Ana Sayfa Arapça Gramer Kitabı Online Fihrist Nahiv Sıfatı Müşebbehe

Sıfatı Müşebbehe

42504

Sıfat-ı Müşebbehe

Sıfat-ı Müşebbehe الصِّفَةُ الـمُشَبَّهَةُ

Tanımı:

Sıfat-ı Müşebbehe, sülâsi lâzım fiillerden türetilmiş ism-i fâil veya ism-i mef’ûl anlamını taşıyan sıfat demektir. Nitelediği nesnedeki anlamın kalıcı (değişken olmayan) bir özellik olduğunu gösterir. Yani sıfat-I müşebbehenin ifade ettiği anlam nitelenen nesneden hemen ayrılma özelliğinde değildir.

Sıfat-ı müşebbehe olan sıfatlar genelde sülâsi lâzım fiillerden elde edilen sıfatlardır. Bazı müteaddi fiillerin de sıfat-ı müşebbehe kalıpları vardır. Örnek:

    Fiil
Anlamı Sıfat-ı müşebbehe Muzari Mazi
Uzak بَعِيدٌ يَبْعُدُ بَعُدَ
Güzel حَسَنٌ يَحْسُنُ حَسُنَ
Öldürülen قَتِيلٌ يَقْتُلُ قَتَلَ

Sıfat-ı müşebbeheler bazen ism-i fâil anlamında, bazen de ism-i mef’ûl anlamında olurlar: Örnek:

      Fiil
Anlamı Sıfat-ı müşebbehe Muzari Mazi
İsm-i mef’ûl anlamında Öldürülen قَتِيلٌ يَقْتُلُ قَتَلَ
İsm-i fâil anlamında Cahil, bilgisiz جَهِيلٌ يَجْهَلُ جَهِلَ
İsm-i fâil anlamında Zalim, haksız ظَلُومٌ يَظْلِمُ ظَلَمَ

Sıfat-ı Müşebbehenin Özellikleri ve Kalıpları

  • Kalıcı/değişken olmayan bir sıfat olduğu için zamanla ilintili değildir, yani zaman anlamı içermez.
Bu iş zordur هذا الْعمَلُ صَعْبٌ

2- Renk, kusur, süs veya güzellik gibi özellikler anlamında olan kelimelerin sıfat-I müşebbeheleri kıyasî olarak, (أفْعَلُ) kalıbında; bunun müennes şekli ise (فَعْلاَء)  kalıbında olur.

  • Bu tür sıfat-ı müşebbeheler anlam bakımından üç gruba ayrılır:
  1. a) Renk bildiren sıfat-ı müşebbeheler:
Anlamı Müennes Müzekker
  فَعْلاَءُ أفْعَلُ
Sarı صَفْرَاءُ أصْفَرُ
Beyaz بَيضَاءُ أَبْيَضُ
Kırmızı حَمرَاءُ أحْمَرُ
Siyah سَوْداءُ أسْوَدُ
  1. b) Kusur ifade eden sıfat-ı müşebbeheler:
Anlamı Müennes Müzekker
  فَعْلاَءُ أفْعَلُ
·                    Ahmak ·                   حَمْقَاءُ ·                   أَحْمَقُ
·                    Dilsiz ·                   بَكْمَاءُ ·                   أَبْكَمُ
·                    Kör ·                   عَمْيَاءُ ·                   أَعْمَى
·                    Topal ·                   عَرْجَاءُ ·                   أَعْرَجُ
  1. c) Süs ifade sıfat-ı müşebbeheler:
Anlamı Müennes Müzekker
  فَعْلاَءُ أفْعَلُ
·                    Siyah gözlü ·                   حَوْرَاءُ ·                   أَحْوَرُ
·                    Sürmeli gözlü ·                   كَحْلاَءُ ·                   أَكْحَلُ
·                    İri gözlü ·                   نَجْلاَءُ ·                   أَنْجَلُ
·                    Ela gözlü ·                   شَهْلاءُ ·                   أَشْهَلُ

(أَفْعَلُ) kalıbında olan sıfat-ı mişebbehenin çekim tablosu: Örnek sıfat-ı müşebbehe أَصْفَرُ = Sarı

Cemi (çoğul) Tesniye (ikil) Müfret (tekil)  
صُفْرٌ أصْفَرَانِ أصْفَرُ Müzekker

(eril)

صُفْرٌ صَفْرَاوَانِ صَفْرَاءُ Müennes

(dişil)

Sülâsi fiillerden türetilip ek almamış sıfat-ı müşebbehelerin değişik vezinleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Anlamı Sıfat-ı

Müşebbehe

Kalıbı

(vezni)

Türetildiği

Fiil

Sevinçli فَرِحٌ فَعِلٌ فَرِحَ
Zayıf ضَعِيفٌ فَعِيلٌ ضَعُفَ
Kat kat ضِعْفٌ فِعْلٌ ضَعُفَ
Övünen فَخُورٌ فَعُولٌ فَخَرَ
İri yarı ضَخْمٌ فَعْل ضَخُمَ
Güzel حَسَنٌ فَعَلٌ حَسُنَ
Açık, Anlaşılır بَيِّنٌ فَيْعِلٌ بَانَ
Korkak جَبَانٌ فَعَالٌ جَبُنَ
Pis نَجِسَةٌ فَعِلَة نَجُسَ

ÖZET:

SIFAT-I MÜŞEBBEHE

  • Bir vasfın, özelliğin niteliğin geçici değil, sürekli olduğunu gösteren türemiş isimlere denir. Örneğin (كَرِيمٌ) kelimesindeki “cömertlik” anlamı süreklilik arz eden bir vasıftır.
  • Sıfat-ı müşebbehelerin değişik vezinleri bulunmaktadır. Bunlardan,
  1. a) (أَفْعَلُ) vezninde olup renk, kusur veya süse delalet edenlr. Bu kalıpta olanların müennesi فَعْلاَءُ şeklindedir. (أَحْمَرُ) müennesi, (حَمْرَاء)
  1. b) (فَعْلاَنُ) vezninde olup bir hususun/özelliğin varlığına veya yokluğuna delalet edenler. Bunların müennesi فَعْلَى şeklinde olur. جَوْعَان) = aç) , رَيَّان) = suya kanmış), شَبْعَان)  = tok) جَوْعَى) , رَيَّى , (شَبْعَى  
  1. c) فَعِلٌ vezninde olup üzüntü, acı veya sevinç ifade edenler. Bunların müennesi فَعِلَةٌ kalıbında olur.
  1. d) Bunların dışında genellikle beşinci babdan gelen ve çok çeşitli vezinlerde bulunan sıfat-ı müşebbeheler vardır.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  1. كَرُمَ زَيْدٌ cümlesinde altı çizili kelimenin sıfat-ı müşebbehe karşılığı hangi seçenekte doğru şekilde verilmiştir?
  2. كَارِمٌ b)كَرَمٌ              c) كَرَامَةٌ             d)إكْرَامٌ               e)كَرِيمٌ  
  3. عَطْشَان kelimesinin cemi müzekker karşılığı aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?
    a) عِطَاشٌ                 b)عَطِشَ            c)عَطِشٌ              d)أعْطَشَ              e)عَطَشٌ  
Önceki İçerikİrab
Sonraki İçerikArapça Seviye Tespit Sınavı