İfilal Babı, İfivval Babı İfilal İstifal Babı

 

2) İF’Î’ÂL اِفْعِيعاَل  BÂBI

Masdar

Muzâri

Mâzî

اِفْعِيعاَلاً

يَفْعَوْعِلُ

اِفْعَوْعَلَ

اِعْشِيشاَباً

يَعْشَوْشِبُ

اِعْشَوْشَبَ

 

 

yemyeşil oldu

İf’î’âl bâbının gayesi de mübâlağa ve tekittir.

(اِعْشَوْشَبَتِ الْأَرْضُ)  (Toprağı pek çok ot bastı) ve

(اِخْشَوْشَنَتِ الْأَرْضُ)  (Yer pek çok sertleşti) gibi.

3) İF’İVVÂL اِفْعِواَّل  BÂBI

Masdar

Muzâri

Mâzî

اِفْعِواَّلاً

يَفْعَوِّلُ

اِفْعَوَّلَ

اِجْلِواَّزاً

يَجْلَوِّزُ

اِجْلَوَّزَ

 

 

(develer) çok hızlı gitti

4) İF’ÎLÂL  اِفْعِيلاَل  BÂBI

Masdar

Muzâri

Mâzî

اِفْعِيلاَلاً

يَفْعاَلُّ

اِفْعاَلَّ

اِحْمِيراَراً

يَحْماَرُّ

اِحْماَرَّ

 

 

kıpkırmızı oldu

İf’îlâl bâbının gayesi; a) (اِحْماَرَّتِ الْوَرْدَةُ فِي الْحَدِيقَةِ) (Bahçede gül pek çok kızardı) gibi renk bildirmektir. (اِحْمَرَّ) fiilinin ifade ettiğinden daha kuvvetli anlam ifade eder.

b) (اِعْواَجَّ الْغُصْنُ) (Dal pek çok eğrildi) gibi kusur bildirir.

Böylece sülâsi fiillere ek harf ilavesiyle kurulan sülâsî mezîd fiiller sona ermiştir.

¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

İSTİF’ÂL BÂBI İLE İLGİLİ AYETLER

1- وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُمْ مَتَاعًا حَسَنًا إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى وَيُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ وَإِنْ تَوَلَّواْ فَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ كَبِيرٍ .

(11/HÛD, 3). (Bu kitap..) Ve Rabbinizden mağfiret dileyin, sonra da ona tevbe edin diye (indirildi. Eğer bu emrolunanları yaparsanız), Allah sizi, tayin edilmiş bir süreye kadar güzel bir şekilde yaşatır[3], fazlasını yapan herkese de iyiliğinin karşılığını verir. Eğer yüz çevirirseniz, ben sizin başınıza gelecek büyük bir günün azabından korkarım.”

 

verdi

آتَى يُؤْتِي 

tevbe etmek, masiyetten dönmek

تاَبَ يَتُوبُ تَوْباً إِلَى

(afiyet hayır içerisinde) uzun ömürler vermek, faydalandırmak

مَتَّعَ يُمَتِّعُ تَمْتِيعاً

yüz çevirmek

تَوَلَّى يَتَوَلَّى

meta, fayda, nimetlendirme, faydalandırma

مَتَاعٌ

isimlendirilmiş, belirlenmiş

مُسَمًّى (سَمَّى يُسَمِّي)

           

2- يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ .

(2/BAKARA, 153). Ey iman edenler! Sabır ve namaz ile Allah’tan yardım isteyin. Çünkü Allah muhakkak sabredenlerle beraberdir.

 

 

yardım istedi

اِسْتَعاَنَ يَسْتَعِينُ اِسْتِعاَنَةً

3- إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلاَّ تَخَافُوا وَلاَ تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ .

(41/FUSSİLET, 30). Şüphesiz, Rabbimiz Allah’tır deyip, sonra dosdoğru yolda yürüyenlerin üzerine melekler iner. Onlara: Korkmayın, üzülmeyin, size vâdolunan cennetle sevinin! derler.

inmek

تَنَزَّلَ يَتَنَزَّلُ تَنَزُّلاً

dosdoğru olmak

اِسْتَقَامَ يَسْتَقِيمُ اِسْتِقاَمَةً

vaad etti

وَعَدَ يَعِدُ وَعْداً

(müjdeye) sevinmek

أَبْشَرَ يُبْشِرُ إِبْشاَراً

korkmak

خاَفَ يَخاَفُ

             

4- فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ وَلاَ تَطْغَواْ إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ .

(11/HÛD, 112). O halde seninle beraber tevbe edenlerle birlikte emrolunduğun gibi dosdoğru ol! Aşırı da gitmeyin. Çünkü O, sizin yaptıklarınızı çok iyi görendir.

 

 

hududu aşmak

طَغَى يَطْغَى

5- إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ .

(46/AHKÂF, 13). “Rabbimiz Allah’tır” deyip sonra da dosdoğru yaşayanlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir.

6- … قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لاَ يَعْلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبَابِ .

(39/ZÜMER,  9). … De ki: Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? Doğrusu ancak akıl sahipleri (bunları) hakkıyla düşünür.

hakkıyla düşünmek

تَذَكَّرَ يَتَذَكَّرُ

akıl sahipleri

أُولُوا الْأَلْبَابِ

hülasa, öz, akıl

اَللُّبُّ ج اَلْأَلْبَابُ

  müsavi olmak, bir olmak, birbirine denk gelmek

اِسْتَوَى يَسْتَوِي اِسْتِواَءً

               

7- وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ .

(40/MÜ’MİN, 60). Rabbiniz şöyle buyurdu: Bana dua edin, kabul edeyim. Çünkü bana ibadeti bırakıp büyüklük taslayanlar aşağılanarak cehenneme gireceklerdir.

 

 

cevap vermek, kabul etmek

اِسْتَجاَبَ يَسْتَجِيبُ

büyüklük taslayarak ve inat göstererek kabul etmemek

اِسْتَكْبَرَ يَسْتَكْبِرُ عَنْ

İsm-i fâil olup alçalan boyun eğen anlamındadır.

دَاخِرٌ

8- يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلاَ يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لاَ يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ وَكَانَ اللّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا .

(4/NİSÂ, 108). İnsanlardan gizler de Allah’tan gizlemezler. Halbuki geceleyin, O’nun razı olmadığı sözü düzüp kurarken O, onlarla beraber idi. Allah yaptıklarını kuşatıcıdır (O’nun ilminden hiçbir şeyi gizleyemezler).

geceleyin tedbir etmek

بَيَّتَ يُبَيِّتُ

gizlenmek

اِسْتَخْفَى يَسْتَخْفِي

kuşatıcı, kuşatan

مُحِيطًا (أَحاَطَ يُحِيطُ)

razı olmak

رَضِيَ يَرْضَى

9- وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ .

(7/A’RÂF, 200). Eğer şeytanın fitlemesi seni dürterse hemen Allah’a sığın. Çünkü O, işitendir, bilendir.

vesvese, dürtük

نَزْغٌ

dürtüklemek, vesvese vermek

نَزَغَ يَنْزَغُ نَزْغاً

sığınmayı talep etmek, sığınmaya çalışmak

اِسْتَعَاذَ يَسْتَعِيذُ اِسْتِعاَذَةً

10- فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا .

(110/NASR, 3). Rabbine hamdederek O’nu tesbih et ve O’ndan mağfiret dile. Çünkü O, tevbeleri çok kabul edendir.

mağfireti çok olan, tevbeleri kabul eden

تَوَّابٌ

11- قُلْ أَؤُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذَلِكُمْ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللّهِ وَاللّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ .

(3/ÂL-İ İMRÂN, 15). (Resûlüm!) De ki: Size bunlardan daha iyisini bildireyim mi? Takvâ sahipleri için Rableri yanında, içinden ırmaklar akan, ebediyyen kalacakları cennetler, tertemiz eşler ve (hepsinin üstünde) Allah’ın hoşnutluğu vardır. Allah kullarını çok iyi görür.

korundu, sakındı

اِتَّقَى يَتَّقِي

rıza, hoşnutluk

رِضْوَانٌ

haber verdi

نَبَّأَ يُنَبِّئُ  بِ

tertemiz

مُطَهَّرَةٌ (طَهَّرَ يُطَهِّرُ)

زَوْجٌ ج أَزْوَاجٌ

             

12- وَمَنْ يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللّهَ يَجِدِ اللّهَ غَفُورًا رَحِيمًا .

(4/NİSÂ, 110). Kim bir kötülük yapar yahut nefsine zulmeder de sonra Allah’tan mağfiret dilerse, Allah’ı çok yarlığayıcı ve merhametli bulacaktır.