Hal Arapça

الحَالُ

Hal, كَيْفَ sorusunun cevabı olarak cümlede yer alıp, hal sahibi‘nin durumunu bildiren mensup halde olan isimlerdir.

كَيْفَ جَاءَ بِلالٌ؟ : Bilal nasıl geldi?

جَاءَ بِلالٌ رَاكِباً : Bilal binici olarak geldi. (Bu cümlede بِلالٌ  hal sahibi, رَاكِباً de halidir.)

جَاءَتْنِي الطِفْلَةُ بَاكِيَةً، ورَجَعَتْ ضَاحِكَةً : Kız çocuğu bana ağlayarak geldi, gülerek döndü.

أُحِبُّ اللَحْمَ مَشْوِيّاً، والسَمَكَ مَقْلِيّاً، والبَيْضَ مَسْلُوقاً : Eti ızgara, balığı kızartma, yumurtayı haşlama seviyorum.

 

Hal sahibi kelime cümle içinde aşağıdaki konumlarda bulunabilir;

– Fail,

كَلَّمَنِي الرَجُلُ بَاسِماً : Adam benimle gülümseyerek konuştu.

– Naib fail,

يُسْمَعُ الأَذَانُ وَاضِحاً : Ezan net duyulur.

– Mef’ulun bih,

اِشْتَرَيْتُ الدَجَّاجَةَ مَذْبُوحَةً : Tavuğu kesilmiş aldım.

– Mübteda,

الطِفْلُ فِي العُرْفَةِ نَاىِٔماً : Odadaki çocuk uyuyor.

– Haber,

ھذا الھِلَالُ طَالِعاً : Bu hilal doğuyor (yükseliyor).

 

Hal sahibi yukarıdaki örneklerde olduğu gibi genellikle belirlidir. Şu durumlarda ise belirsiz olur;

– Bir sıfatla sıfatlanırsa,

جَاىَٔنِي طَالِبٌ مُجْتَھِدٌ مُسْتَأْذِناً : Çalışkan bir talebe izin istemek için bana geldi.

– Belirsiz bir isim tamlaması olursa,

سَأَلَنِي ابْنُ مُدَرِّسٍ غَاضِباً : Öğretmenin oğlu kızgın bir şekilde bana sordu.

Eğer bu şartlardan birine uymazsa, o zaman;

– Hal, sahibi hal’dan önce gelir,

جَاءَنِي سَاىِٔلاً طَالِبٌ : Bir öğrenci bana soru sormaya geldi.

– Hal bir cümle olarak gelir,

جَاءَنِي وَلَدٌ وھو يَبْكِي : Bir çocuk bana ağlayarak geldi.

Bazen de hal sahibi bu şartlara uymadan belirsiz olur;

صَلَّى رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عليهِ وسَلَّمَ قَاعِداً، وصَلَّى وَرَاءَهُ رِجَالٌ قِيَاماً : Rasulullah (SAV) oturarak namaz kıldı ve bazı adamlar arkasında ayakta namaz kıldı.

 

 

Hal Çeşitleri

– Kelime;

دَخَلَ المُدَرِّسُ الفَصْلَ حَامِلاً كُتُباً كَثِيرَةً : Öğretmen bir çok kitap taşırken sınıfa girdi.

– Fiil cümlesi;

جَلَسْتُ أَسْتَمِعُ إِلى تِلَاوَةَ القُرْآنِ الكَرِيمِ مِنْ الإِذَاعَةِ : Radyodan Kuran-ı Kerim tilâveti dinlemek için oturdum. (Muzari Fiil)

اِلْتَحَقْتُ بِالجَامِعَةِ وقد تَخَرَّجَ أَخِي : Üniversiteye kardeşim mezun olduktan sonra katıldım. (Mazi Fiil; Hal mazi fiil cümlesi ise قد kullanılmak zorundadır.)

– İsim cümlesi;

حَفِظْتُ القُرْآنَ وأَنا صَغِيرٌ : Küçükken Kuran’ı ezberledim.

جَاءَ الجَرِيحُ دَمُهُ يَتَدَفَّقُ : Yaralı kanı fışkırıyorken geldi.

 

 

Hal cümlesi ana cümleye bir zamir ya da ‘ve’ bağlacı ya da her ikisiyle birden bağlanır;

جَاءَتْ الأَخَوَاتُ يَضْحَكْنَ : Kız kardeşler gülerek geldiler. (Burada نَ zamiri hal cümlesini ana cümleye bağlar.)

دَخَلْتُ مَكَّةَ والشَمْسُ تَغْرُبُ : Mekke’ye güneş batarken girdim. (Burada و bağlacı hal cümlesini ana cümleye bağlar.)

رَجَعَ الطُلَّابُ وھم مُتْعَبُونَ : Öğrenciler yorgun döndüler. (Burada و bağlacı ve ھم zamiri hal cümlesini ana cümleye bağlar.)

 

 

Hal ve hal sahibi sayı ve cinsiyet bakımından birbirine uyarlar;

جَاءَ الطَالِبُ ضَاحِكاً

جَاءَ الطَالِبانِ ضَاحِكَيْنِ

جَاءَ الطُلابُ ضَاحِكِينَ

جَاءَتْ الطَالِبَةُ ضَاحِكَةً