek:

يَكْتُبُ	yazar	يُكْتَبُ	yazılır
يَشْرَبُ	içer	يُشْرَبُ	içilir
يَفْتَحُ	açar	يُفْتَحُ	açılır
يَضْرِبُ	döver	يُضْرَبُ	dövülür
يَعْلَمُ	bilir	يُعْلَمُ	bilinir
يأْكُلُ	yer	يُؤْكَلُ	yenilir

Muzâri meçhûl fiil cümlesinde de, mâzî meçhûlde olduğu gibi fâil yerine cümlenin mef’ûlü, nâibu fâil olur:

يَكْتُبُ التِّلْمِيذُ الدَّرْسَ.	Öğrenci dersi yazıyor
يُكْتَبُ الدَّرْسُ	Ders yazılıyor
Naibu fâil (son harekesi ötre)

يَعْرِفُ النَّاسُ الْمُخْلِصِينَ بِأَعْماَلِهِمْ. – يُعْرَفُ الْمُخْلِصُونَ بِأَعْماَلِهِمْ.

Muzâri ma’lûm f.

Fâil

Mef’ûl

Mef’ûl b. ga. s.

Câr-mecrûr Nâibu Fâil Muzâri meçhûl f

İnsanlar ihlaslıları (samimileri) işleriyle tanır. İhlaslılar işleriyle tanınır.

اَلنَّاسُ يَعْرِفُونَ الْمُخْلِصِينَ بِأَعْماَلِهِمْ. – اَلْمُخْلِصُونَ يُعْرَفوُنَ بِأَعْماَلِهِمْ.

Mübtedâ		Câr-mecrûr Nâibu Fâil Muzâri meçhûl f.	Câr-mecrûr Muzâri meçhûl f. Mübtedâ
	Haber (fiil cümlesi)		Haber (fiil cümlesi)

İnsanlar ihlaslıları (samimileri) işleriyle tanır. İhlaslılar işleriyle tanınır.

Cümle Örnekleri:

1- يَنْصُرُ اللَّهُ الْمُسْلِمِينَ – يُنْصَرُ الْمُسْلِمُونَ.

2- عَرَفْناَ كَيْفَ يَحْفُرُ([19]) الْمُهَنْدِسُونَ الْآباَرَ([20]) – عَرَفْناَ كَيْفَ تُحْفَرُ الْآباَرُ.

3- فَهِمْناَ كَيْفَ يَجْمَعُ الصَّحَفِيُّونَ الْأَخْباَرَ – فَهِمْناَ كَيْفَ تُجْمَعُ الْأَخْباَرُ.

4- فَحَصَ الطَّبِيبُ الْمُدَرِّسِينَ فِي الْمُسْتَشْفَى – اَلْمُدَرِّسُونَ يُفْحَصُونَ هُناَكَ.

5- تَنْصَحُ الْمُعَلِّمَةُ التِّلْمِيذاَتِ – التِّلْمِيذاَتُ يُنْصَحْنَ.

6- تَشْكُرُ الْمُدِيرَةُ الطاَّلِبَتَيْنِ – اَلطاَّلِبَتاَنِ تُشْكَراَنِ.

7- يَكْسِبُ الْفَرِيقُ الْمُباَراَةَ فِي آخِرِ لَحْظَةٍ – تُكْسَبُ الْمُباَراَةُ فِي آخِرِ لَحْظَةٍ.

8- يُؤْخَذُ الْكِتاَباَنِ – تُفْهَمُ الْقِصَّتاَنِ – يُتْرَكُ الْعَمَلُ لِلصَّلاَةِ.

9- تَشْرَحُ الْأُسْتاَذَةُ الدَّرْسَيْنِ – يُشْرَحُ الدَّرْساَنِ.

Tercüme:

1- Allah müslümanlara yardım ediyor. Müslümanlara yardım ediliyor.

2- Mühendislerin kuyuları nasıl kazdığını öğrendik (bildik). Kuyuların nasıl kazıldığını öğrendik.

3- Gazetecilerin haberleri nasıl topladığını anladık. Haberlerin nasıl toplandığını anladık.

4- Doktor hastanede öğretmenleri muayene etti. Öğretmenler orada muayene ediliyor.

5- Öğretmen kız öğrencilere nasihat ediyor. Kız öğrencilere nasihat ediliyor.

6- Müdür iki öğrenciye teşekkür ediyor. İki öğrenciye teşekkür ediliyor.

7- Takım maçı son anda kazanıyor. Maç son anda kazanılıyor.

8- İki kitap alınıyor. İki hikaye anlaşılıyor. İş namaz için terkediliyor.

9- Hoca iki dersi açıklıyor. İki ders açıklanıyor.

&&&&&&&&&&

FİİL-İ MUZÂRİNİN MEÇHÛLÜ İLE İLGİLİ AYETLER

1- وَإِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَلِقَوْمِكَ وَسَوْفَ تُسْأَلُونَ .

(43/ZUHRUF, 44). Doğrusu O (Kur’ân), sana ve kavmine bir öğüttür. (Ondan) sorulacaksınız (sorumlu tutulacaksınız).

ذِكْرٌ	hatırlayış, öğüt. (Buradaki manası; inzal edilmiş kitap, Kur’ân)
قَوْمٌ	kavim, topluluk	سَأَلَ يَسْأَلُ	sordu

2- أَ تُتْرَكُونَ فِي مَا هَاهُنَا آمِنِينَ .

(26/ŞUARÂ, 146). Siz burada güvende olarak bırakılacak mısınız?

تَرَكَ يَتْرُكُ تَرْكاً	terketmek, bırakmak.	فِي مَا هَاهُنَا	işte burada (هَا tenbih için gelmiştir.)
آمِنٌ ج آمِنِينَ	emin, korkusuz olanlar, güvende olanlar.

3- فَيَوْمَئِذٍ لاَ يُسْأَلُ عَن ذَنْبِهِ إِنسٌ وَلاَ جَانٌّ .

(55/RAHMÂN, 39). İşte o gün insanlara da cinlere de günahı sorulmaz.

اَلذَّنْبُ ج ذُنُوبٌ	günah, suç	إِنسٌ	insanlar
جَانٌّ	cinler, görülmeyen, gizli, canlı, şuurlu mahluklar

4- يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيمَاهُمْ فَيُؤْخَذُ بِالنَّوَاصِي وَالْأَقْدَامِ .

(55/RAHMÂN, 41). Suçlular, simalarından tanınır, perçemlerinden ve ayaklarından yakalanırlar.

يُعْرَفُ (عَرَفَ يَعْرِفُ)	bilinir, tanınır	سِيمَا	çehre, sima
اَلْمُجْرِمُ ج اَلْمُجْرِمُونَ	günah işleyen, suçlu	قَدَمٌ ج اَلْأَقْدَامُ	ayak
يُؤْخَذُ (أَخَذَ يأْخُذُ)	(ayetteki mana:) tutulmak, yakalanmak
اَلنَّاصِيَةُ ج اَلنَّوَاصِي	kâkül, perçem (Ayette geçen perçemlerle ayaklardan tutulmaktan maksat yakapaça edilip cehenneme atmaktır).

5- إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ …

(9/TEVBE, 111). Muhakkak ki Allah mü’minlerden mallarını ve canlarını, kendilerine (verilecek) cennetle satın almıştır.

اِشْتَرَى يَشْتَرِى اِشْتِرَاءً

satın almak

اَلنَّفْسُ ج اَلْأَنْفُسُ

can

ماَلٌ ج أَمْوَالٌ

mal

6- … أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ فِي كُلِّ عَامٍ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لاَ يَتُوبُونَ وَلاَ هُمْ يَذَّكَّرُونَ .

(9/TEVBE, 126). Onlar, her yıl bir veya iki kez (çeşitli belalarla) imtihan ediliyorlar. Sonra ne tevbe ediyorlar ne de ibret alıyorlar.

فَتَنَ يَفْتِنُ فَتْناً فُتُوناً		imtihan etmek, denemek, eziyet etmek, ateşe atmak
يُفْتَنُونَ		imtihan ediliyorlar			عَامٌ		yıl, sene
مَرَّةٌ		bir kere, defa, kez.		مَرَّتاَنِ مَرَّتَيْنِ			iki kere
تاَبَ يَتُوبُ	tevbe etti.		تَذَكَّرَ يَتَذَكَّرُ تَذَكُّراً			hatırlamak, öğüt almak, ibret almak
يَتَذَكَّرُونَ ‘nin aslı يَذَّكَّرُونَ			öğüt alıyorlar

7- ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ .

	Mecrûr isim harfu cer	Zarfu zaman	F.muzâri meçhûl	Atıf harfi
			(لَ) Kasem (yemin) harfi

(102/TEKÂSÜR, 8). Sonra o gün (dünyada yararlandığınız) nimetlerden elbette ve elbette hesaba çekileceksiniz.

لَتُسْأَلُنَّ

muhakkak sorulacaksınız (Fiilin başındaki lâm te’kîd lâmı, sonundaki şeddeli nun da te’kit nûnudur. Manayı kuvvetlendirmek için kullanılır. Cemi müennes nunları hariç te’kîd nûnundan önceki harfin yani fiilin son harfinin harekesi üstün ise müfred oluşu, ötre ise cemi oluşunu gösterir. Burada ötre olup cemidir. Ayetlere has açıklanarak konu dışı verilen bu bilgiler ilerideki konuların daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacaktır.)

اَلنَّعِيمُ

nimet, çok nimet, rahat yaşayış, bolluk

8- … سَتُكْتَبُ شَهَادَتُهُمْ وَيُسْأَلُونَ .

43/ZUHRUF, 19. ..Onların (bu) şahitlikleri yazılacak ve sorguya çekileceklerdir.

Muzari Fiil Tekid-i Nefy-i İstikbal

TE’KİD-İ NEFY-İ İSTİKBAL

(GELECEK ZAMANIN KESİNLİKLE OLUMSUZU)

Muzâri fiilin başına لَنْ takısı getirilirse hem fiilin sonunu nasbeder (fetha yapar) hem de kesin olumsuz yaparak işin gelecekte kesinlikle meydana gelmeyeceğini belirtir.

يَكْتُبُ

yazar

لاَ يَكْتُبُ

yazmayacak, yazmıyor

لَنْ يَكْتُبَ

hiç, asla yazmayacak

Yapılışı: Müfred müzekker, müfred müennes ve mütekellimlerde son harf üstün okunur.

يَكْتُبُ	yazar
لَنْ يَكْتُبَ	asla yazmayacak (müfred müzekker-gâib)
لَنْ تَكْتُبَ	asla yazmayacak (müfred müennes- gâibe)
لَنْ تَكْتُبَ	asla yazmayacaksın(müfred müz. muhatap)
لَنْ أَكْتُبَ	asla yazmayacağım (mütekellim vahde)
لَنْ نَكْتُبَ	asla yazmayacağız (mütekellim cemi)

Diğer fiillerdeki ن lar gâibe cemi müennes ve muhâtaba cemi müennes nunları hariç düşer:

لَنْ يَكْتُبُوا		asla yazmayacaklar		لَنْ يَكْتُبْنَ		asla yazmayacaklar

			Çekim Tablosu
	Cemi		Tesniye		Müfred
	لَنْ يَكْتُبُوا		لَنْ يَكْتُبَا		لَنْ يَكْتُبَ		Gâib
	(Onlar) asla yazmayacaklar		(O ikisi) asla yazmayacak		(O) asla yazmayacak
	لَنْ يَكْتُبْنَ		لَنْ تَكْتُبَا		لَنْ تَكْتُبَ		Gâibe

لَنْ تَكْتُبُوا	لَنْ تَكْتُبَا	لَنْ تَكْتُبَ		Muhatap
(Sizler) asla yazmayacaksınız	(İkiniz) asla yazmayacaksınız		(Sen) asla yazmayacaksın
لَنْ تَكْتُبْنَ	لَنْ تَكْتُبَا	لَنْ تَكْتُبِى		Muhâtaba

لَنْ نَكْتُبَ	لَنْ نَكْتُبَ	لَنْ أَكْتُبَ	Mütekellim
(Bizler) asla yazmayacağız	(İkimiz) asla yazmayacağız	(Ben) asla yazmayacağım

*Meçhûlleri fiil-i muzârinin meçhûlu gibidir.

لَنْ يُكْتَبَ	asla (hiç) yazılmayacak	لَنْ يُكْتَبُوا	asla (hiç) yazılmayacaklar
Meçh. Muz. fiil / Harfu nefy ve nasb ya da harfu tekid-i nefy-i istikbal

Cümle Örnekleri:

1- لَنْ أَخْرُجَ الْيَوْمَ إِلَى الْحَديِقَةِ – لَنْ أَرْجِعَ الْيَوْمَ إِلَى الْبَيْتِ.

2- لَنْ أَكْتُبَ الْيَوْمَ إِلَى صَديِقيِ – لَنْ أُساَفِرَ الْيَوْمَ إِلَى الْعاَصِمَةِ.

3- هَلْ سَتَذْهَبُ إِلَى السُّوقِ ؟ لاَ ، لَنْ أَذْهَبَ إِلَى السُّوقِ الْيَوْمَ.

4- إِلَى أَيْنَ سَتَذْهَبُ إِذَنْ([18]) ؟ سَأَذْهَبُ مُباَشَرَةً مِنْ هُناَ إِلَى الْمَسْجِدِ.

5- أَ لَنْ تَذْهَبَ لِلصَّلاَةِ ؟ بَلَى ، سَأَذْهَبُ.

6- أَ لَنْ تَذْهَبَ لِلْإِفْطاَرِ؟ بَلَى ، سَأَذْهَبُ.

7- لَنْ يَتْرُكَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ الصَّلاَةَ.

8- اَلْبِنْتاَنِ لَنْ تَفْتَحاَ النَّواَفِذَ – اَلْوَلَداَنِ لَنْ يَلْعَباَ فِي الشاَّرِعِ.

9- اَلتِّلْمِيذاَتُ لَنْ يَلْعَبْنَ فِي الصاَّلَةِ – اَلتَّلاَمِيذُ لَنْ يَلْعَبُوا فِي الصاَّلَةِ.

10- لَنْ يَفْشَلَ الطاَّلِبُ فِي الِامْتِحاَنِ.

Tercüme:

1- Bugün bahçeye hiç çıkmayacağım. Bugün hiç eve dönmeyeceğim.

2- Bugün arkadaşıma hiç yazmayacağım. Bugün asla (hiç) başkente yolculuk etmeyeceğim.

3- Çarşıya gidecek misin? Hayır, bugün asla çarşıya gitmeyeceğim.

4- Nereye gideceksin o zaman? Buradan doğruca mescide gideceğim.

5- Namaz için hiç gitmeyecek misin? Bilakis, gideceğim.

6- İftar için hiç gitmeyecek misin? Bilakis, gideceğim.

7- Bazı müslümanlar namazı asla terketmeyecek.

8- İki kız pencereleri asla (hiç) açmayacak- İki çocuk (hiç) asla caddede oynamayacak.

9- Kız öğrenciler hiç salonda oynamayacak. Erkek öğrenciler hiç salonda oynamayacak.

10- Öğrenci imtihanda hiç başarısız olmayacak.

¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

TEKİD-İ NEFY-İ İSTİKBAL İLE İLGİLİ AYETLER

1– وَلَنْ يَنفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذْ ظَلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِي الْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ .

(43/ZUHRUF, 39). Zulmettiğiniz için bugün (nedamet) size hiçbir fayda vermeyecek. Gerçekten siz azabta ortaksınız.

نَفَعَ يَنْفَعُ نَفْعاً		fayda vermek, faydası olmak			اَلْعَذَابُ	azab, işkence
إِذْ	…için/hani, bir zamanlar (zaman zarfı)		ظَلَمَ يَظْلِمُ ظُلْماً	zulmetmek, haksızlık etmek
مُشْتَرِكٌ ج مُشْتَرِكُونَ		iştirak eden, katılan, ortak olan

2- لَنْ يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَ لاَ دِمَاؤُهَا وَلَكِنْ يَنَالُهُ التَّقْوَى مِنكُمْ …

Câr-mecrûr

Fâil

Mef. Fiil

Atıf

Ma’tûf

Harfu nefy

Atıf

Fâil

Mukaddem mef’ûl

Mansûb muz. f.

Harfu nefy ve nasb

(22/HAC, 37). Onların (kurbanların) ne etleri ne de kanları Allah’a ulaşmayacak, fakat O’na (sadece) sizden olan takva ulaşır.

نَالَ يَنَالُ نَيْلاً	erişmek, ulaşmak	لَحْمٌ ج لُحُومٌ		et
دَمٌ ج دِمَاءٌ	kan, kesilmekle akıtılan kan		لَكِنْ	fakat, ama
اَلتَّقْوَى	korunma, sakınma (şer’î lisanda Allah’ın azabından korkup sakınma)

3- قَالُوا يَا مُوسَى إِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا أَبَدًا …

(5/MÂİDE, 24). “Ey Mûsâ! …biz oraya (ona) asla girmeyeceğiz.” dediler.

يَا	ey! (nidâ edatı)	أَبَدًا	ebediyyen, sürekli (zaman zarfı)	إِنَّا	gerçekten biz

4- … يَا مُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ …

(2/BAKARA, 61). (Hani siz bir zamanlar verilen nimetlere karşılık): “Ey Mûsâ! Bir tek yemeğe asla sabretmeyeceğiz…” (dediniz).

صَبَرَ يَصْبِرُ صَبْراً

sabretti, dayandı, tahammül gösterdi

وَاحِدٌ

bir, tek (çeşit)

Muzari Fiil Gelecek Zaman Fiili Muzari

Mazi Fiilden Muzari Fiil Yapımı Muzari Fiil Cümle Örnekleri

GELECEK ZAMAN

Gelecek zaman için muzâri fiilin başına سَ ve سَوْفَ takısı getirilir. سَ takısı daha yakın bir gelecek için, سَوْفَ takısı ise daha uzak bir gelecekte yapılacak işler için kullanılır. İki takı da …..ecek, …..acak diye tercüme edilirler. Fiilin sonunda herhangi bir değişiklik olmaz. Örnek:

	سَأَذْهَبُ	gideceğim	سَتَدْخُلِينَ	gireceksin
	سَتَشْرَبُ	içeceksin	سَتَأْكُلِينَ	yiyeceksin
	سَتَعْلَمُونَ	bileceksiniz	سَوْفَ أَكْتُبُ	yazacağım
سَوْفَ تَعْلَمُونَ		bileceksiniz

Cümle Örnekleri:

1- هَلْ كَتَبْتَ الدَّرْسَ أَمْسِ ؟ لاَ ، سَأَكْتُبُ الدَّرْسَ الْيَوْمَ.

2- لِماَذاَ لاَ تَلْبَسُ الْمَلاَبِسَ ؟ سَأَلْبَسُ الْمَلاَبِسَ حاَلاً.

3- هَلْ سَتَعْمَلُ الْواَجِبَ ؟ لاَ ، عَمِلْتُ الْواَجِبَ أَمْسِ.

4- أَيْنَ سَتَذْهَبُ فيِ الْعُطْلَةِ ؟ سَأَذْهَبُ فيِ الْعُطْلَةِ إِلَى بَلَديِ.

5- سَوْفَ يَذْهَبُ فيِ الْعُطْلَةِ إِلَى بَلَدِهِ . كَيْفَ سَوْفَ نَذْهَبُ إِلَى هُناَكَ ؟

6- سَوْفَ أَذْهَبُ باِلدَّراَّجَةِ – هَلْ سَتَتْرُكُ الْأُخْتاَنِ حَقَّهُماَ فِي هَذِهِ الْأَرْضِ؟

7- سَتَذْهَبُ الْمُدَرِّسَةُ مِنْ هُناَ إِلَى الْبَيْتِ مُباَشَرَةً.

8- هَلْ سَيَلْعَبُ وَحْدَهُ ؟ هَلْ سَتأْكُلُ وَحْدَهاَ ؟ هَلْ سَنَدْرُسُ وَحْدَناَ ؟

9- ماَذاَ سَتَأْخُذِينَ مَعَكِ فِي السَّفِينَةِ؟ ماَذاَ سَتَأْخُذاَنِ مَعَكُماَ فِي الْحَقِيبَةِ ؟

10- هَلْ سَتَخْرُجُ الْأُسْرَةُ إِلَى الشاَّطِئِ الْيَوْمَ ؟ سَيَذْهَبُ زُمَلاَءُكُمْ إِلَى الْمَعْرِضِ.

11- سَنَدْخُلُ الْمَسْجِدَ ثُمَّ نُصَليِّ – سَنَشْتَريِ الْأَقْلاَمَ ثُمَّ نَرْسُمُ.

Tercüme:

1- Dün dersi yazdın mı? Hayır, dersi bugün yazacağım.

2- Niçin elbiseleri giymiyorsun ? Elbiseleri hemen giyeceğim.

3- Ödevi yapacak mısın? Hayır, ödevi dün yaptım.

4- Tatilde nereye gideceksin? Tatilde memleketime gideceğim.

5- Tatilde memleketine gidecek. Oraya nasıl gideceğiz?

6- Bisikletle gideceğim. İki kız kardeş bu yeryüzünde hakkını terk mi edecek?

7- Öğretmen buradan doğruca eve gidecek.

8- Tek başına mı oynayacak? Tek başına mı yiyecek? Tek başımıza mı okuyacağız?

9- Gemide beraberine ne alacaksın (müe)? İkiniz çantada beraberinize ne alacaksınız?

10- Aile bugün kıyıya çıkacak mı? Arkadaşlarınız sergiye gidecek.

11- Mescide gideceğiz sonra namaz kılacağız. Kalemleri satın alıp sonra resim çizeceğiz.

¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

GELECEK ZAMANLA İLGİLİ AYETLER

1- سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهاَ الثَّقَلاَنِ .

(55/RAHMÂN 31.) Ey (yeryüzünün) iki ağırlığı (insan ve cin)! Sizin de (hesabınızı) ele alacağız.

فَرَغَ يَفْرُغُ فَراَغاً	ilgilendi, ele aldı	أَيُّهاَ	ey (nidâ edatı)
ثَقَلٌ ج أَثْقاَلٌ	ağır yük, ağırlık

اَلثَّقَلاَنِ

İki ağırlık (Bunlar şanları büyük olduğu veya yeryüzünde birer yük gibi olduklarından böyle isimlendirilmiştir). Nidâ edatından sonra gelen (münâdâ) tek isim merfû olduğundan, tesniyenin merfû hali getirilmiştir.

.		تَعْلَمُونَ		سَوْفَ		2- كَلاَّ
	Fiil-i muzâri ma’lûm		Harfu istikbal		Nefy ve kınama harfi

(102/TEKÂSÜR 3). Hayır! Yakında bileceksiniz!

كَلاَّ

Hayır manasında olup kendisiyle menetme veya sakındırma yahut çirkin gösterme murat edilir. Bazen de bununla kendisinden sonra geleni isbat ve onun hakikat olduğunu tenbih ve ihtar kastedilir.

3- ثُمَّ كَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ .

(102/TEKÂSÜR 4). Yine hayır! (Elbette) yakında bileceksiniz!

4- كَلاَّ سَيَعْلَمُونَ .

(78/NEBE 4). Hayır! Anlayacaklar!

5- ثُمَّ كَلاَّ سَيَعْلَمُونَ .

(78/NEBE 5). Yine hayır! Anlayacaklar!

6- فَسَتَعْلَمُونَ كَيْفَ نَذِيرِ .

(67/MÜLK 17). İşte (bu) uyarım(ın) nasıl (olduğunu) yakında bileceksiniz.

اَلنَّذِيرُ

uyarma, uyarı. نَذِيرِ nin aslı نَذِيرِي dir. Esre harekesi, düşen ي nin işareti olarak (benim uyarım anlamında) mütekellim ya’sı olduğunu ifade eder.

7- وَهُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ .

(30/RÛM, 3). …ve onlar, (bu) yenilgilerinden sonra galip geleceklerdir.

غلَبَ يَغْلِبُ غَلَباً		galib gelmek, yenmek, üstün gelmek	غَلَبٌ	yenilgi
مِنْ بَعْدِ	…den sonra. Bir zarf olan (بَعْدِ) kelimesinden sonra gelen isim esre olur.
مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ		yenilgilerinden sonra

8- قَالَ سَلاَمٌ عَلَيْكَ سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي …

(19/MERYEM, 47). (İbrahim:) Selâm sana (esen kal) dedi, Rabbimden senin için mağfiret dileyeceğim…

سَلاَمٌ	selâm, sulh, esenlik, barış.
اِسْتَغْفَرَ يَسْتَغْفِرُ اِسْتِغْفاَراً			… den mağfiret diledi, af istedi.
سَاَسْتَغْفِرُ		mağfiret dileyeceğim (arttırılmış fiiller ileride gelecektir)

9- قَالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ .

(12/YÛSUF, 98). (Yakub:) Rabbimden sizin için af dileyeceğim. Muhakkak ki, O, çok bağışlayan ve merhametli olandır.

الْغَفُورُ	çok bağışlayan, çok bağışlayıcı, mağfireti bol olan
اَلرَّحِيمُ	çok acıyan, çok merhamet eden

Nefy-i İstikbal Muzari Fiil Arapça

NEFY-İ İSTİKBAL

(GENİŞ ve GELECEK ZAMANIN OLUMSUZU لاَ )

Şimdiki, geniş ve gelecek zamanın olumsuzunu yapmak için muzâri fiilin başına لاَ getirilir. En çok kullanılan olumsuzluk edatı budur.

يَشْرَبُ	içer	لاَ يَشْرَبُ	içmez, içmiyor, içmeyecek
يَكْتُبُ	yazar	لاَ يَكْتُبُ	yazmaz,yazmıyor, yazmayacak
أَذْهَبُ	gidiyorum	لاَ أَذْهَبُ	gitmem, gitmiyorum, gitmeyeceğim

Cümle Örnekleri:

1- لاَ أَعْرِفُ ماَذاَ كَتَبْتُ- لِماَذاَ لاَ نَذْهَبُ إِلَى حَديِقَةٍ ؟

2- لِماَذاَ لاَ نَذْهَبُ إِلَى مَلْعَبٍ ؟- لِماَذاَ لاَ نَذْهَبُ إِلَى الْغُرْفَةِ ؟

3- لِماَذاَ لاَ نَذْهَبُ إِلَى مَسْبَحٍ – لِماَذاَ لاَ نَذْهَبُ إِلَى الْبَيْتِ؟

4- هَلْ تَدْخُلُ الْأُخْتاَنِ الْمُتْحَفَ هَذاَ الْمَساَءَ؟ لاَ ، اَلْأُخْتاَنِ لاَ تَدْخُلاَنِ الْمُتْحَفَ هَذاَ الْمَساَءَ.

5- هَلْ يَلْبَسُ الْأَوْلاَدُ مَلاَبِسَهُمْ ؟ لاَ ، هُمْ لاَ يَلْبَسُونَهاَ قَبْلَ الْعِيدِ.

6- هَلْ يَكْتُبُ الصَّحَفِياَّنِ الْقِصَّةَ فِي الْمَجَلَّةِ ؟ لاَ، اَلصَّحَفِياَّنِ لاَ يَكْتُباَنِهاَ فِيهاَ.

7- هَلْ يُوَزِّعُ الْمُدِيراَنِ الْجَواَئِزَ يَوْمَ الْخَمِيسِ ؟ لاَ ، اَلْمُدِيراَنِ لاَ يُوَزِّعاَنِهاَ يَوْمَ الْخَمِيسِ.

8- هَلْ تَدْخُلُ التِّلْمِيذاَتُ الصَّفَّ ؟ لاَ ، هُنَّ لاَ يَدْخُلْنَ الصَّفَّ.

9- لاََ أَقْرَأُ الدَّرْسَ فيِ الْحَديِقَةِ – أَنْتُماَ لاَ تَعْمَلاَنِ واَجِبَكُماَ.

10- أَنْتَ لاَ تَعْرِفُ أَحْمَدَ – هِيَ لاَ تَبْحَثُ عَنِ الْمَطْعَمِ.

Tercüme:

1- Ne yazdığımı bilmiyorum. Niçin bir bahçeye gitmiyoruz?

2- Niçin bir oyun sahasına gitmiyoruz? Niçin odaya gitmiyoruz?

3- Niçin bir havuza gitmiyoruz? Niçin eve gitmiyoruz?

4- İki kızkardeş bu akşam müzeye giriyor mu? Hayır, iki kızkardeş bu akşam müzeye girmiyor.

5- Çocuklar elbiselerini giyerler mi? Hayır, onlar onu bayramdan önce giymezler.

6- İki gazeteci hikayeyi dergide yazar mı? Hayır, iki gazeteci onu orada yazmaz.

7- İki müdür ödülleri perşembe günü dağıtır mı? Hayır, iki müdür onları perşembe günü dağıtmaz.

8- Kız öğrenciler sınıfa giriyor mu? Hayır, onlar sınıfa girmiyor.

9- Dersi bahçede okumuyorum. İkiniz ödevinizi yapmıyorsunuz

10- Sen Ahmed’i tanımıyorsun. O (müe.) lokantayı aramıyor.

KONULARLA İLGİLİ AYETLER

1- وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ يَسْجُداَنِ.

(55/RAHMÂN 6). Yıldızlar ve ağaçlar secde ederler.

النَّجْمُ

yıldız (cins cemi isim) / bitkiler

اَلشَّجَرُ

ağaç (cinsi)

سَجَدَ يَسْجُدُ

secde etti, itaat ve inkiyad etti

2- يَخْرُجُ مِنْهُماَ اللُّؤْلُؤُ وَالْمَرْجاَنُ.

(55/RAHMÂN 22). İkisinden inci ve mercan çıkar.

خَرَجَ يَخْرُجُ خُرُوجاً

çıktı

اَللُّؤْلُؤُ

inci

اَلْمَرْجاَنُ

mercan

3- ياَ عِباَدِ لاَ خَوْفٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ وَ لآ أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ.

(43/ZUHRUF 68). Ey kullarım! Bugün size korku yoktur. Sizler üzülmeyeceksiniz de.

عَبْدٌ ج عِباَدٌ

kul

حَزِنَ -َ

üzüldü, mahzun oldu

خَوْفٌ

korku, korkma([14])

Bu cümlede (ياَ) harfu nidâ, nidâ harfinden sonra gelen isim (عِباَدِ) münâdâ (nidâ edilen), (لاَ) leyse (yok, değil) manasında nefy (olumsuzluk) harfidir. İkinci cümledeki (لآ) nefy (olumsuzluk) harfi, (أَنْتُمْ) munfasıl zamir olarak mahallen merfû mübtedâ, (تَحْزَنُونَ) fiil cümlesi olarak haberdir.

4- أَمْ يَحْسَبُونَ أَناَّ لاَ نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواَهُمْ بَلَى وَرُسُلُناَ لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ.

(43/ZUHRUF 80). Yoksa onlar, bizim kendilerinin sırlarını ve gizli konuşmalarını işitmiyor olduğumuzu mu sanıyorlar? Hayır, öyle değil; yanlarındaki elçilerimiz (hafaza melekleri) yazmaktadırlar.

حَسِبَ يَحْسَبُ

zannetti, var saydı

أَمْ

yoksa (atıf harfi)

سَمِعَ يَسْمَعُ سَمْعاً سَماَعاً

işitti, duydu

اَلسِّرُّ

sır, gizlilik

اَلنَّجْوَى

fısıldama, sır verme, fısıltı, fısıldayanlar, birbirine sır verenler (elifi maksûre zamirle birleşirken uzun elif şeklinde yazılır).

أَناَّ

(ناَ) + (أَنَّ) gerçekten biz

(إِنَّ) te’kîd edatı başta yazılınca hemzesi esre, ortada yazılınca hemzesi üstün olur. Ortada bulunan (أَنَّ) ..diği, ..dığı ..eceği, acağı..manasını verir. Beraberinde bulunduğu cümleyle temel cümleye bağlanır. Burada “bizim kendilerinin sırlarını ve gizli konuşmalarını işitmiyor olduğumuzu” yan cümleciği “sanıyorlar” temel cümlesine bağlanmaktadır.

اَلرَّسُولُ ج رُسُلٌ

gönderilen elçi

لَدَيْهِمْ

yanlarında

لَدَى

(zarf): yanında, katında, huzurunda

5- وَ لَقَدْ مَكَّناَّكُمْ فِي الْأَرْضِ وَ جَعَلْناَ لَكُمْ فِيهاَ مَعاَيِشَ قَلِيلاً ماَ تَشْكُرُونَ.

(7/A’RÂF 10). Doğrusu biz sizi yeryüzüne yerleştirdik ve orada size geçim vasıtaları verdik. Ne kadar da az şükrediyorsunuz!

مَكَّنَ يُمَكِّنُ تَمْكِيناً

yerleştirdi, sağlamlaştırdı, imkan (tasarruf hakkı ve kudret) verdi

جَعَلَ يَجْعَلُ جَعْلاً

yarattı, icad etti

قَلِيلاً ماَ

ne kadar az (tâbir)

شَكَرَ يَشْكُرُ شُكْراَناً

şükretti

اَلْمَعاَشُ ج اَلْمَعاَيِشُ

geçim kaynağı, geçim sağlama vakti, geçim temin etme yeri

6- …وَ أَنْصَحُ لَكُمْ..

(7/A’RÂF, 62) . Ben size nasihat ediyorum

نَصَحَ يَنْصَحُ نُصْحاً

nasihat etti, öğüt verdi, iyiliğini istedi.

خُلِقَتْ.		كَيْفَ	إِلَى الْإِبِلِ		يَنْظُرُونَ		فَلاَ		7- أَ
Fiil-i mâzî meçhûl	İsmu istifham		Câr – mecrûr	Muzâri fiil		(فَ) harfu atıf		Harfu istifham
Nâibu fâili müstetir zamir (هِيَ)						(لاَ) harfu nefy

(88/GAŞİYE 17). (İnsanlar) devenin nasıl yaratıldığına, bakmazlar mı?

نَظَرَ يَنْظُرُ نَظْراً

baktı, gördü

اَلْإِبِلُ

deve (cinsi),develer

خَلَقَ يَخْلُقُ خَلْقاً

yarattı

خُلِقَتْ

yaratıldı (Mâzî meçhûlün nâib-i fâili (هِيَ) semâî müennes olan الْإِبِلُ kelimesine döndüğü için müennes sigası kullanılmış) (yan cümlecikler temel cümleye ..diği..dığı şeklinde bağlanır)

8- وَ إِلَى السَّماَءِ كَيْفَ رُفِعَتْ.

(88/GAŞİYE, 18). Göğe ( bakmıyorlar mı) nasıl yükseltilmiş?

رَفَعَ يَرْفَعُ رَفْعاً

yükseltti, kaldırdı. (Manaya dikkat çekmek için devrik cümle yapılarak harfi cer fiilden önceye alınmış).

كَيْفَ رُفِعَتْ

(Ortada geldiği için) “nasıl yükseltildiğine” şeklinde çevrilebilir. (السَّماَءُ) (gök) kelimesi semâî müennes olduğu için mâzî meçhûl (رُفِعَتْ) gelmiş.

9- وَ إِلَى الْجِباَلِ كَيْفَ نُصِبَتْ.

(88/GAŞİYE 19). Dağlara nasıl dikildi(ğine, bakmazlar mı?)

اَلْجَبَلُ ج اَلْجِباَلُ

dağ

نَصَبَ يَنْصِبُ نَصْباً

dikti

10- وَ إِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ.

(88/GAŞİYE 20). Yeryüzüne nasıl yayıldı(ğına bir bakmazlar mı?)

سَطَحَ يَسْطَحُ سَطْحاً

açtı, döşedi, serdi, hazırladı, düzledi.

11- وَ إِذاَ قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ لاَ يَسْجُدُونَ.

(84/İNŞİKAK 21). Onlar kendilerine Kur’ân okununca secde de etmezler.(Secde ayeti)

إِذاَ

…dığı zaman, ..ınca (zaman zarfı)

قَرَأَ يَقْرَأُ قِراَءَةً قُرْآناً

okudu (2 masdarlı fiil)

اَلْقُرْآنُ

Kur’ân-ı Kerîm, (masdar olarak; okumak, okuma, okunuş) (mecâzen namaz).

سَجَدَ يَسْجُدُ سُجُوداً

secde etti, eğildi, boyun eğdi, bağlandı.

12- وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذاَ هُمْ مِنَ الْأَجْداَثِ إِلَى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ.

(36/YÂSÎN 51). (Nihayet) Sûr’a üfürülür. Bir de bakarsın ki onlar kabirlerinden (kalkıp koşarak) Rablerine giderler.

نَفَخَ يَنْفُخُ نَفْخاً

üfledi

اَلصُّورُ

sur

نَسَلَ يَنْسِلُ نَسْلاً

koştu, akın etti

فَإِذاَ هُمْ

bir de bakmışsın onlar, işte bunun üzerine onlar..

جَدَثٌ ج أَجْداَثٌ

kabir

13- لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ عَلَى أَكْثَرِهِمْ فَهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ.

(36/YÂSÎN 7). Andolsun ki onların çoğunun üzerine (gafletlerinin cezası) hak oldu. Çünkü onlar iman etmiyorlar.

لَقَدْ

gerçekten, hakikaten

حَقَّ يَحِقُّ حَقاًّ

hak oldu, gerçek oldu, hak etti

الْقَوْلُ

söz (azab sözü)

عَلَى أَكْثَرِهِمْ

çoğunun üzerine

آمَنَ يُؤْمِنُ إِيماَناً

iman etti, inandı

14- …وَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ.

(36/YÂSÎN 40). Her biri bir yörüngede yüzer.

كُلٌّ

herbiri, hepsi

سَبَحَ يَسْبَحُ سَبْحاً

yüzdü

فَلَكٌ

boşluk, yörünge

يَأْكُلوُنَ.

وَمِنْهاَ

رَكوُبُهُمْ

فَمِنْهاَ

لَهُمْ

ذَلَّلْناَهاَ

15- وَ

Fiil-i muzâri

Câr-mecrûr (وَ) atıf harfi

Mübt.muahhar

Hab. mukaddem

(mahallen merfû)

Câr-mecrûr

Fiil+fâil+mef’ûl Atıf h.

(هاَ) muttasıl zamir mefulün bih mahallen mansûb

(36/YÂSÎN 72). (Bu hayvanları) onlar için boyun eğdirdik. Onların bir kısmından binekleri (vardır), bir kısmından da yerler.

ذَلَّلَ يُذَلِّلُ تَذْليِلاً

boyun eğdirdi, emrine verdi, zelil kıldı.

اَلرَّكوُبُ

binek

أَجْرٍ.

مِنْ

عَلَيْهِ

أَسْأَلُكُمْ

16- وَماَ

Mef’ûlün b.

(lafzan mecrûr, mahallen mansûb)

Zâid harfi cer

Câr-mecrûr

Fill+fâil+mef’ûl

Harfu nefy Atıf h.

(26/ŞUARÂ 127). Buna karşı (bunun üzerine) sizden hiçbir ücret istemiyorum..

17-…وَلاَ أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلاَ أَقوُلُ لَكُمْ إِنِّي مَلَكٌ.

(6/EN’ÂM 50). ..Ben gaybı bilmem. Size, ben bir meleğim demiyorum…

قاَلَ يَقُولُ لِ

birine dedi, söyledi

لاَ أَقوُلُ لَكُمْ

size demiyorum

18-…أَ فَلاَ يَعْقِلوُنَ.

(36/YÂSÎN 68).. Hiç akıl etmiyorlar mı?

عَقَلَ يَعْقِلُ عَقْلاً

akıl erdirdi, akıllandı, akıl etti

أَ فَلاَ

hiç, hâlâ …mı?

19- أَلاَ إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلَكِنْ لاَ يَشْعُروُنَ.

(2/BAKARA 12). Dikkat edin, muhakkak ki onlar bozgunculardır, fakat anlamazlar.

أَلاَ

dikkat edin (tenbih edatı; dikkat çekilmek istenen hususta tabir olarak kullanılır)

مُفْسِدٌ

ifsat eden, bozan, bozguncu, fesatçı

لَكِنْ

fakat

شَعَرَ يَشْعُرُ

anladı, hissetti

20- أَلاَ إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهاَءُ وَلَكِنْ لاَ يَعْلَمُونَ.

(2/BAKARA 13). ..Dikkat edin, muhakkak ki onlar sefihlerdir fakat bunu akıl etmezler.

السُّفَهاَءُ اَلسَّفِيهُ ج

beyinsiz, akılsız, aklını kullanmayan, düşük akıllı.

21- … كَمْ أَهْلَكْناَ قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ أَنَّهُمْ إِلَيْهِمْ لاَ يَرْجِعُونَ.

(36/YÂSÎN 31). (Müşrikler görmüyorlar mı ki, ) onlardan önce nice kavimler helâk ettik. Onlar kendilerine dönmezler.

كَمْ .. مِنْ

nice, kaç (sayıdan kinâye olan bu (كَمْ)e “Kem’il haberiyye” denir.

أَهْلَكَ يُهْلِكُ إِهْلاَكاً

helak etti

قَبْلَهُمْ

onlardan önce (muttasıl zamire birleşmiş zaman zarfı)

اَلْقَرْنُ ج اَلْقُرُونُ

nesil, aynı zamanın insanları

رَجَعَ يَرْجِعُ

döndü

Burada (أَنَّ) ye birleşen (هُمْ) zamiri mahallen mansûb olarak (أَنَّ)nin ismi (..لاَ يَرْجِعُونَ) (أَنَّ)nin haberidir.

22- أَفَلاَ يَشْكُروُنَ

(36/YÂSÎN 35).. Hâla şükretmeyecekler mi?

23- يَوْمَ لاَ تَمْلِكُ نَفْسٌ لِنَفْسٍ شَيْئاً وَالْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ.

(82/İNFİTÂR 19). O gün hiçbir kimse başkası için birşey yapmaya sahip değildir (hiçbirşey yapamaz.) O gün iş Allah’a aittir.

مَلَكَ يَمْلِكُ

sahip olmak, hüküm ve söz sahibi olmak

نَفْسٌ

nefis, can, ruh, kendi (semâî müennes)

الْأَمْرُ

iş, emir (burada mübtedâ)

يَوْمَ

o gün (mansûb zaman zarfı)

يَوْمَئِذٍ

o gün (daima mecrûrdur)

Muzari Fiil Nefyi Hal

FİİL-İ MUZÂRİNİN OLUMSUZU

NEFYİ HAL (ŞİMDİKİ ZAMANIN OLUMSUZU ماَ)

Muzâri fiilin başına ماَ getirilmek suretiyle şimdiki yani şu andaki geçici, uzun sürmeyecek olan bir olumsuzluk yapılmış olur.

يَشْرَبُ	içiyor	مَا يَشْرَبُ	içmiyor
يَكْتُبُ	yazıyor	مَا يَكْتُبُ	yazmıyor
أَذْهَبُ	gidiyorum	ماَ أَذْهَبُ	gitmiyorum

Cümle Örnekleri:

1- لِماَذاَ ماَ نَذْهَبُ إِلَى مَلْعَبٍ ؟ – لِماَذاَ ماَ نَذْهَبُ إِلَى الْغُرْفَةِ ؟

2- هَلْ تَدْخُلُ الْأُخْتاَنِ الْمُتْحَفَ ؟ لاَ ، اَلْأُخْتاَنِ ماَ تَدْخُلاَنِ الْمُتْحَفَ.

3- هَلْ يَلْبَسُ الْأَوْلاَدُ الْمَلاَبِسَ ؟ لاَ ، اَلْأَوْلاَدُ ماَ يَلْبَسُونَهاَ.

4- هَلْ تَدْخُلُ التِّلْمِيذاَتُ الصَّفَّ ؟ لاَ ، اَلتِّلْمِيذاَتُ ماَ يَدْخُلْنَهُ.

5- هَلْ يَكْتُبُ الصَّحَفِيُّونَ الْقِصَّةَ ؟ لاَ ، هُمْ ماَ يَكْتُبُونَهاَ.

6- هَلْ يُوَزِّعُ الْمُدِيرُونَ الْجَواَئِزَ[9] ؟ لاَ ، هُمْ ماَ يُوَزِّعُونَ الْجَواَئِزَ.

7- ماَ أَقْرَأُ الدَّرْسَ فيِ الْحَديِقَةِ.

8- ماَ يَسْمَعُ التِّلْميِذُ الْجَرَسَ وَ ماَ يَدْخُلُ الصَّفَّ.

9- أَنْتُماَ ماَ تَعْمَلاَنِ واَجِبَكُماَ.

Tercüme:

1- Niçin bir oyun sahasına gitmiyoruz? Niçin odaya gitmiyoruz ?

2- İki kız kardeş müzeye giriyor mu? Hayır, iki kızkardeş müzeye girmiyor.

3- Çocuklar elbiseleri giyiyor mu? Hayır, çocuklar onları giymiyorlar.

4- Kız öğrenciler sınıfa giriyor mu? Hayır, kız öğrenciler ona (oraya) girmiyor.

5- Gazeteciler hikayeyi yazıyor mu? Hayır, onlar onu yazmıyor.

6- Müdürler ödülleri dağıtıyor mu? Hayır, onlar ödülleri dağıtmıyor.

7- Dersi bahçede okumuyorum.

8- Öğrenci zili duymuyor ve sınıfa girmiyor.

9- İkiniz ödevinizi yapmıyorsunuz.

V) NEHY-İ GAİB

EMRİ HAZIR EMİR FİİL ARAPÇA ÇEKİMİ

Emri Hazır Arapça Fiil Çekimi

Emri Hazır Tablosu

Emri Hazır Cümle ÖrnekleriIV) EMR-İ HAZIR

III) EMR-İ GAİB

Ek anlatım: Cahd-ı müstağrak

FİİL-İ MUZÂRİNİN CEZİM YAPILMASIYLA ELDE EDİLEN ZAMANLAR

I) CAHD-I MUTLAK

Sabahleyin okula yazılmadılar.

Anne ilacı içti mi?

Ek anlatım: Cahd-ı mutlak

FİİL-İ MUZÂRİNİN MEÇHÛLU

TE’KİD-İ NEFY-İ İSTİKBAL

Muzari Fiil Gelecek Zaman Fiili Muzari

GELECEK ZAMAN

NEFY-İ İSTİKBAL

(GENİŞ ve GELECEK ZAMANIN OLUMSUZU لاَ )

النَّجْمُ

FİİL-İ MUZÂRİNİN OLUMSUZU

NEFYİ HAL (ŞİMDİKİ ZAMANIN OLUMSUZU ماَ)

Emri Hazır Cümle Örnekleri
IV) EMR-İ HAZIR