Arapça Sıfat Tamlaması Sıfat Mevsuf
ZİNCİRLEME TAMLAMALAR
Tamlamalar iki kelimeden oluştuğu gibi ikiden fazla kelimeden de oluşabilir. Ayrıca cümlenin bir kısmı sıfat tamlaması olup muzâfa bağlanabilir. Bu cümlelerde muzâfın da marife olduğu hatırlanmalıdır. Zincirleme isim ve sıfat tamlamaları için aşağıdaki örnekleri dikkatle inceleyiniz:
|
بَيْتُ الرَّئِيسِ الْكَبِيرُ. |
başkanın büyük evi |
|
بَيْتُ الرَّئِيسِ الْكَبِيرِ. |
büyük başkanın evi |
|
بَيْتُ رَئِيسٍ كَبِيرٍ. |
büyük bir başkanın evi |
|
مَدِينَةُ الرَّئِيسِ الْكَبِيرَةُ. |
başkanın büyük şehri |
|
فِي بَيْتِ الرَّئِيسِ الْكَبِيرِ. |
büyük başkanın evinde (veya başkanın büyük evinde) |
Cümlenin anlamı ve siyak sibaktaki (konunun gidişatındaki) genel mana sıfatın hangi ismi nitelediğini belirler. Böyle durumlarda en uygunu sıfat ile sıfatlananı (mevsûfu) bir arada yazıp diğer kelimeyi (لِ ) li harf-i ceri ile ayırmaktır:
|
فيِ الْبَيْتِ الْكَبِيرِ لِلرَّئِيسِ. |
başkanın büyük evinde |
|
فِي الْبَيْتِ لِلرَّئِيسِ الْكَبِيرِ. |
büyük başkanın evinde |
Genel Cümle Örnekleri
|
أَعْياَدُ كُلِّ أُمَّةٍ مُرْتَبِطَةٌ بِدِينِهاَ. Her ümmetin bayramları diniyle bağlantılıdır (ilgilidir) . |
||
|
حَفِظَ الطاَّلِبُ كِتاَبَ اللَّهِ الْكَرِيمِ. |
Öğrenci Yüce Allah’ın kitabını ezberledi. |
|
|
أَيْنَ دَرَسْتَ مَرْحَلَةَ الْاِبْتِداَئِيَّةِ ؟ |
İlk (okul) merhalesini nerede okudun? |
|
|
هَلْ دَرَسْتَ قَبْلَ الْمَرْحَلَةِ الْاِبْتِداَئِيَّةِ ؟ |
İlk (okul) safhasından öncesini okudun mu? |
|
|
اِسْمُ التِّلْميِذِ الْجَديِدِ أَحْمَدُ. |
Yeni öğrencinin ismi Ahmet’tir. |
|
|
أَيْنَ قَضَى واَلِدُكَ عُطْلَةَ نِهاَيَةِ الْأُسْبُوعِ ؟ |
Baban hafta sonunun tatilini nerede geçirdi? |
|
|
هَذاَ مُدَرِّسُ اللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ الْجَديِدُ. Bu Arapça (dili)nin yeni öğretmenidir (müz.) . |
||
|
هَذِهِ مُدَرِّسَةُ اللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ الْجَديِدَةُ. Bu Arapça dili (dersi)nin yeni öğretmenidir (müe.) . |
||
|
|
||
|
يَسْتَلِمُ الْمُوَظَّفُ راَتِبَهُ فِي أَوَّلِ كُلِّ شَهْرٍ. Memur maaşını her ayın başında alır. |
||
|
دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ مَسْجِدَ الْمَدِينَةِ الْكَبِيرَ. Allah’ın Rasûlü şehrin büyük mescidine girdi. |
||
|
لَقَدْ مَنَحَناَ اللَّهُ الْفُرْصَةَ لِدِراَسَةِ لُغَةِ الْقُرْآنِ. Allah bize Kur’ân dilinin eğitimi için fırsat bağışlamıştır. |
||
|
ساَعَدْتُ أُمِّي فيِ إِعْداَدِ وَلِيمَةٍ كَبِيرَةٍ. Büyük (davet) yemeğinin hazırlanmasında anneme yardım ettim. |
||
|
ساَعَدْتُ مُدَرِّسِي فيِ تَنْظيِمِ مَعْرِضٍ عَظِيمٍ. Büyük serginin tanziminde öğretmenime yardım ettim. |
||
|
لاَ يُواَفِقُ عَبْدُ اللَّهِ وَ سَمِيرَةُ عَلَى كَلاَمِ الْأَبِ وَ الْأُمِّ. Abdullah ve Semira anne ve baba(sı)nın sözüne muvafakat etmiyor. |
||
|
مَصْرُوفُ الْجَيْبِ الْكَثِيرِ قَدْ يُفْسِدُ بَعْضَ الْأَوْلاَدِ. Çok cep harçlığı bazı çocukları bozabilir[7]. |
||
|
هَذِهِ مُديِرَةُ الْمَدْرَسَةِ الْجَديِدَةُ ، اِسْمُهاَ فاَطِمَةُ. Bu okulun yeni müdürüdür. İsmi Fatıma’dır. |
||
|
هَذِهِ مُديِرَةُ الْمَدْرَسَةِ الْجَديِدَة ِ، اِسْمُهاَ عاَئِشَةُ. Bu yeni okulun müdürüdür. İsmi Aişe’dir. |
|
|
|
نَظاَفَةُ مَصاَدِرِ[8] الْمِياَهِ مِنْ أَهَمِّ أَنْواَعِ النَّظاَفَةِ. Su kaynaklarının temizliği en önemli temizlik çeşitlerindendir. |
|
|
|
وَجَدَ مُوسَى عَبْداً مِنْ عِباَدِ اللَّهِ الصاَّلِحِينَ. Mûsâ Allah’ın sâlih kullarından bir kulu buldu. |
||
Ek anlatım: Sıfat tamlaması Sıfat Mevsuf
Sıfat: Varlıkların nasıl olduğunu, yani rengini, durumunu veya sayısını bildirene kelimelere denir. Kırmızı, sarı, büyük, küçük, uzun, kısa, birinci, beşinci gibi kelimeler sıfat grubuna giren kelimelerdir. Arapça olarak birkaç örnek verecek olursak: حَرٌّ sıcak; بَارِدٌ soğuk; صَغِيرٌ küçük; كَبِيرٌ büyük; جَدِيدٌ yeni; أَخْضَرُ yeşil gibi kelimeler sıfat grubuna giren kelimelerdir.
Sıfatlar isim grubunda yer alır ve ismin özelliklerini taşırlar. Yerine göre tenvin veya elif-lam takısı alırlar. Müfred, müsenna ve cemi olurlar. Müzekker veya müennes olurlar.
Sıfat tamlaması: En az bir isim ve bir sıfattan meydana gelen tamlamadır. Arapçada sıfat tamlaması yapılırken önce isim sonra onu niteleyen sıfat gelir. Özelliği belirtilen isme mevsuf, diğer ifadeyle men’ut; özelliğe de sıfat, diğer ifadeyle na’t denilir.
Örnekler:
(اَلْقَلَمُ الْجَدِيدُ ) “Yeni kalem” manasındadır ve bir sıfat tamlamasıdır. Burada “el-kalem” kelimesi “mevsuf”tur. “el-cedi:d” kelimesi ise “sıfat”tır.
(عَذَابٌ عَظِيمٌ ) “Büyük azap” manasında bir sıfat tamlamasıdır. Burada “azab” kelimesi “mevsuf”tur. “azim” kelimesi ise “sıfat”tır.
(اَلطَّالِبُ الْمُجْتَهِدُ ) “Çalışkan öğrenci” manasında bir sıfat tamlamasıdır. Burada “etta:lib” kelimesi “mevsuf”tur. “elmüctehid” kelimesi ise “sıfat”tır.
Sıfat ve mevsuf uyumu: Sıfat mevsufa 4 yönden uyar:
1- Sıfat mevsufa marifelik-nekralık cihetinden uyar. Eğer mevsuf marife ise sıfat marife; mevsuf nekra ise sıfat da nekra olur.
2- Sıfat mevsufa cinsiyet cihetinden uyar: Eğer mevsuf müzekker ise sıfat da müzekker olur. Mevsuf müennes ise sıfat da müennes olur.
3- Sıfat mevsufa sayı cihetinden uyar: Eğer mevsuf müfred ise sıfat müfred olur. Eğer mevsuf müsenna ise sıfat müsenna olur. Ve eğer mevsuf cemi ise sıfat da cemi olur.
4- Sıfat mevsufa irab cihetinden uyar. Mevsuf merfu ise sıfat merfu olur. Mevsuf mensub ise sıfat mensub olur. Mevsuf mecrur ise sıfat da mecrur olur.
.
Ek anlatım: Sıfat Tamlaması Örnekleriyle – Sıfat ve Mevsuf
Arapça’da sıfat tamlamasında sıfat vasıflandırdığı isimden önce gelir. Nasıl? sorusuna cevap verir. Sıfat Mevsufuna her bakımdan uyum sağlar. Yani müzekker müenneslikte, tekil ikil çoğullukta, marife nekrelikte, hareke bakımından uyum sağlar. ÖRNEK:
Çalışkan bir erkek öğrenci
SIFAT TAMLAMASI: SIFAT VE MEVSUF:
Arapça’da Sıfat Tamlamasında vasıflanan şeye MEVSUF (NAT) denir. Arapça’da sıfat tamlamasında sıfat vasıflandırdığı isimden önce gelir. Nasıl? sorusuna cevap verir. Sıfat Mevsufuna her bakımdan uyum sağlar. Yani müzekker müenneslikte, tekil ikil çoğullukta, marife nekrelikte, hareke bakımından uyum sağlar.
Arapça Sıfatın Detaylı Açıklaması için
Arapçada Sıfat Arapça Gramer Dersleri
SIFAT TAMLAMASINA ÖRNEK
تِلْمِيذٌ مُجْتَهِد Çalışkan bir erkek öğrenci
Yukarıdaki birinci örnekte مُجْتَهِد kelimesine SIFAT = NAT denir. تِلْمِيذ kelimesine ise MEVSUF = MENUT denir. Görüldüğü gibi örnekte mevsuf müzekker olunca sıfat da müzekker oldu.
تِلْمِيذ ة مُجْتَهِد ةٌ
مُجْتَهِدَ اَلتِّلْمِيذ
Çalışkan bir öğrenci
Öğrenci çalışkandır
Kız öğrenci çalışkandır.
(Bu cümle içinde sıfat vardır ancak bir sıfat tamlaması değildir.
مُجْتَهِدَ ةٌ اَلتِّلْمِيذ ةُ
Çalışkan öğrenci
(Belirli bir öğrenci)
اَلتِّلْمِيذ المُجْتَهِد
Çalışkan iki öğrenci
(Belirli iki öğrenci)
اَلتِّلْمِيذ انِ المُجتَهِد انِ
اَلتَّلامِيذ المُجْتَهدُونَ
Çalışkan erkek öğrenciler.
اَلتِّلْمِيذ اتُ المُجْتَهشد اتُ
Çalışkan kız öğrenciler
Mevsuf
(Menut)
Sıfat
(Nat)
تِلْمِيذٌ مُجْتَهِد
Sıfat mevsufuna her konuda uyum sağlar.
1.Müzekker müenneslik bakımından
2.Marife – Nekrelik Bakımından
3.Tekil-İkil ve Çoğulluk bakımından
4.İrap bakımından
Çalışkan bir erkek öğrenci
Mevsuf
(Menut)
Sıfat
(Nat)
تِلْمِيذٌ مُجْتَهِد
التِّلْمِيذُ الْمُجْتَهِد Çalışkan erkek öğrenci
Mevsuf
(Müzekker-Marife)
Sıfat (Müzekker-Marife)
ا لمُجْتَهِد
تِلْمِيذة مُجْتَهِدَة Çalışkan kız öğrenci
Mevsuf
(Müennes-Nekre)
Sıfat
(Müennes-Nekre)
مُجْتَهِد ة
التِّلْمِيذَة الْمُجْتَهِدَة Çalışkan kız öğrenci
Mevsuf
(Müzekker-Marife)
Sıfat
(Müzekker-Marife)
ة ة
تِلْمِيذَانِ مُجْتَهِدَانِ
Çalışkan İki erkek öğrenci
Mevsuf (Müzekker-Nekre)
Sıfat
(MüzekkerNekre)
انِ
انِ
Çalışkan iki erkek öğrenci
Mevsuf
(Müzekker-Marife)
Sıfat
(MüzekkerMarife)
التِّلْمِيذَانِ ا لمُجْتَهِدَانِ
Çalışkan iki kız öğrenci
Mevsuf
(Müzekker-Marife)
Sıfat
(MüzekkerMarife)
التِّلْمِيذَتَانِ ا لمُجْتَهِدَتَانِ
تَانِ
تَانِ
التَّلاَمِيذُ الْمُجْتَهِدُونَ
Çalışkan erkek öğrenciler
Mevsuf
(Müzekker-Marife)
Sıfat
(MüzekkerMarife)
التِّلْمِيذَاتُ الْمُجْتَهِدَاتُ
Çalışkan kız öğrenciler
Mevsuf
(Müennes-Marife)
Sıfat
(Müennes Marife)
اتُ
اتُ
Erkek öğrenci çalışkandır
Mübteda
(Müzekker-Marife)
Haber
(Müzekker-Nekre)
التِّلْمِيذُ مُجْتَهِد التِّلْمِيذ
Bazı sıfatlar
جَدِيدٌ
Yeni
قَدِي مٌ
Eski
جَمِي ل )ٌث( جٌَمِيلَة
Güzel
حَسَنٌ
قَبِي حٌ
Çirkin (kötü)
كَبِي رٌ
Büyük
صَغِي رٌ
Küçük
طَوِي لٌ
Uzun
قَصي رٌ
Kısa
وَاسِ عٌ
Geniş
ضَيّ قٌ
Dar
ثَقِي لٌ
Ağır
خَفِي فٌ
Hafif
ثَهْ لٌ
Kolay
صعْ بٌ
Zor
مُجْتَهِدٌ
Çalışkan
مُفِيدٌ
Faydalı
فَقِي رٌ
Fakir
غَنِيٌّ
Zengin
نَظِي فٌ
Temiz
وَسِ خٌ
Kirli (pis)
عَاقِ لٌ
Akıllı
مَجْنُو نٌ
Deli
نَشِيطٌ
Dinç
بَاردٌ
Soğuk
حَارٌّ
Sıcak
فَارِغ
Boş
مَمْلُو ءٌ
Dolu
مَرِي ضٌ
Hasta
صَدِي قٌ
صَاحِ بٌ
Dost( Arkadaş)
عَدُوٌّ
Düşman
غَرِي بٌ
Yabancı
مَسْرُو رٌ
Sevinçli
آسِ فٌ
Üzgün
بَشُو شٌ
Güler yüzlü
عَابِ سٌ
Asık suratlı
عَمِي قٌ
Derin
نَائِ مٌ
Uyuyan
مُتَيَقِّظٌ
Uyanık
قَرِي بٌ
Yakın
بَعِيدٌ
Uzak
غَا لٌ
Pahalı
رَخِي صٌ
Ucuz
حَامِ ضٌ
Ekşi
حُلْ وٌ
Tatlı
مُرٌّ
Acı
مالِ حٌ
Tuzlu
مُ زٌ
Mayhoş
رَطْ بٌ
Yaş
يَابِ سٌ
Kuru
ضَعِي فٌ
Zayıf
قَوِيٌّ
Kuvvetli
ضَخْ مٌ ( سٌَمِي نٌ )
Şişman
خَشِ نٌ
Sert
لَيِّ نٌ
Yumuşak
ظَري فٌ
Hoş (zarif)
رَحْمَة
Merhamet
خَوْ فٌ
Korku
سَعِيدٌ
Mutlu
شَقِيٌّ
Mutsuz (bedbaht)
حُرٌّ
Hür
كَرِي مٌ
Şerefli (cömert)
سَخِيٌّ
Cömert (eli açık)
جَسُو رٌ
Cesur
جَبَا نٌ
Korkak
قَانِ عٌ
Kanaatkâr
جَيّدٌ
İyi
رَدِ ئٌ
Kötü
عا لٌ – مُرْتَفِ عٌ
Yüksek
سَفِي لٌ – مُنْخَفِ ضٌ
Alçak
رَقِي قٌ
نَحِي فٌ
İnce
ثَخِي نٌ
Kalın
طَرِ يٌِِّ
طَازِ جٌ
Taze
مُسْتَقِي مٌ
Doğru
أعْوَجٌُ
Eğri
حَدِي ثٌ
Modern
اَلْوَا نٌ (ج) لَوْ نٌ
RENKLER
BEYAZ
بَيْضَاءُ اَبْيَضُ
SİYAH
اَسْوَدُ سَوْدَاءُ
YEŞİL
ُءا َ ر ْضَ خ اَخْضَرُ
SARI
اَصْفَرُ صَفْراءُ
KIRMIZI
حَمْرَاءُ اَحْمَرُ
MAVİ
زَرْقَاءُ اَزْرَقُ
AÇIK MAVİ
ٌحِتاَف اَزْرَقُ
KOYU MAVİ
ٌ ق ِ ماَغ اَزْرَقُ
PEMBE
وَرْدِيَّة وَرْدِيٌّ
GRİ
رَمَادِيٌّ رَمَادِيَّة
MOR
بَنَفْسَجِيٌّ بَنَفْسَجِيَّة
KAHVE RENGİ
بُنَّيٌّ بُنَّيَّة
LACİVERT
اَللاَّزَوَرْدِ ي
Ek anlatım: Sıfat Tamlaması Sıfat Mevsuf
SIFAT TAMLAMASI الصفاةُ و الموصوفُ
Tabii olduğu kelimenin, nasıllık ve niceliğini bildiren kelimeye sıfat,
nasıllığı bildirilen kelimeye mevsuf denir.
Sıfat tamlamasında sıfat, daima nitelediği isimden sonra gelir ve her
bakımdan ona tabii olur. Dolayısıyla önce mevsuf, sonra sıfat gelir.
رجلٌ سمينٌ : şişman adam. Burada رجل kelimesi mevsuf yani nitelenen,
سمين kelimesi ise sıfat yani niteliktir. Sıfata nat, mevsufa menut da denir.
طالبٌ مجتهدٌ : çalışkan öğrenci
موصوف صفة
بنتٌ جميلةٌ : güzel kız
موصوف صفة
بيتٌ نطيفٌ : temiz ev
موصوف صفة
مسجد آبيرٌ : büyük camii
موصوف صفة
Yukarıda da ifade ettiğimiz gibi sıfat daima mevsuftan sonra gelir ve onunla
aynı harekeyi taşır. Örnekler:
جاءَ الطالبُ المجتهدُ : Çalışkan öğrenci geldi.
آلّمتُ الطاابَ المجتهدَ : Çalışkan öğrenciyle konuştum.
سلّمتُ على الطاابِ المجتهدِ : Çalışkan öğrenciye selam verdim.
Sıfat her bakımdan mevsufuna uymakla beraber gayri akil( yani insan
dışındaki) çoğulun sıfatı müfred müennes olarak gelir. Örnek:
في الشارعِ سياراتٌ آثيرةٌ : Caddede birçok araba var.
عنديِ أقلامٌ جميلةٌ : Bende birçok güzel kalem var.
في إستانبول مساجدُ آبيرةٌ : İstanbul’da bir çok büyük camii var.
في المكتَبَةِ آُتُبٌ مُفيدةٌ : Kütüphanede birçok faydalı kitap var.
Akıllı varlıklar yani insanlar için kullanılan çoğul kelimelerin sıfatları ise
“sıfat her konuda mevsufuna uyar” kuralı gereğince yine çoğul olarak gelir.
Örnek cümleler:
جاءَ طفلٌ صغيرٌ : Küçük bir çocuk geldi.
رأيتُ طفلاً صغيراً : Küçük bir çocuk gördüm.
جاءتْ طفلةٌ صغيرةٌ : Küçük bir kız çocuğu geldi.
جاءَ أطفالٌ صِغَارٌ : Küçük çocuklar geldi.
جاءتْ طَِفلاتٌ صغيراتٌ :Küçük kız çocukları geldi.