Arapça İsmi Alet

 İsmi Alet

İsmi Alet veya araç-gereç isimleri Arapçada fiilden türer ve ait olduğu fiili gerçekleştirmekte kullanılan bir araca veya alete delalet ederler.

Müteaddi (geçişli) ve sülasi (üç harfli) fiillerin başına genellikle kesralı mim getirilerek türetilirler.

İsmi Aletin Özellikleri

  1. Sülasî mücerred fiillere mahsustur
  2. Müteaddî fiillerden türerler
  3. Semaîdirler

İsmi Alet en çok şu 3 kalıpta türetilir :

مِفْعَلٌ          مِفْعالٌ          مِفْعَلَةٌ

İsmi Alet مِفْعَل kalıbına örnek:

Minber        مِنْبَرٌ    –       Kaldırmak, yükseltmek   نَبَرَ

Eğe, törpü  مِبْرَدٌ    –      Törpüledi                            بَرَدَ

Yular           مِوْقدٌ    –      Yularından çekti                قادَ

İsmi Alet مِفْعَال kalıbına örnek:

Anahtar        مِفْتاحٌ   –      Açtı     فَتَحَ

Diş fırçası  مِسْواك   –      Ovdu  ساكَ

Terazi           مِيزانٌ    –     Tarttı  وَزَنَ

İsmi Alet مِفْعَلة kalıbına örnek:

Kaşık         مِلْعَقةٌ     –    Yaladı           لَعِقَ

Süpürge    مِكْنَسَةٌ    –    Süpürdü        كَنَسَ

Cetvel     مِسْطَرَة    –    Çizgi çizmek  سَطَرَ

İsmi Alet veya araç-gereç isimleri Arapçada fiilden türer ve ait olduğu fiili gerçekleştirmekte kullanılan bir araca veya alete delalet ederler.

Müteaddi (geçişli) ve sülasi (üç harfli) fiillerin başına genellikle kesralı mim getirilerek türetilirler.

  1. Sülasî mücerred fiillere mahsustur
  2. Müteaddî fiillerden türerler
  3. Semaîdirler

مِفْعَلٌ          مِفْعالٌ          مِفْعَلَةٌ

İsmi Alet مِفْعَل kalıbına örnek:

Minber        مِنْبَرٌ    –       Kaldırmak, yükseltmek   نَبَرَ

Eğe, törpü  مِبْرَدٌ    –      Törpüledi                            بَرَدَ

Yular           مِوْقدٌ    –      Yularından çekti                قادَ

Minber        مِنْبَرٌ    –       Kaldırmak, yükseltmek   نَبَرَ

Eğe, törpü  مِبْرَدٌ    –      Törpüledi                            بَرَدَ

Yular           مِوْقدٌ    –      Yularından çekti                قادَ

İsmi Alet مِفْعَال kalıbına örnek:

Anahtar        مِفْتاحٌ   –      Açtı     فَتَحَ

Diş fırçası  مِسْواك   –      Ovdu  ساكَ

Terazi           مِيزانٌ    –     Tarttı  وَزَنَ

Anahtar        مِفْتاحٌ   –      Açtı     فَتَحَ

Diş fırçası  مِسْواك   –      Ovdu  ساكَ

Terazi           مِيزانٌ    –     Tarttı  وَزَنَ

İsmi Alet مِفْعَلة kalıbına örnek:

Kaşık         مِلْعَقةٌ     –    Yaladı           لَعِقَ

Süpürge    مِكْنَسَةٌ    –    Süpürdü        كَنَسَ

Cetvel     مِسْطَرَة    –    Çizgi çizmek  سَطَرَ

Kaşık         مِلْعَقةٌ     –    Yaladı           لَعِقَ

Süpürge    مِكْنَسَةٌ    –    Süpürdü        كَنَسَ

Cetvel     مِسْطَرَة    –    Çizgi çizmek  سَطَرَ

Bu kalıpların dışında alet ismi yapımı için şu iki kalıp da kullanılır:

مُفْعُل ، فَعَّالة

İsmi Alet مُفْعُل kalıbına örnek:

Elek          مُنْخُل     –      elemek          نَخَلَ

İsmi Alet فَعَّالة kalıbına örnek:

Buzdolabı  ثَلاَّجَةٌ       –       karlı oldu   ثَلجَ

Şofben      سَخّاَنَةٌ        –      ısıttı          سَخَنَ

مُفْعُل ، فَعَّالة

İsmi Alet مُفْعُل kalıbına örnek:

Elek          مُنْخُل     –      elemek          نَخَلَ

Elek          مُنْخُل     –      elemek          نَخَلَ

İsmi Alet فَعَّالة kalıbına örnek:

Buzdolabı  ثَلاَّجَةٌ       –       karlı oldu   ثَلجَ

Şofben      سَخّاَنَةٌ        –      ısıttı          سَخَنَ

Buzdolabı  ثَلاَّجَةٌ       –       karlı oldu   ثَلجَ

Şofben      سَخّاَنَةٌ        –      ısıttı          سَخَنَ

İsmi Alet sınıfına giren isimler her ne kadar yukarıda saydığımız kalıplarda türetilseler de semaî olarak kabul edilmişlerdir. Yani her fiil alınıp da bu kalıplara sokularak alet ismi elde edilmiş olmaz. Sözlüklerden, duyarak ve kullanarak öğrenilir.

 

Ayrıca yine İsmi Alet sınıfında değerlendirilen “kap isimleri” de diyebileceğimiz ismi viâ’ (اسم الوعاء) vardır. Bu isimler fiillerden değil isimlerden türerler.

 

Örnek:

Süt kabı           مِحْلَبٌ    –     Süt     حَلَبٌ

İğnelik  مِئْبَرٌ  (مِئْبَرَةٌ)    –    İğne     إبْرَةٌ

İsmi Alet sınıfına giren isimler her ne kadar yukarıda saydığımız kalıplarda türetilseler de semaî olarak kabul edilmişlerdir. Yani her fiil alınıp da bu kalıplara sokularak alet ismi elde edilmiş olmaz. Sözlüklerden, duyarak ve kullanarak öğrenilir.

 

Ayrıca yine İsmi Alet sınıfında değerlendirilen “kap isimleri” de diyebileceğimiz ismi viâ’ (اسم الوعاء) vardır. Bu isimler fiillerden değil isimlerden türerler.

 

Örnek:

Süt kabı           مِحْلَبٌ    –     Süt     حَلَبٌ

İğnelik  مِئْبَرٌ  (مِئْبَرَةٌ)    –    İğne     إبْرَةٌ

ARAPÇA DİL BİLGİSİ KONULARI

 

Arapça Gramer Arapça Dil Bilgisi Arapça Öğren Arapça Dersleri Fasih Arapça

Aöf Arapça Pratik Arapça   – Arapça Sarf – Arapça Nahiv –

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz