Avamil Türkçe Çalışması

Avamil
İrabı anlamak isteyen herkesin 100 şeyi bilmesi lazımdır. Bu 100 şeyden 60 tanesine AMİL , 30 tanesine MAMUL , 10 tanesine de İRAB denir.

AMİLLER :

Cümle içinde kelimenin son harekesini belirleyen kelimelere AMİL denir. İki kısımdır. A ) lafzi amiller B ) manevi amiller.

Lafzi amiller de 2 kısımdır. 1) semai amiller 2) kıyasi amiller .

SEMAİ LAFZİ AMİLLER : adet olarak 49 tanedirler ve 5 bölüme ayrılırlar.

Semai : bir kaidesi olmayan , araplardan duyulan demektir. Kıyasi : kaidesi olan.
Lafzi : dille söylenen demektir.

A – ( semai lafzi amillerden birincisi ) : bir ismin sonunu cerr ( esre ) eden harflerdir ki bu harflere “ harfi cerr” ve “harfi izafet” denilir. Bunlar 20 tanedirler.

1- (بِ ) “ BA” harfidir .

örnek : آمَنْتُ بِاللَّهِ (amentu billahi) (ALLAH a inandım) gibi.

2- ( مِنْ ) “ min” harfidir .

örnek : تُبْتُ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ ( tubtu min kulli zenbin ) ( bütün günahlardan tövbe ettim) gibi.

3- ( إِلَى ) “ ila” harfidir.

Örnek : تُبْتُ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى ( tubtu ilallahi teala ) ( ALLAH TEALA ya tövbe ettim ) gibi.

4- ( عَنْ ) “an” harfidir.

Örnek : كُفِفْتُ عَنِ الْحَرَامِ ( kufiftu anilharami ) ( haramdan men edildim) gibi.

5- ( عَلَى ) “a’la” harfidir.

Örnek : تَجِبُ التَّوْبَةُ عَلَى كُلِّ مُذْنِبٍ ( tecibu ttevbetu ala kulli muznibin ) ( her günahkar üzerine tövbe etmek vaciptir ) gibi.

6- ( لِ ) “lam” harfidir.

Örnek : أَنَا عُبَيْدٌ لِلَّهِ تَعَالَى ( ene ubeydun lillahi teala ) ( ben ALLAH TEALA nın – için – kulcağızıyım) gibi.

7- ( فِي ) “fi” harfidir.

Örnek : الْمُطِيعُ فِي الْجَنَّةِ ( el muti u fi l cennet i ) ( itaat eden cennettedir) gibi.

8- ( كَ ) “kaf” harfidir.

Örnek : لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ ( leyse ke mislihi şeyun ) ( O nun benzeri gibi hiçbir şey yoktur ) gibi.

9- ( حَتَّى ) “ hatta “ harfidir.

Örnek : أَعْبُدُ اللَّهَ تَعَالَى حَتَّى الْمَوْتِ ( a’budu llahe teala hatta l mevti ) (ölüme kadar ALLAH TEALA ya ibadet ederim) gibi.

10-( رُبَّ ) “rubbe” harfidir.

Örnek : رُبَّ تَالٍ يَلْعَنُهُ الْقُرْآنُ ( rubbe talin yel’anuhu l kuran u) ( nice okuyucular vardır ki kuran onlara lanet eder) gibi.

11-( وَاوُ الْقَسَمِ ) “ vav” ul gasemi – yemin “vav” ı dır.

Örnek : وَاللَّهِ لَا أَفْعَلُ الْكَبَائِرَ ( vallahi la ef’alu l kebaire ) ( ALLAH a yemin ederim ki asla büyük günahları yapmayacağım) gibi.

12-( تَاءُ الْقَسَمِ ) “ ta” ul gasemi – yemin “ta” sı dır.

Örnek : تَاللَّهِ لَأَفْعَلَنَّ الْفَرَائِضَ ( tallahi le ef’alenne l feraida) ( ALLAH a yemin ederim ki elbette farzları yapacağım) gibi.

13-( حَاشَا ) “haşa” harfidir.

Örnek : هَلَكَ النَّاسُ حَاشَا الْعَالِمِ ( heleke n nasu haşa l alimi ) ( alimler hariç , insanlar helak oldu ) gibi.

14-( خَلَا ) “ hala” harfidir.

Örnek : هَلَكَ الْعَالِمُونَ خَلَا الْعَامِلِ بِعِلْمِهِ ( heleke l alimune hala l amili bi ilmihi ) ( ilmiyle amel edenler hariç , alimler helak oldu) gibi.

15-( عَدَا ) “ada” harfidir.

Örnek : هَلَكَ الْعَامِلُونَ عَدَا الْمُخْلِصِ ( heleke l amilune ada l muhlısi ) ( ihlaslılar hariç , amel edenler helak oldu) gibi.

16-( مُذْ ) “muz” harfidir.

Örnek : تُبْتُ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ فَعَلْتُهُ مُذْ يَوْمِ الْبُلُوغِ ( tubtu min kulli zenbin fealtuhu muz yevmi l buluği ) ( buluğa erdiğim günden beri yapmış olduğum bütün günahlardan tövbe ettim ) gibi.

17-( مُنْذُ ) “munzu” harfidir.

Örnek : تَجِبُ الصَّلَاةُ مُنْذُ يَوْمِ الْبُلُوغِ ( tecibu s salatu munzu yevmi l buluği ) ( buluğa erilen günden itibaren namaz farz olur) gibi.

18-( لَوْلَا ) “levla” harfidir. Kendisine bir zamir bitiştiği zaman harfi cerr olur.

Örnek : لَوْلَاكِ يَا رَحْمَةَ اللَّهِ لَهَلَكَ النَّاسُ ( levlaki ya rahmetallahi leheleke n nasu ) ( ey ALLAH ın rahmeti , sen olmasaydın elbette insanlar helak olurdu ) gibi.

19-( كَيْمَهْ ) “keyme” harfidir. “key” , niçin manasındadır. İstifham “ma” sına dahil olduğunda harfi cerr olur.

Örnek : كَيْمَهْ عَصَيْتَ ( keyme asayte ) ( niçin – neden asi oldun ) gibi.

20-( لَعَلَّ ) “lealle” harfidir. Ukeyl kabilesinin lugatında harfi cerr olarak geçer.

Örnek : لَعَلَّ اللَّهِ يَغْفِرُ ذُنُوبِي ( leallallahi yağfiru zunubi ) ( umulur ki ALLAH günahlarımı bağışlar ) gibi.

Mesaj: #3
Cvp: Avamil
B – ( semai lafzi amillerden ikincisi ) : İsmini nasb (fetha- üstün) , haberini ref’a ( zamme- ötre) yapan harflerdir. Bunlar 8 tanedir.

1- ( إِنَّ ) “ inne “ harfidir.

Örnek : إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى عَالِمُ كُلِّ شَيْءٍ ( inne llahe teala alimu kulli şeyin ) ( şüphesiz ALLAH TEALA her şeyi bilendir) gibi.

2- ( أَنَّ ) “enne” harfidir.

Örnek : أَعْتَقِدُ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَادِرٌ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ ( a’tegidu enne llahe teala gadirun ala kulli şeyin ) ( muhakkak ALLAH TEALA nın her şeye kadir olduğuna inanıyorum) gibi.

3- ( كَأَنَّ ) “keenne” harfidir.

Örnek : كَأَنَّ الْحَرَامَ نَارٌ ( keenne lharame narun ) ( sanki haram ateştir) gibi.

4- ( لَكِنَّ ) “lakinne” harfidir.

Örnek : مَا فَازَ الْجَاهِلُ لَكِنَّ الْعَالِمَ فَائِزٌ ( ma fazel cahilu lakinne l alime faizun) ( cahil kurtulamadı lakin alim kurtulur) gibi.

5- ( لَيْتَ ) “leyte” dir.

Örnek : لَيْتَ الْعِلْمَ مَرْزُوقٌ لِكُلِّ أَحَدٍ ( leyte l ilme merzugun li kulli ehadin ) ( keşke , herkes ilimle rızıklanmış olsaydı) gibi.

6- (لَعَلَّ ) “ lealle “ dir.

Örnek : لَعَلَّ اللَّهَ غَافِرٌ ذَنْبِي ( lealle llahe ğafiru zenbi) ( umulur ki ALLAH günahımı bağışlar) gibi.

Bu 6 tanesine , “ fiile benzeyen harfler” denilir.

7- ( إِلَّا ) “ illa “ dır. İstisna-i munkatı’ için olan إِلَّا dır .Örnek :

الْمَعْصِيَةُ مُبَعِّدَةٌ عَنِ الْجَنَّةِ إِلَّا الطَّاعَةَ مُقَرِّبَةٌ مِنْهَا ( el ma’sıyyetu muba’idetun an il cenneti illa ttaate mugarribetun minha )
( günah cennetten uzaklaştırıcıdır, ancak itaat ona- cennete yaklaştırıcıdır) gibi.

(Müstesna i munkatı : الا ve kardeşleriyle topluluktan çıkartılmadığı halde bunlardan sonra gelendir.مَا جَاءَنِي الْقَوْمُ إِلَّا حِمَارًا . müstesna i munkatı da لكن manası vardır.o zaman örnek مَا جَاءَنِي الْقَوْمُ لَكِنَّ حِمَارًا جَاءَ olur. Muğni….)

8 – ( لَا ) “ la “ dır. Nefyul cins içindir ; cinsinden olan bütün fertlerden hükmü kaldıran “la” dır.

Örnek : لَا فَاعِلَ شَرٍّ فَائِزٌ ( la faaile şerrin faizun ) (hiçbir şerr işleyen kurtulamaz. )

Mesaj: #4
Cvp: Avamil
C – ( semai lafzi amillerden üçüncüsü ) : ismini ref’a ,haberini nasb eden harflerdir. Bunlar 2 tanedir ve bunlara لَيْسَ (leyse) ye benzeyen denir. Çünkü لَيْسَ (leyse) manasındadırlar.

1- ( مَا ) “ ma” .

örnek : مَا اللَّهُ مُتَمَكِّنًا بِمَكَانٍ ( ma llahu mütemekkinen bi mekanin ) ( ALLAH (c.c.) , her hangi bir mekanda yerleşik değildir – olmadı)

2- ( لَا ) “ la “ .

örnek : لَا شَيْءٌ مُشَابِهًا لِلَّهِ ( la şey un müşabihen lillahi teala ) ( Allah Teala ya benzeyen bir şey olmadı )

NOT : لَا harfi için verilen örnek uygun değildir. Kitabın aslına bağlı kalmak için örnekleri değiştirmiyoruz. Çünkü burada leyse ye benzeyen “la” değil , cinsinden hükmü nefyeden “la” kullanılmalıdır . ikisinin arasında bariz farklar vardır. Yani leyse ye benzeyen “la” ile cinsten hükmü nefyeden “la” arasında.

( MA leyse ye daha kuvvetli benzediği için( 1- hem olumsuzluk için hemde şimdiki halin olumsuzluğu için kullanılır. 2- haberine “ba” bitişir.
( مَا زَيْدٌ بِمُنْطَلِقٍ ) leyse gibi hem marifede hem de nekirede amel eder.
مَا زَيْدٌ مُنْطَلِقًا – لَا رَجُلٌ خَيْرًا مِنْكَ

LA daha az benzediği için , ( 1- sadece olumsuzluk içindir.şimdiki halin olumsuzluğu için kullanılmaz.2- haberine “ba” bitişmez.) sadece nekirede amel eder. لَا رَجُلٌ أَفْضَلَ مِنْكَ

Leyse ye benzeyen LA ile cinsi nefyeden LA arasındaki fark açıktır.
a) lafzen amelleri zıttır.
b) manen ise , cinsini nefyeden LA da recul cinsinden hiç kimse senden daha faziletli değildir, leyse ye benzeyen LA da ise başka biri senden faziletli olabilir manası vardır… şerhul muğni kitabı…)

D – ( semai lafzi amillerden dördüncüsü ) : Fiili muzariyi nasb eden harflerdir ki 4 tanedirler.

1- ( أَنْ ) “ en” harfidir. Cümleyi mastara çevirir. Örnek : أُحِبُّ أَنْ أُطِيعَ اللَّهَ تَعَالَى ( uhibbu en utiia llahe teala) ( Allah Teala ya itaat etmemi severim) .

2- ( لَنْ ) “ len “ harfidir. Tekidi nefyi istikbal ,yani gelecek zamanın kuvvetli olumsuzluğu içindir. Örnek : لَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ تَعَالَى لِلْكَافِرِينَ ( len yağfira llahu teala lil kafirine ) ( Allah Teala , asla kafirleri bağışlamayacaktır)

3- ( كَيْ ) “ key “ harfidir. Sebep bildirir. Örnek : أُحِبُّ طُولَ الْعُمُرِ كَيْ أُحَصِّلَ الْعِلْمَ ( uhibbu tuulel umri key uhassıle l ilme ) ( ilim tahsil edebilmem için ömrün uzun olmasını severim)

4- ( إِذَنْ ) “ izen “ harfidir. Örnek : ( “Allah Teala ya itaat ediyorum” diyen kimseye cevaben söylediğin şu cümle gibi)

إِذَنْ تَدْخُلَ الْجَنَّةَ ( izen tedhule l cennete ) ( o halde – öyleyse cennete girersin).

E – ( semai lafzi amillerden beşincisi ) : Fiili muzariyi cezm eden harflerdir ki bunlar 15 tanedir.

1- ( لَمْ ) “ lem” harfidir.

Örnek : لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ ( lem yelid ve lem yuled) ( doğurmadı ve doğurulmadı) .

2- ( لَمَّا ) “ lemma” harfidir.

Örnek : لَمَّا يَنْفَعْ عُمُرِي ( lemma yenfa’ umri) ( henüz ömrüm fayda vermedi).

3- ( لَامُ الْأَمْرِ ) “ emir lam ı” dır.

Örnek : لِيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا ( li ya’mel amelen salihan) ( salih amel yapsın).

4- ( لَا ) “ nehy la sı “ dır.

Örnek : لَا تُذْنِبْ ( la tuznib) ( günah işleme).

Bu dört tanesi sadece bir fiili muzariyi cezm ederler.

5- ( إِنْ ) “ in “ harfidir.

Örnek : إِنْ تَتُبْ يُغْفَرْ ذُنُوبُكَ ( in tetub yuğfer zunuubuke) ( eğer tövbe edersen günahların bağışlanır).

6- ( مَهْمَا ) “ mehma “ dır.

Örnek : مَهْمَا تَفْعَلْ تُسْأَلْ عَنْهُ ( mehma tef’al tus’el anhu ) ( her ne yaparsan ondan sorulursun).

7- ( مَا ) “ ma “ dır.

Örnek : مَا تَفْعَلْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدْهُ عِنْدَ اللَّهِ تَعَالَى ( ma tef’al min hayrin tecid hu ind allahi teala) ( hayır olarak ne yaparsan , ALLAH teala yanında onu bulursun).

8- ( مَنْ ) “ men “ dir.

Örnek : مَنْ يَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا يَكُنْ نَاجِيًا ( men ya’mel amelen salihan yekun naciyen) ( kim salih amel yaparsa o kurtulan olur).

9- ( أَيْنَ ) “ eyne “ dir.

Örnek : أَيْنَ تَكُنْ يُدْرِكْكَ الْمَوْتُ ( eyne tekun yudrikkel mevtu) ( nerede olursan ol ölüm sana yetişir).

10- ( مَتَى ) “ meta “ dır.

Örnek : مَتَى تَحْسُدْ تَهْلِكْ ( meta tahsud tehlik) ( ne zaman hased edersen helak olursun ) .

11- ( أَنَّى ) “ enna “ dır.

Örnek : أَنَّى تُذْنِبْ يَعْلَمْكَ اللَّهُ تَعَالَى ( enna tuznib ya’lemkallahu teala) ( nerede günah işlersen işle Allah Teala seni bilir).

12- ( أَيُّ ) “ eyyu” dur.

Örnek : أَيُّ عَالِمٍ يَتَكَبَّرْ يُبْغِضْهُ اللَّهُ تَعَالَى ( eyyu alimin yetekbber yubğizhullahu teala) ( hangi alim kibirlenirse Allah Teala o alime gazaplanır).

13- ( حَيْثُمَا ) “ haysuma “ dır.

Örnek : حَيْثُمَا تَفْعَلْ يُكْتَبْ فِعْلُكَ ( haysuma tef’al yukteb fi’luke) ( her nerede yaparsan , amelin (fiilin) yazılır).

14- ( إِذْمَا ) “ iz ma “ dır.

Örnek : إِذْمَا تَتُبْ تُقْبَلْ تَوْبَتُكَ ( izma tetub tugbel tevbetuke) ( ne zaman tövbe edersen tövben kabul olur).

15- (إِذَا مَا ) “ iza ma “ dır.

Örnek : إِذَا مَا تَعْمَلْ بِعِلْمِكَ تَكُنْ خَيْرَ النَّاسِ ( izama ta’mel tekun hayrennasi) ( ilminle amel ettiğin zaman – ne zaman ilminle amel edersen , insanların en hayırlısı olursun).

Bu son 11 tanesi 2 fiili muzariyi cezm ederler. Birincisine şart, ikincisine ceza denir.

Cvp: Avamil
LAFZİ AMİLLERDEN İKİNCİSİ KIYASİ AMİLLERDİR .

Kıyasi Lafzi Amiller 9 tanedir.

1- KIYASİ LAFZİ AMİLLERDEN BİRİNCİSİ : Genel anlamda Fiil dir. Her fiil ref’ eder, nasb eder. ( failini veya naibi failine ref’ eder , mefulünü nasb eder.) . örnek : خَلَقَ اللَّهُ تَعَالَى كُلَّ شَيْءٍ ( halagallahu teala kulle şeyin) ( Allah Teala her şeyi yarattı).

Halaka : müteaddi fiildir. Müteaddi fiil hem fail hem de meful alır.
Allah : faildir. Son harekesi bundan dolayı ÖTRE dir. Çünkü fiil ,bunu ref’ etmiştir.
Kulle şeyin : izafet terkibi olarak mefuldür. Muzaf olan kulle nin son harekesini ÜSTÜN yapmıştır.

Örnek : نَزَلَ الْقُرْآنُ نُزُولًا ( nezelel kuranu nuzuulen) ( kuran inmekle indi.)

Nezele : lazım fiil.
Kuran : faildir , bundan dolayı son harekesi ÖTRE dir.
Nuzulen : mefulu mutlaktır , bundan dolayı son harekesi ÜSTÜN dür.

Her fiil için ÖTRELİ (fail , naibi fail , isim ) bir kelime lazımdır. Eğer bu ötreli kelimeyle kelam tamamlanıyorsa böyle fiile TAM FİİL denir.
Örnek : عَلِمَ اللَّهُ تَعَالَى ( alime llahu teala) ( Allah Teala bildi , bilir).

Ötreli kelimeyle kelam tamamlanmıyorsa bilakis mansub (harekesi üstün) bir habere ihtiyaç duyuyorsa böyle fiillere NAKIS FİİL denir.
Örnek : كَانَ اللَّهُ تَعَالَى عَلِيمًا حَكِيمًا ( kane llahu teala alimen hakimen) (Allah Teala , alim ve hakim dir.) –

صَارَ الْعَاصِي مُسْتَحِقًّا لِلْعَذَابِ ( sare l aasıı mustehıggen lil azabi ) (asi azabı hakeden oldu)

مَا زَالَ الْمُذْنِبُ بَعِيدًا مِنَ اللَّهِ تَعَالَى ( ma zale l muznibu beiiden minallahi teala) ( günah işleyen Allah Teala dan uzak olmaya devam etti)

تُقْبَلُ التَّوْبَةُ مَا دَامَ الرُّوحُ دَاخِلًا فِي الْبَدَنِ ( tugbelu t tevbetu ma dame r ruhu dahilen fi l bedeni) ( ruh bedenin içinde olduğu sürece tövbe kabul edilir)

لَيْسَ اللَّهُ تَعَالَى جِسْمًا ( leyse llahu teala cismen) ( Allah Teala cisim değildir – olmadı )

(كَانَ – صَارَ – مَا زَالَ – مَا دَامَ – لَيْسَ – Bunlar nakıs fiillerdir , nakıs fiiller ismini ref’ , haberini nasb ederler. Tam fiiller ; fail meful alırlar.)

2- KIYASİ LAFZİ AMİLLERDEN İKİNCİSİ : İsmi Fail dir. Malum fiilinin ameli gibi amel yapar.

Örnek : كُلُّ حَسُودٍ مُحْرِقٌ حَسَدُهُ عَمَلَهُ ( kullu hasudin muhrigun haseduhu amelehu ) ( her hasetçinin hasedi amelini yakar)

3- KIYASİ LAFZİ AMİLLERDEN ÜÇÜNCÜSÜ : İsmi Meful dür. Meçhul fiili gibi amel eder. Örnek : كُلُّ تَائِبٍ مَقْبُولٌ تَوْبَتُهُ ( kullu taibin magbulun tevbetuhu) ( her tövbe eden ki tövbesi kabul edilmiştir)

4- KIYASİ LAFZİ AMİLLERDEN DÖRDÜNCÜSÜ : Sıfat – ı Müşebbehe dir. Kendi fiili gibi amel eder. ( kendi malum fiili gibi amel eder demedi çünkü sıfatı müşebbehe lazım fiillerden gelir, lazım fiillerden ise meçhul gelmez)

Örnek : الْعِبَادَةُ حَسَنٌ ثَوَابُهَا ( el ibadetu hasenun sevabuha) ( ibadet , sevabı güzel olandır) الْمَعْصِيَةُ قَبِيحٌ عَذَابُهَا ( el ma’sıyetu gabihun azabuha) ( günah , azabı çirkin olandır)

5- KIYASİ LAFZİ AMİLLERDEN BEŞİNCİSİ : İsmi Tafdil dir. Kendi fiilinin ameli gibi amel yapar.

Örnek : مَا مِنْ رَجُلٍ أَحْسَنَ فِيهِ الْحِلْمُ مِنْهُ فِي الْعَالِمِ ( ma min reculin ahsene fiihil hilmu minhu fil aalimi) ( alimde olan hilm- yumuşaklıktan daha güzel bir yumuşaklık hiçbir kimsede olmamıştır.)

6- KIYASİ LAFZİ AMİLLERDEN ALTINCISI : Mastar dır. Kendi fiilinin ameli gibi amel yapar.

Örnek : يُحِبُّ اللَّهُ تَعَالَى إِعْطَاءً لَهُ عَبْدُهُ فَقِيرًا دِرْهَمًا ( yuhibbu llahu teala i’taaen lehu abduhu fagiren dirhemen) ( Allah Teala , kulunun kendisi için fakire para vermesini sever)

7- KIYASİ LAFZİ AMİLLERDEN YEDİNCİSİ : Muzaf isim dir. Cerr , ameli yapar : muzafu ileyhin son harekesini ESRE yapar.

Örnek : عِبَادَةُ اللَّهِ تَعَالَى خَيْرٌ ( ibadetullahi teala hayrun) ( Allah Teala ya ibadet etmek hayırdır.-hayırlı bir iştir)

8- KIYASİ LAFZİ AMİLLERDEN SEKİZİNCİSİ : Tam Mübhem İsim dir. Nasb , ameli yapar. Kelimenin sonunu ÜSTÜN yapar.

Örnek : التَّرَاوِيحُ عِشْرُونَ رَكْعَةً ( etteraviihu işrune rek aten) ( teravih rekat olarak 20 dir – teravih 20 rekattır)

9- KIYASİ LAFZİ AMİLLERDEN DOKUZUNCUSU : Ma’na Fiili dir. Kendisinden fiil manası anlaşılan her kelime manayı fiildir.

Örnekler : هَيْهَاتَ الْمُذْنِبُ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى ( heyhate l muznibu minallahi teala) ( günah işleyen Allah Teala dan uzak oldu) هَيْهَاتَ = بَعُدَ (beude – uzak oldu) (fiili mazi manasında)

تَرَاكِ ذَنْبًا ( teraki zenben) ( günahı terket) تَرَاكِ = اُتْرُكْ ( utruk – terket manasındadır) ( emri hazır manasındadır)

مَا فِي الدُّنْيَا رَاحَةٌ ( ma fiddunya rahatun) (dünyada rahat – hasıl olmamıştır- lık yoktur) zarfı mustakarr dır.
مَا فِي الدُّنْيَا = مَا حَصَلَ فِي الدُّنْيَا

يَنْبَغِي لِلْعَالِمِ أَنْ يَكُونَ مُحَمَّدِيًّا خُلُقُهُ ( yenbaği lilalimi en yekune muhammediyyen huluguhu) ( alimin ahlakının Muhammedi olması gerekir) ( ismi mensub da manayı fiildendir)

Lafzi amiller bu kadardır.

MANEVİ AMİLLER : Dille söylenmeyip amel edenler 2 tanedir.

1- MÜBTEDA – HABER i ref’ edendir. Örnek : مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ ( muhammedun resulullahi) ( Muhammed s.a.v.s. Allah ın elçisidir.)

2- FİİLİ MUZARİ yi ref’ edendir. Örnek : يَرْحَمُ اللَّهُ تَعَالَى التَّائِبَ ( yerhamullahu teala ttaaibe) ( Allah Teala tövbe edene merhamet eder).
Cvp: Avamil
MA’MUL

Kitabın birinci kısmı AMİLLER hakkındaydı ,yukarıda bahsedildi. Kitabın ikinci kısmı MA’MULLER hakkındadır. Amillerin , amel ettikleri kelimelere MA’MUL denilir. İki kısımdır.
A ) asli mamuller
B ) tabi mamuller : irabı tabi olduğu kelimenin irabı gibi olanlar.

ASLİ MAMULLER de 4 çeşittir.

a) merfu’ olanlar
b) mansub olanlar
c) mecrur olanlar
d) meczum olanlar ki bu sadece fiillerde ( fiili muzari )olur.

a) MERFU OLANLAR : 9 tanedir.

1- FAİL dir. Örnek : رَحِمَ اللَّهُ تَعَالَى التَّائِبَ ( rahime llahu teala ettaibe) ( Allah Teala tövbe edene merhamet etti).

2- NAİBİ FAİL dir. Örnek : رُحِمَ التَّائِبُ ( ruhime ttaibu) ( tövbe edene merhamet edildi)

3- 4- MÜBTEDA HABER dir. Örnek : مُحَمَّدٌ خَاتَمُ الْأَنْبِيَاءِ ( muhammedun hatemul enbiyaai) ( Muhammed s.a.v.s. peygamberlerin sonuncusudur.)

5- كَانَ ve kardeşlerinin – benzerlerinin ismi dir.

Örnek : كَانَ اللَّهُ تَعَالَى عَلِيمًا حَكِيمًا ( kane llahu teala alimen hakimen) (Allah Teala , alim ve hakim dir.)

6- إِنَّ “ inne” babının haberi dir.

Örnek : إِنَّ الْبَعْثَ حَقٌّ ( inne l ba’se haggun ) ( muhakkak ki ölümden sonra diriliş gerçektir ).

7- Nefyul cins için olan ( لَا ) “ la “ nın haberi dir.

Örnek : لَا عَمَلَ مُرَاءٍ مَقْبُولٌ ( la amele murain magbulun) ( hiçbir riyakarın ameli makbul değildir – kabul edilmez)

8- Leyse ye benzeyen مَا ve لَا nın ismi dir.

Örnek : مَا التَّكَبُّرُ لَائِقًا لِلْعَالِمِ ( ma ttekebburu laigen lil alimi) ( kibirlenmek alime yakışmaz)

لَا حَسَدٌ حَلَالًا ( la hasedun halalen) ( hased helal değildir)

9- başında CEZMEDENLER ve NASBEDENLER bulunmayan fiili muzari dir. Örnek : يُحِبُّ اللَّهُ تَعَالَى التَّوَاضُعَ (yuhibbu llahu teala ettevazua) ( Allah Teala tevazuyu sever)