Yıl: 2014

E- Müdelles Hadîs:

 

Râvisi tarafından bir kusuru gizlenerek ve bu
kusurun bulunmadığını vehmettirecek şekilde rivâyet edilmiş hadîstir. Tedlîs’in
lügattaki manâsı; satıcının sattığı malın ayıbını müşteriden gizlemesi demektir.
Muhaddisler de tedlîs tâbirini bu manâdan almışlardır.

Muhaddislerin ıstılahına göre Tedlîs, senede
dâhil olan bir râvinin ismini hadis isnadları ve isnadlardaki illetlere muttali
olan hadis imamlarından başkalarına malum olamıyacak şekilde- düşürmek sûretiyle
sanki o vâsıta olmaksızın sema’ın meydana gelişini -gerekli kılmasa da-
vehmettiren bir lafız ile isnâdı sevketmeye denir ki; rivâyet kusurlarından
biridir. Tedlîs’i yapan râviye “müdellis”, ismi hazfedilen, düşürülen râviye “müdellesun
anh”, tedlîs ile rivâyet olunmuş hadîse “müdelles” denilmektedir.

Tedlîs, zayıf olan râvilerden sâdır olduğu gibi,
sikâ olan ravilerden de meydana gelebilir.[1] 

Müdelles hadise misal:

“… Bize Ebu Avane anlattı. El-Ameş’ten, İbrahim
et-Teymi’den, babasından, Ebu Zer’den rivayet edildiğine göre Hz. Peygamber
(s.a.v.) şöyle buyurdu:

“Falanca cehennem’de “Ya Hannan, ya Mennan
(yetiş)” diye bağırır.”

(Hadisi rivayetten sonra) Ebu Avane şöyle dedi:
“el-A’meş’e “Bu hadisi İbrahim’den işittin mi?” diye sordum. “Hayır (işitmedim)”
diye cevap verdi; Onu bana el-A’meş’den Hakim b. Cübeyir rivayet etti.”

Misal incelendiğinde görülür ki normal bir
isnadla rivayet edilmiş gibidir. Oysa senedinde bulunan ravilerden el-A’meş,
kendisine sorulduğu zaman onu İbrahim et-Teymi’den değil, Hakim b. Cübeyir’den
aldığını söylemiştir. El-A’meş’in İbrahim et-Teymi’den almadığı bir hadisin
isnadda ondan alınmış gibi görünmesi tedlistir. Bu hadis de isnadında tedlis
yapılarak rivayet edildiğinden müdellestir.

“… Yahya şöyle derken işittim: “Hişam b. Urve
babasından Hz. Aişe’nin şöyle söylediğini naklederdi: “Hz. Peygamber (s.a.v.)
iki iş arasında muhayyer bırakılmadı. Eliyle bir şeye asla vurmadı.”

Yahya şöyle dedi: (Hişam’a) sorduğumda şunları
söyledi: “Babamın Aişe’den naklen haber verdiğine göre o “Hz. Peygamber (s.a.v.)
iki iş arasında muhayyer bırakılmadı.” dedi. Ben babamdan bundan başka bir şey
duymadım. Geri kalan kısmı ondan işitmedim. O kısım ancak ez-Zühri’dendir. 

Bu hadis de manasından anlaşılacağı gibi iki
kısımdır. Her iki kısım Hişam’ın babası, Urve İbnu’z-Zübeyr, Hz. Aişe’ye isnadla
rivayet ettiği hadis olarak görünmektedir. Oysa ikinci kısım başkasından rivayet
edildiği halde yine Hişam’ın babasından işiterek rivayet edilen bir hadis gibi
gösterilmiştir. Böylece tedlis yapılmış, müdelles olmuştur.

[2]
 

D) Muallak Hadîs:

 

İsnadın baş tarafından bir veya birbirini takip
etmek üzere daha fazla ravisi hazfedilmiş (düşürülmüş) ve son hazfedilen râvinin
şeyhine isnad edilmiş hadis.

[1]

Senedinin baş tarafından bir veya birkaç ravi ya
da müntehasına kadar senedin bütünüyle hazfolunduğu hadistir.

Şayet kopukluk senedin baş tarafında ise bu adı
alır. Daha teknik olarak tarifi şöyledir: “Senedin başından (musannıf
tarafından) bir veya daha fazla râvi düşmüşse veya mübhem bir râvi[2]
yer almışsa bu rivâyete muallak denir”. Kitâbında muallak hadîslerin çokluğu ile
Buhârî şöhret yapmıştır. O’nun, meselâ: “Ömer İbnu Abdilazîz demiştir ki” veya “Ebu
Hureyre (radıyallahu anh) Hz. Peygamber (aleyhissalâtu vesselâm)’den şunu
rivâyet etti…” demesi hadîsi ta’lîk’tir. Aradaki bir çok râviler atlandığı
için hadîs muallak olur. İmam Mâlik’in Muvatta’da “Bana sika kişiden ulaştı
ki…” diyerek sunduğu rivâyetler de muallâk’a girer. Bunlara Malik’in belâğ’ı
veya cemî olarak belâğât’ı denir.

[3]

Hadisin muallak sayılabilmesi için cezm
siğasıyla kesinlik ifade eden “Hakâ, zekera, revâ, amera, feala, kâle” gibi
lafızlarla rivayet edilmiş olması gerekmektedir. “Yuzkeru, yurvâ, yukâlu, yuhka”
meçhul sigasıyla yapılan rivayetler, muallak hadis türü içerisinde
değerlendirilmezler. Ancak bu şekil rivayetleri muallaktan sayan bazı alimler de
vardır.[4]

Muallak hadis’te hazif, isnadın baş tarafından
ve birbirini takip edecek şekildedir. İsnadın ortasında veya sonundaki
hazıflardan dolayı hadis, muallak adını almaz. İsnaddaki atlamaların biribiri
peşinden olmasından dolayı muallak ile mu’dal arasında bir benzerlik
sözkonusudur. Ancak mu’dalda hazfın senedin baştarafında olması şart değildir.
Ayrıca bazı âlimler muallak hadisi, senedinde müphem bir kişinin bulunması veya
bir ravinin düşmesiyle ortaya çıkan munkatı hadisin bir türü olarak kabul etmek
istemişlerdir. Müslim’in bazı ravilerinden bir kısmının müphem kimseler olduğunu
göz önünde bulunduran Suyûtî onun bazı muallaklarının aslında munkatı olduğunu
söylemiştir. Nevevî ise, bu tür hadisleri muallak kabul etmektedir.[5]
Muallak hadisin sahihlik derecesi, isnadının muhaddisler tarafından bilinmesine
bağlıdır. İsnadı bilinip gerekli şartları taşıyan muallak hadislerin sahih veya
hasen olduğuna hükmedilebilir. Ancak isnaddaki şahıs isimlerini hazfetmek hadisi
rivayet edenin tasarrufunda olduğu için, çoğu zaman hazfettiği raviler için “sıkattandır”
(güvenilir kimselerdendir) demesi hadisin sahih olduğunu göstermez. Zira bir
muhaddisin sıka (güvenilir) kabul ettiği raviyi başkaları cerh etmiş olabilir.
Kimliği meçhul olduğu için de bu ravilerin durumunu araştırmak mümkün
olmamaktadır. Dolayısıyla bu, hadiste bir za’f olarak kabul edilebilir. Muallak
hadislerin sahih, hasen veya zayıf olarak tasnif edilmeleri, bu hadisleri
rivayet eden muhaddislerin durumlarıyla yakından alâkalıdır.

Bu çerçevede değerlendirildiğinde, çok sayıda
muallak rivayeti olan Buharî’nin hadisleri sahih rivayetler olarak kabul edilir.
Sahih-i Buharî’deki muallak hadisler iki çeşittir. Muallak hadislerin bir kısmı
kitabın başka yerinde mevsûl olarak geçtiğinden, tekrardan kaçınılarak senetten
tasarruf yapılmak istenmiştir. Bir kısmı da sadece muallak olarak zikredilen
hadislerdir. Buharî’deki muallak hadislerin sayısı yaklaşık olarak bin üçyüz
kırk kadardır.[6]
Buhari muallak hadisleri “Emera, feala, revâ, kâle” gibi cezm siğasıyla rivayet
etmişse, bu zikredilen hadislerin ma’ruf olduğunu gösterir. Hadisin bu şekilde
verilmesi, Buharî’nin, hadisi kendine izafe edilen ilk kimseden sahih bir
şekilde geldiğini, aradaki hazfedilmiş ravilerin sıka ve güvenilir olduklarını
kesin bir şekilde kabul ettiğini ortaya koyar. Hadisi, mevsûl değil de, muallak
rivayet edişi, hadisin güvenilir, sağlam, sahih bir; hadis olduğunda şüphesi
olmadığı içindir.[7]
Bununla birlikte eğer hadis, “Yurvâ, yüzkeru” gibi mechul lafızlarla rivayet
ediliyorsa, sened tartışılabilir niteliktedir anlamı çıkar.[8]

Ta’lik, ihtisar (kısaltma) maksadıyla yapılır.
Son zamanlarda bilhassa halk için yazılan hadis kitaplarında sadece sahabi
ravisi zikredilerek yapılan rivayetler hep Muallak’tırlar. Ancak bunların asıl
kaynaklarda senetleri muttasıl olarak yer almış olduğundan, sıhhatlarından bir
şey kaybetmezler.

Ta’lik, aslında bir rivayet kusurudur.
Sahihayn’daki, özellikle Buhari’deki 1300 küsür ta’likin Buhari’ye göre sahih
oldukları kabul edilmektedir.[9]

İsnadın bir kısmını söylemeden isnada dahil bir
kimseden rivayete ta’lik adı verilir. Çoğulu ta’likat gelir. Sahih-i Buhari’de
1340 kadar muallak hadis bulunmaktadır. Bunlardan birer örnek görelim.

Merfu muallaka misal:

“İbn Abbas dedi ki: “Hz. Peygamber (s.a.v.) bir
deve üstünde iken (Kabe’yi) tavaf etti.”

Mevkuf muallaka misal:

“Cabir b. Abdullah tek bir hadis için Abdullah
b. Uneys’in yanına gitmek üzere bir aylık mesafeye yolculuk yaptı.”

Maktu’ muallaka misal:

“Mücahid dedi ki, (soru sormaktan) utanan ve
kibirlenen kimseler ilim öğrenmezler.”

Buhari’nin Sahih’indeki ta’likleri iki grupta
toplanır. Birincisi başka bir yerde mevsul olarak rivayet edilmiş olanlardır.
İkincisi ise kesinlikle rivayeti belirten “Kale, emera, feale” gibi cezm sigası
ile rivayet edilenlerdir. Buhari’nin bunları eserine alması aslının güvenilir
sahih bir hadis olduğunu gösterir. Böyle bir hadisi delil olarak kullanmak
isteyen bir alimin, hüküm çıkarmaya elverişli olup olmadığını anlamak için onun
ravilerine ve senedinin durumuna bakması gerekir.

[10]  

C- Mu’dal Hadîs:

 

Senet zincirinde peşpeşe iki ve daha fazla
ravinin düştüğü ve bu sebeple zayıf sayılan hadis. Arapça, “güçlük, kapalılık,
kötü olmak” gibi anlamlara gelen “E’dale” fiilinin mef’ulü olup, hadis
ıstılahında peşi sıra ravilerin düşmesiyle hadisin durumunun muğlak ve müphem
bir hal almasını ifade eder.

Mu’dal hadis, munkatı hadisin bir türü olarak
kabul edilmekle birlikte, mu’dal hadiste en az iki ravinin arka arkaya düşmesi
şart olduğundan, munkatı hadisten ayrılmaktadır.[1]
Buna göre her mu’dal munkatıdır; fakat her munkati mu’dal değildir. Mu’dal
hadis, munkatı’dan daha kapalı ve daha zayıftır. Senedinde ittisal bulunmadığı
için de zayıf sayılmıştır.

Tabiinin, Sahabe ve
Rasûlullah (s.a.s)’ı zikretmeden rivayet ettiği hadis mu’dal’dır.[2]

Ayrıca Tabiinden mevkuf olarak yapılan merfu
rivayetler de mu’dal’dır. Ravinin Tabiinden naklen (Rasûlullah dedi) şeklinde
yaptığı rivayet buna bir örnektir.[3]

Muhaddisin senedi başından
sonuna kadar hazfederek (atlayarak) Rasûlullah (s.a.s)’e isnad ettiği hadisler
de mu’dal sayılmıştır. Ancak bu durumda mu’dal ile mu’allak aynı anlamdadır.[4]

Senedlerinden düşürülen raviler adalet, hıfz ve
zapt yönünden tespit edilip yerlerine konmadıkça mu’dal hadislerin hiç bir
geçerlilikleri yoktur.[5]

Mu’dal’da iki râvinin ard arda düşmüş olması
gerekir. Araya fazla girerse iki yerde inkıtası olana munkatı denir. Mu’dal
hadîse fukaha ve başkalarından mürsel diyen de olmuştur.

Mu’dal hadisler kavî ve ceyyid olan tariklerden
destek görmedikçe kendileriyle amel edilemezler.

Nevevî, İmam Malik’in bir rivâyetini mu’dal’a
örnek olarak kaydeder: “Malik der ki: Bana Ebu Hureyre (radıyallahu anh)’den
ulaştığına göre Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) şöyle buyurmuştur:
“Güzelce yedirilmek ve giydirilmek kölelerin hakkıdır, yapamıyacakları iş de
verilmemelidir”. Hadîs mu’daldır, çünkü İmam Mâlik’le Ebu Hüreyre arasında
iki râvî düşmüştür. Zira bu hadîsi, yine İmam Mâlik, Muvatta dışında “Muhammed
İbnu Aclân’dan, o da babasından (Aclan), o da Ebu Hüreyre’den…” tarikiyle
rivâyet etmiştir.

İbnu’s-Salâh’ın Hâkim’den nakline göre,
Tâbiîn’den birinin, muttasıl olarak rivâyet ettiği merfu bir hadîsi
Etbauttâbiîn’den biri, maktu olarak yâni o Tâbiî’nin sözü olarak rivâyet edecek
olsa bu rivâyet mu’dal’dır. Verilen misâle göre: “Kıyâmet günü, kişiye: “Sen
şu şu işlemi yaptın!” denince “Ben öyle bir şey yapmadım” diye inkâra kalkar.
Bunun üzerine ağzı mühürlenir de âzâları konuşmaya başlar” hadîsini A’meş,
Şa’bî’den sanki onun sözü imiş gibi rivâyet etmiştir. Halbuki Şa’bî bu hadîsi
merfû olarak rivâyet etmiştir. Nitekim hadîs, Fudayl İbnu Amr an Şa’bî an Enes
an Resûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) tarîkiyle muttasıl ve merfu olarak
rivâyet edilmiştir.

Mu’dal, munkatı ve mürsel hadîslerin çokça
rivâyet edildiği eserler Saîd İbnu Mansûr’un (V.227/841) Sünen’i ile, İbnu Ebî’d-Dünya’nın
(V. 281/893) te’lîfatıdır.

[6]

İmam Malik’in Muvatta’ında “Beleğani” diyerek
Rasulullah’dan (s.a.v.) rivayet ettiği hadisler de aradan tabii ve sahabi
peşpeşe düştüğü için Mu’dal’dır. Muvatta’daki bu tür 61 hadisten 57’sinin başka
tariklerden müsned olduğu tesbit edilmiştir. 4 tanesinin ise muttasıl senedi
bulunamamıştır.[7]

“Amr b. Şuayb’dan rivayet edildiğine göre
demiştir ki: “Uhut savaşında bir köle Hz. Peygamber’in maiiyetinde savaştı. Hz.
Peygamber ona,

“Efendin savaşa girmene izin verdi mi?”
diye sordu. Köle:

“Hayır vermedi” dedi. Hz. Peygamber:

“Eğer öldürülseydin (efendinin izni olmadığı
halde savaşa gittiğin için) muhakkak cehenneme girerdin.”
Bunun üzerine kölenin efendisi şöyle dedi:

“Onu azad ediyorum ya Rasulallah! O, artık
hürdür.” O zaman Rasulullah (s.a.v.) şöyle buyurdu:

“Şimdi oldu. Artık savaşa (devam ede)
bilirsin:” 

Bu hadisi Amr b. Şuayb sahabi ve tabii’yi
atlayıp doğrudan Hz. Peygamber’den rivayet etmektedir. Bu duruma göre iki ravisi
atlanmış olduğundan mu’dal kısmına dahil olmaktadır.

[8]

Mu’dal Hadisin Hükmü:

 

Mu’dal, munkatı’dan daha zayıftır; çünkü
munkatı’ hadisin isnadındaki inkıta bir ravinin atlanmasıyla olur. Halbuki
mu’dal hadiste inkıta, peşpeşe iki ravinin atlanmasıyladır. Bu bakımdan mu’dal
hadis de merduddur; hüküm çıkarmakta dayanak olamaz.

[1]  

Munkatı’ Hadislerin Hükmü:

 

Munkatı’ hadis, isnadda ismi söylenmeyen veya
kapalı bir şekilde geçen râvinin meçhulu’l-hâl oluşu; yani durumunun bilinmeyişi
yüzünden zayıftır. Merdud denilen kabule layık görülmeyen hadislerdendir. Hüküm
çıkarmada hiçbir şekilde esas olamaz.

[1]    

2) Hafi İnkıta (Gizli Kesiklik):

 

Ravinin muasırı olduğu lakin görüşmediği;
görüştüğü halde hadis almadığı bir şeyhten rivayet ettiğini ifade etmesi.

Ravinin görüşüp hadis rivayet ettiği bir
şeyhten, işitmediği bir hadisi rivayet ediyor görünmesi de gizli kesiklik
sebeplerindendir.

Meşhur muhaddis Abdu’r-Rezzak’ın şu rivayeti
munkatı’ hadise güzel bir örnek teşkil eder:

“Süfyan-ı Sevri’den, o Ebu İshak’dan, o Zeyd b.
Yusey’den, o da Huzeyfe’den rivayet etmiştir. Huzeyfe demiştir ki Hz. Peygamber
(s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

“Hilafete Ebu Bekir’i geçirirseniz (iyi olur);
çünkü o kuvvetli ve güvenilir biridir. Hiçbir koğucunun kınaması onu Allah
yolundan alıkoymaz. Ali’yi geçirseniz (de olur); çünkü o, yol göstericidir,
doğru yoldadır. Sizi de doğru yolda tutar.” 

Bu hadisin senedi ilk bakışta kesiksizdir. Lakin
iyice tetkik eden hadis alimleri onun iki yerinde inkıta olduğunu tesbit
etmişlerdir. Bunlardan birincisi, Abdu’r-Rezzak bu hadisi Süfyan (us-Sevri) den
değil, en-Nu’man b. Ebi Şeybe’den duymuştur. İkincisi de Süfyanu’s-Sevri Ebu
İshak’dan değil, Şureyk’den rivayet etmiştir. Böylece isnadın iki yerinde en-Nu’man
b. Ebi Şeybe ile Şureyk atlanmıştır.

İsnadında ravi ismi kapalı geçen munkatı’ hadise
misal:

Ebu A’la b. Abdullah b. eş-Şahir’den rivayet
edilmiştir: O iki kişiden, (onlar) Şeddad b. Evs’ten rivayet etmişlerdir. Şeddad
demiştir ki: Hz. Peygamber birimize namazında (dua ederek) şöyle demesini
öğretti “Allah’ım! Senden işler (im) de sebat (etmeme yardımcı olmanı)
diliyorum.”

Bu hadislerin senedinde de, görüldüğü gibi iki
kişiden bahsedilmiş, ancak bu iki kişinin kim oldukları açıklanmamıştır.

[1]

1) Zahiri İnkıta’ (Açık Kesiklik):

 

Ravinin muasırı olmayan bir şeyhden rivayet
ettiğini ifade etmesi.

[1] 

B- Munkatı’ Hadîs:

 

Munkatı, lügatta; kesik, kesilmiş, kopmuş
demektir. Bu tabir ilk asırlarda, lügat manâsına uygun olarak, umumiyetle isnadı
muttasıl olmayan hadisler için kullanılıyordu. Buna göre senedinin herhangi bir
yerinde bir veya birden çok ravi düşerse veya müphem (kapalı) bir ravi
zikredilirse bu hadise munkatı deniyordu.[1]
Önceleri Tabiînden sonra yaşamış bir şahsın sahabiden rivayet ettiği habere de
munkatı diyorlardı.[2]
Fakat hadislerle ilgili her durum için yeni terimler bulununca munkatı daha dar
anlamda kullanılmaya başladı. Buna göre, senedinde sahabiden önce bir veya -peşipeşine
olmamak şartıyla- iki ravinin zikredilmediği veya kapalı bir şekilde
zikredildiği hadise “munkatı hadis” denir.[3]

Fuhaha ve muhaddislerin cumhurunca makbûl olan
tarife göre, isnâdının herhangi bir yerinde kopukluk (inkıta) bulunan hadîstir.
Bu tarife göre, mürsel, muallak, mu’dal rivâyetler de munkatı sayılır. Ancak,
Nevevi’nin belirttiği üzere munkatı deyince, çoğunluk itibâriyle, sahâbeden
rivâyette bulunan tâbiinden önceki kopukluklara munkatı denmektedir. İmam
Mâlik’in İbnu Ömer’den rivâyeti gibi. Mâlûm olduğu üzere, İmam Mâlik
etbauttâbiîn’dendir ve İbnu Ömer’le görüşmemiştir.

[4]

Tariften anlaşıldığı üzere, bir hadise munkatı
denilebilmesi için senedden, Sahabî hariç, yalnız bir ravinin düşmüş olması
gerekir. Şayet iki veya daha fazla ravi düşmüş ise, bunların birbirini takip
eden raviler olmaması lazımdır. Çünkü Sahabî atlanmışsa hadise mürsel;
peşipeşine iki ravi atlanmışsa mu’dal denir.

Hakim Nîsaburî’den[5]
itibaren “Racül”, “Şeyh” gibi müphem lafızlarla zikredilen ravilerin yer aldığı
isnadlar da munkatı sayılmıştır.[6]
“Allahım, bütün işlerimde bana sebat vermeni dilerim” hadisi buna bir
örnektir. Bu hadisin senedi şöyledir. Abdullah b. eş-Şihhir an Racüleyn an
Şeddâd b. Evs an Rasûlüllâh Buradaki “iki adamın” kim oldukları belli değildir.[7]
Eğer müphem isim bir başka rivayette tasrih edilmişse o takdirde hadis munkatı
olmaktan kurtulur. Buna örnek, “…Sufyân es-Sevrî haddesenâ Dâvûd b. Ebî Hind
haddesenâ Şeyhun an Ebî Hureyre” isnadıyla gelen, “Kişinin, acizlikle fısku
fucûr arasında muhayyer kalacağı bir zaman gelecektir. Bu zamana yetişen kimse
aczi fısk u fucûra tercih etsin” hadisidir. Bu hadisin munkatı
sayılmamasının sebebi, müphem ravinin diğer bir rivayette Ebû Amr el-Cedelî
olarak zikredilmesidir.[8]

Bilindiği üzere Peygamber Efendimizden
nakledilen bir haberin muteber sayılabilmesi için, onu rivayet edenlerin
güvenilir (sika) olmaları ve işitme, yazışma gibi geçerli bir metodla elde
etmeleri asgarî şartlardır. Bu itibarla, munkatı hadis, raviler arasındaki
kopukluk yüzünden zayıf kabul edilir; sahih bir isnadla desteklenmedikçe makbul
sayılmaz.[9]

Bazılarının, Tâbiî’nden önceki râvinin düştüğü
veya mübhem[10]
bir ismin zikredildiği hadise munkatı dediğini de bilmeliyiz. Keza, bâzıları,
Tâbiî veya Etbauttâbiî’den yapılan fiil, kavl nevinden rivâyetlere munkatı
demiştir. Halbuki buna müteahhir ûlemânın maktu hadîs dediklerini daha önce
belirtmiştik.

İnkıta bazan açıktır, kolayca anlaşılabilir,
bazan hafidir, sadece ihtisâs sahipleri görebilir. Normalde bir başka vecihten
ziyade bir iki isimle aynı hadisin gelmiş olmasıyla inkıta’ anlaşılır.

Suyûtî, Müslim’in sahîh’inde on küsur hadiste
inkıta’ olduğunu fakat, hepsinin Müslim’de veya başkalarında farklı vecihlerden
muttasıl olarak rivâyet edildiğini söyler ve hadîsleri teker teker gösterir.
Suyûti’nin verdiği misâle göre: “Humeydu’t-Tavîl, Ebu Râfi’den, O da Ebu Hureyre
(radıyallahu anh)’den rivâyet ettiğine göre, Ebu Hüreyre Medine sokaklarının
birinde Hz. Peygamberle karşılaşmıştı…” hadîsi munkatıdır. Doğrusu şöyledir: “Humeydu’t-Tavîl,
Bekru’l-Müsenî’den, Bekr Ebu Râfi’den, o da Ebu Hüreyre’den…”. Önceki senette
Bekr el-Müsenî düşmüştür. Ancak hadîs, doğru şekliyle, Kütüb-i Hamse’de, Ahmed
İbnu Hanbel’le İbnu Ebî Şeybe’nin Müsned’lerinde gelmiştir.[11]

Böyle bir hadisin Rasulullah’a isnad edilmesi
ile bir başkasına isnadı arasında hiç fark yoktur. Munkatı’ Hadis, Mürsel
Hadisten daha zayıftır.[12]

İnkıta’ Türleri:

 

Munkatı’ hadisin senedindeki inkıta denilen ravi
düşmesi veya kapalı geçmesi ik türlü olur[1] 
:

Mürsel Hadisle İlgili Eserler:

 

Mürsel hadîsleri bâzıları müstakil kitaplarda
tedvîn etmiştir. Ebu Davud Sicistânî ile İbnu ebî Hâtim’in te’lifleri Kitâbu’l
Merâsîl adını taşır. Ebu Saîd Selâhu’d-Din el-Alâî (761/1360) ‘nin kitabı da
Câmi’u’t-Tahsîl fî Ahkâmi’l-Merâsîl adını taşır.[1]

Ebu Saîd Selâhu’d-Din el-Alâî (761/1360) ‘nin
kitabı, Irak Evkaf Nezareti tarafından Hamdi Abdulmecid es-Silefi’nin tahkik ve
tahrici ile Bağdat’ta 1398/1978’de ilk kez basılmıştır.

Türkçe’de de Erciyes Üniversitesi İlahiyat
Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Selahaddin Polat’ın “Mürsel Hadisler” adını taşıyan
ir doktora tezi bulunmaktadır.

[2]