Lâzım Fiil

  • Lâzım fiil : Fâilin hadesi, mef’ulü bih olmadan meydana gelir:  خَرَجَ  زَيْدٌ  Zeyd çıktı.  ( خَرَجَ  çıktı  (kim)  زَيْدٌ  Zeyd.)
  • Lâzım bir fiilin meçhulünün sadece “müfred müzekker gâib” sîgası vardır. 24 sîganın mânaları, meçhul olan “müfred müzekker gâib” sîgasına bir harficer ve takiben de murad mânanın gerektirdiği bir zamirin getirilmesi suretiyle ifade edilir. Örnek   قُعِدَ بِهِ   “Onun sebebiyle oturtuldu.” Bu kâide, lâzım fiilin ism-i mef’ulü için de geçerlidir.
  • Misâl-i Vâvî Fiil olan ( وَجِلَ  korktu) nun sadece sıfat-ı müşebbehesi vardır ve ism-i fâili yoktur. Devamlı olmayan bir hâli işaret eden fiiler ile renk ve beden kusuruna işaret eden fiiler bu BAB’dan gelir.
  • Mü’mine uyarı ve ikâz görevi yapan, gayrine ise şikayet vesilesi olan fiiller de 4.BAB’dan gelir ( مَرِضَ   يَمْرَضُ   مَرَضٌ ) “hastalanmak” fiilinde olduğu gibi.
  • 6.BAB’da :   وَرِثَ  زَيْدٌ  Zeyd vâris olarak kaldı. ( وَرِثَ  vâris olarak kaldı  (kim) زَيْدٌ  Zeyd.) Misâl-i Vâvî Fiil olan وَرِثَ  nin ism-i fâili vardır. NOT : وَرِثَ  زَيْدٌ  أَبَاهُ  “Zeyd babasına vâris oldu.” mânasında kullanıldığı takdirde, müteaddi bir fiil olur.
  • 2.Bab’ın Lâzımı ( جَلَسَ oturmak) dir. Bu fiil Kur’an-ı Kerimde hiç kullanılmamış, sadece bir defa “meclisler” ismi mekanı geçiyor. Bu nedenle “Sülasi Mücerred Lâzım Tablosu” nda 2.Bab boş bırakıldı. Lâzım fiil, fâilin zatında kalan fiildir. Gelmek, gülmek gibi.
  • (NOT: ( وَرِثَ ) deki kesre, tablodan dolayı gözükmüyor) Lâzım olmak: Bir şey, bir şeyden asla ayrı olmayıp, onunla sâbit ve dâim olmak demektir. Gerekli olmak ve lüzumlu olmak anlamlarını da kapsar.
Sülasi M. Lâzım6.Bab5.Bab4.Bab3.Bab2.Bab1.Bab
Birine varis olduMânâca güzel olduKorktuGittiÇıktı
Maziوَرِثَحَسُنَوَجِلَذَهَبَخَرَجَ
Muzariيَرِثُ1.Bab gibiيَوْجَلُيَذْهَبُيَخْرُجُ
Emri Gâibلِيَرِثْ1.Bab gibiلِيَوْجَلْلِيَذْهَبْلِيَخْرُجْ
Nehy Gâibلاَ يَرِثْ1.Bab gibiلاَ يَوْجَلْ لاَ يَذْهَبْلاَ يَخْرُجْ
 Emri Hazırرِثْ1.Bab gibiاِيجَلْهَبْاُخْرُخْ
Nehy Hazırلاَ تَرِثْ1.Bab gibiلاَ تَوْجَلْلاَ تَذْهَبْلاَ تَخْرُجْ
İsmi FâilSıfat-ı MüşebbehSıfat-ı MüşebbehSıfat-ı Müşebbeh1.Bab gibiخَارِجٌ
İsmi Meful1.Bab gibi1.Bab gibi1.Bab gibi1.Bab gibiمَخْرُوخٌ
İsmi Mensub1.Bab gibi1.Bab gibiوَجَلِىٌّ1.Bab gibiخَرْخِىٌّ
İsmi Tafdil1.Bab gibi1.Bab gibi1.Bab gibi1.Bab gibiاَخْرَجُ
Mubalagalı İ.F1.Bab gibi1.Bab gibiGelmez1.Bab gibiخَرَّاجٌ
M.Binai Merre1.Bab gibi1.Bab gibi1.Bab gibi1.Bab gibiخَرْخَةٌ
M.Binai Nevi1.Bab gibi1.Bab gibi1.Bab gibi1.Bab gibiخِرْخَةٌ
Mimsiz Masdar1.Bab gibi1.Bab gibiوَجَلٌ1.Bab gibiخَرْخٌ
Masdar Mimi1.Bab gibi1.Bab gibi1.Bab gibi1.Bab gibiمَخْرَخٌ
İsmi Tasgir1.Bab gibi1.Bab gibi1.Bab gibi1.Bab gibiخَرَيْجٌ

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here