Gayri munsarif isimler

Arapçada bazı isimler sonlarına tenvin ve esre kabul ederken bazı isimler harf-i tarif almadıkları halde tenvin ve esreyi kabul etmez. Tenvin ve esre alan isimlere “munsarif” ; tenvin ve esre kabul etmeyen isimlere de “gayri munsarif” denilir. Ancak gayri munsarif olan isimler harf-i tarif aldıklarında veya başka bir isme muzaf olduklarında esre alabilirler. Gayr-i munsarif isimleri 3 gurupta inceleyeceğiz: 1- Özel...

İsm-i fail

  İsm-i fail: Fiilden türeyen ve işi yapanı gösteren isim cinsinden kelimelerdir. Sülasi mücerred fiilin ism-i faili (فَاعِلٌ  )  vezninde gelir. Mesela: كَتَبَ   “Yazdı” manasındadır. Bu fiilin ism-i faili كَاتِبٌ  şeklindedir ve “yazan” manasındadır. Gördüğünüz gibi ism-i fail (فَاعِلٌ  )  vezninde gelmiştir. ضَرَبَ  “Dövdü” manasındadır. Bu fiilin ism-i faili ضَارِبٌ   şeklindedir ve “döven” manasındadır. نَصَرَ  “Yardım etti” manasındadır. Bu fiilin ism-i faili نَاصِرٌ   şeklindedir...

İsm-i meful

  İsm-i meful, fiilden türeyen ve yapılan işi gösteren isim cinsi kelimelere denir. İsm-i meful, müteaddi fiillerden yapılır. Türetilme şekilleri bakımından iki grupta ele alınabilir. 1- Sülâsi mücerred fiillerden ism-i mef’ul türetme 2- Rubâi mücerred ve mezid fiillerden ism-i mef’ul türetme. Sülâsi fiillerden ism-i mef’ul türetme için kullanılan kalıp (مَفْعُولٌ  ) kalıbıdır. Örnekler: مَكْتُوبٌ كَتَبَ Yazılmış, yazılan Yazdı مَكْسُورٌ كَسَرَ Kırılmış, kırılan Kırdı مَنْصُورٌ نَصَرَ Yardım edilmiş, yardım edilen Yardım etti مَقْتُولٌ قَتَلَ Öldürülmüş Öldürdü Rubâi mücerred ve mezid fiillerden ism-i meful...

İsm-i zaman ve mekan

İsm- i zaman: Fiilin yapıldığı zamanı bildirir. İsm-i mekân: Fiilin yapıldığı yeri bildirir. Hem ism-i zaman hem de ism-i mekân fiilden türer. Sülâsi fiillerin ism-i zaman ve ism-i mekânları için iki vezin vardır: 1. vezin: ( مَفْعَلٌ ) veznidir. Sülâsi fiilin muzarisinde aynel fiil fethalı ya da dammeli olursa bu vezin kullanılır. Örnekler: مَلْعَبٌ يَلْعَبُ لَعِبَ Oyun zamanı, oyun yeri Oynuyor, oynar Oynadı مَخْرَجٌ يَخْرُجُ خَرَجَ Çıkış zamanı, çıkış yeri Çıkar, çıkıyor Çıktı 2. vezin: (مَفْعِلٌ  ) veznidir....

Mübalaga-i ism-i fail

  Mübalaga-i ism-i fail: Bir varlıkta bir özelliğin çok fazla bulunduğunu ve bir kimsenin bir şeyi çok fazla yaptığını gösteren isimlerdir. Bu isimler sülasi fiilden türetilirler ve özel vezinleri vardır. Bu vezinler semâidirler. Yani biz istediğimiz fiili herhangi bir vezne sokarak mübalaga-i ismi fail yapamayız. Ayrıca müennes ve müzekker için ayrı sigaları yoktur. Sonlarına ta-i te’nis getirilerek müennes yapılabilirler. Mübalaga-i ism-i failin...

İsm-i tafdil

  İsm-i tafdil: Ortak bir sıfatta, iki şeyi veya iki kimseyi karşılaştırmak ya da birinin diğerlerinden ortak bir sıfatta daha üstün olduğunu göstermek için fiilden türetilmiş isimlerdir. Türkçede, “Daha büyük, en büyük; daha güzel, en güzel” şeklinde anlatılan ifadelerin karşılığıdır. İsmi tafdil müzekker ve müenneste aynıdır. Sülasi fiilden ( أَفْعَلُ ) vezninde gelir. Örnekler: أَجْمَلُُ أَصْغَرُ صَغُرَ أَكْبَرُ كَبُرَ Daha güzel Daha küçük Küçük oldu Daha büyük Büyük oldu İsm-i tafdili yapılacak olan...

Sıfat-ı müşebbehe

  Sıfat-ı müşebbehe: Özellik bildiren, fiillerden türeyen ve az ya da çok devamlılık bildiren isim cinsinden sıfatlardır. Sıfat-ı müşebbehe ism-i faile benzer; ancak arada bazı farklar vardır. 1. Fark: İsm-i failler kısa süreli, sıfat-ı müşebbeheler ise uzun sürelidir. 2. Fark: İsm-i failler genellikle müteaddi fiilden, sıfat-ı müşebbeheler ise lazım fiilden yapılır. Sıfat-ı müşebbehenin en büyük özelliği; güzellik, renk, şekil ve kusur bildirmesidir. Sıfat-ı müşebbehenin en...

Lazım fiil – Müteaddi fiil

  Lazım fiil: Mefulün bih sarihe ihtiyaç duymayan, yapılan işin failde kaldığı fiillerdir. Yani geçişsiz fiildir. Başka bir ifadeyle lazım fiil: Türkçede nesne almayan fiil demektir. Mesela:  حَضَرَ التَّلاَمِيذُ  “Öğrenciler geldi.” manasındadır. Bu cümledeki  حَضَرَ  fiili lazım bir fiildir. Cümle, bir fiil ve failden meydana gelmiştir. Anlam bu ikisi ile tamamdır. Mefulün bihe ihtiyaç yoktur. Duyan kişinin aklına cümle ile ilgili...

Müştak isim – Camid isim

  İsimler, herhangi bir fiilden ya da isimden türeyip türememesine göre iki çeşittir. 1- Müştak isim 2- Camid isim. Camid isim: Herhangi bir isimden ya da fiilden türememiş, doğrudan varlıklara ad olarak konulmuş olan isimlere denir. Mesela: “Deniz” manasındaki  بَحْرٌ ; “Kapı” manasındaki  بَابٌ ; “Adam” manasındaki  رَجُلٌ gibi isimler camid isimlerdir. Zira bu isimler, herhangi bir isimden ya da fiilden türememiş,...

Kâne ve benzerleri – Nâkıs fiiller

Anlamca nâkıs fiiller birer fiil olmalarına rağmen tek başlarına anlamları eksik olduğu için bir cümleye ihtiyaç duyarlar. Bunlarla kurulan cümle birer isim cümlesidir. Başka bir deyişle, bu fiiller isim cümlesinin başına gelirler. İsim cümlesinin mübteda ögesini kendilerine isim yaparlar. Ve isim cümlesinin haber ögesini de kendilerine haber yaparlar. İnne ve benzerlerinin tam tersine olarak, nakıs fiiller isimlerini ref eder;...