Sarf
Mudaaf Fiil
6.219 kez okundu
✎ Bu dersin sonunda 3 seviyeli test var: kolay, orta, zor (15 soru).Teste git ↓
Mudaaf fiil: Kök harflerinden ikinci ve üçüncü harfi aynı cinsten olan fiil demektir. Mesela, مَدَّ (uzattı), فَرَّ (kaçtı), سَرَّ (sevindirdi) gibi fiiller mudaaf fiillerdendir.
Mudaaf fiilin mazi sigası çekilirken salim fiilden farklı olarak cem’i gaibeden itibaren şedde açılarak çekim yapılır. Örnekler üzerinde bunu görelim:
| Cem’i | Müsenna | Müfred | |
| مَدُّوا | مَدَّا | مَدَّ | Gaib |
| Onlar uzattılar | O ikisi uzattı | O uzattı | |
| مَدَدْنَ | مَدَّتَا | مَدَّتْ | Gaibe |
| Onlar uzattılar. | O ikisi uzattı | O uzattı | |
| مَدَدْتُمْ | مَدَدْتُمَا | مَدَدْتَ | Muhatab |
| Siz uzattınız | Siz ikiniz uzattınız | Sen uzattın | |
| مَدَدْتُنَّ | مَدَدْتُمَا | مَدَدْتِ | Muhataba |
| Siz uzattınız | Siz ikiniz uzattınız | Sen uzattın | |
| مَدَدْنَا | مَدَدْنَا | مَدَدْتُ | Mütekellim |
| Biz uzattık | Biz ikimiz uzattık | Ben uzattım |
| Cem’i | Müsenna | Müfred | |
| فَرُّوا | فَرَّا | فَرَّ | Gaib |
| Onlar kaçtılar | O ikisi kaçtı | O kaçtı | |
| فَرَرْنَ | فَرَّتَا | فَرَّتْ | Gaibe |
| Onlar kaçtılar | O ikisi kaçtı | O kaçtı |
| فَرَرْتُمْ | فَرَرْتُمَا | فَرَرْتَ | Muhatab |
| Siz kaçtınız | Siz ikiniz kaçtınız | Sen kaçtın | |
| فَرَرْتُنَّ | فَرَرْتُمَا | فَرَرْتِ | Muhataba |
| Siz kaçtınız | Siz ikiniz kaçtınız | Sen kaçtın | |
| فَرَرْنَا | فَرَرْنَا | فَرَرْتُ | Mütekellim |
| Biz kaçtık | Biz ikimiz kaçtık | Ben kaçtım |
Mudaaf fiilin muzari çekiminde, cem’i gaibede ve cem’i muhatabada şedde açılır. Örnekler üzerinde bunu görelim. İlk önce يَمُدُّ fiilin çekimini yapalım:
| Cem’i | Müsenna | Müfred | |
| يَمُدُّونَ | يَمُدَّانِ | يَمُدُّ | Gaib |
| Onlar uzatıyorlar | O ikisi uzatıyor | O uzatıyor | |
| يَمْدُدْنَ | تَمُدَّانِ | تَمُدُّ | Gaibe |
| Onlar uzatıyorlar | O ikisi uzatıyor | O uzatıyor | |
| تَمُدُّونَ | تَمُدَّانِ | تَمُدُّ | Muhatab |
| Siz uzatıyorsunuz | Siz ikiniz uzatıyorsunuz | Sen uzatıyorsun | |
| تَمْدُدْنَ | تَمُدَّانِ | تَمُدِّينَ | Muhataba |
| Siz uzatıyorsunuz | Siz ikiniz uzatıyorsunuz | Sen uzatıyorsun | |
| نَمُدُّ | نَمُدُّ | أَمُدُّ | Mütekellim |
| Biz uzatıyoruz | Biz ikimiz uzatıyoruz | Ben uzatıyorum |
| Cem’i | Müsenna | Müfred | |
| يَفِرُّونَ | يَفِرَّانِ | يَفِرُّ | Gaib |
| Onlar kaçıyorlar | O ikisi kaçıyor | O kaçıyor | |
| يَفْرِرْنَ | تَفِرَّانِ | تَفِرُّ | Gaibe |
| Onlar kaçıyorlar | O ikisi kaçıyor | O kaçıyor | |
| تَفِرُّونَ | تَفِرَّانِ | تَفِرُّ | Muhatab |
| Siz kaçıyorsunuz | İkiniz kaçıyorsunuz | Sen kaçıyorsun | |
| تَفْرِرْنَ | تَفِرَّانِ | تَفِرِّينَ | Muhataba |
| Siz kaçıyorsunuz | İkiniz kaçıyorsunuz | Sen kaçıyorsun | |
| نَفِرُّ | نَفِرُّ | أَفِرُّ | Mütekellim |
| Biz kaçıyoruz | Biz ikimiz kaçıyoruz | Ben kaçıyorum |
Mudaaf fiilin emri hazırının çekiminde başa hemze getirilmesi gerekmez. Sonu cezimlenmez ve sonuna 3 harekeden biri konulabilir.
Örnek: مَدَّ fiilinin emri hazırını çekelim: Fiilin emri hazır, muzari muhatab ve muhataba çekiminden yapılıyordu. مَدَّ fiilinin muzari muhatabı تَمُدُّ dur. Emri hazırı yaparken baştaki “te” yi atarız, kelimemiz مُدُّ olur. İlk harf okunduğu için başına hemze getirilmez. Son hareke 3 şekilde de gelebilir demiştik. Yani مُدِّ ، مُدَّ ، مُدُّ şekillerinde gelebilir. Şimdi bir tanesini çekelim:
| Cem’i | Müsenna | Müfred | |
|---|---|---|---|
| مُدُّوا | مُدَّا | مُدَّ | Muhatab |
| Sizler uzatın | Siz ikiniz uzatın | Uzat | |
| اُمْدُدْنَ | مُدَّا | مُدِّى | Muhataba |
| Sizler uzatın | Siz ikiniz uzatın | Uzat |
Kendini deneBu dersi ne kadar öğrendin?3 seviye, her birinde 5 soru. Önce kendin cevapla, sonra açıklamayı oku. Sonuçların yalnız bu tarayıcıda saklanır.
- Mudaaf fiil nedir?مَدَّ (م د د) ve فَرَّ (ف ر ر) gibi fiillerde ikinci ve üçüncü harf aynıdır.
- Hangisi mudaaf fiildir?سَرَّ'nin kökü س ر ر'dir; ikinci ve üçüncü harf aynıdır.
- مَدَّ fiilinin anlamı nedir?مَدَّ "uzattı", فَرَّ "kaçtı", سَرَّ "sevindirdi" demektir.
- Reklam
- Mudaaf fiilin mâzî çekiminde şedde hangi sigadan itibaren açılır?Sonu sâkin olan sigalarda (مَدَدْنَ، مَدَدْتَ...) idgam yapılamaz, şedde açılır.
- Derse göre mudaaf fiilin idgamlı emr-i hâzırında başa hemze getirilir mi?تَمُدُّ'dan te atılınca مُدَّ kalır; ilk harf okunabildiği için hemzeye ihtiyaç yoktur.
- مَدَّ fiilinin mâzîsinde "siz (kadınlar) uzattınız" hangisidir?Zamirle lâm'ül-fiil sâkin olduğundan şedde açılır: مَدَدْتُنَّ.
- يَمُدُّ fiilinin muzâride "onlar (kadınlar) uzatıyor" sigası hangisidir?Cemi müennes gâibede nûn-ı nisve sebebiyle şedde açılır: يَمْدُدْنَ; تَمْدُدْنَ muhâtabadır.
- فَرَّ fiilinin muzâride "sen (kadın) kaçıyorsun" sigası hangisidir?Müfred müennes muhâtabada şedde açılmaz: تَفِرِّينَ; تَفْرِرْنَ "siz (kadınlar)" demektir.
- Reklam
- مَدَّ fiilinin emrinde "(siz erkekler) uzatın" hangisidir?Cemi müzekker muhâtab emri مُدُّوا'dır; cemi vavından sonra elif-i fâsıla yazılır.
- فَرَرْنَا hangi sigadır?نَا zamiri "biz" demektir; sâkin lâm'ül-fiil sebebiyle şedde açılmıştır.
- Hangi siga YANLIŞ çekilmiştir?Cemi müennes gâibede şedde açılır: doğrusu مَدَدْنَ.
- Mudaaf fiilin muzâri çekiminde şedde hangi sigalarda açılır?Nûn-ı nisve gelen iki sigada (يَمْدُدْنَ، تَمْدُدْنَ) şedde açılır; diğerlerinde idgam korunur.
- Derse göre مَدَّ fiilinin müfred müzekker muhâtab emri, idgamlı (şeddeli) şekliyle hangi üç okunuşla kullanılabilir?Cevabı önce aklından söyle, sonra kontrol et.Cevap: مُدَّ ، مُدُّ ، مُدِّDerse göre idgamlı emrin sonu cezmlenmez; son harf üç harekeden biriyle okunabilir. (İdgamsız اُمْدُدْ şekli de vardır; soru idgamlı şekli soruyor.)Bildin mi?
- Reklam
- مُدِّي hangi sigadır?Emir, muzâri muhâtaba تَمُدِّينَ'den yapılır: te ve nûn düşer, مُدِّي kalır.
- تَمُدُّ hangi iki sigada ortak şekildir?تَمُدُّ hem "sen uzatıyorsun" hem "o (kadın) uzatıyor" anlamındadır.