Gayri munsarif isimler

Arapçada bazı isimler sonlarına tenvin ve esre kabul ederken bazı isimler harf-i tarif almadıkları halde tenvin ve esreyi kabul etmez. Tenvin ve esre alan isimlere “munsarif” ; tenvin ve esre kabul etmeyen isimlere de “gayri munsarif” denilir. Ancak gayri munsarif olan isimler harf-i tarif aldıklarında veya başka bir isme muzaf olduklarında esre alabilirler.

Gayr-i munsarif isimleri 3 gurupta inceleyeceğiz: 1- Özel isimler 2-İsimler 3-Sıfatlar.

1- Özel isimler: Özel isimlerin hepsi gayri munsarif değildir. Gayri munsarif olanlar şunlardır:
1- “ هِنْدٌ  ” hariç bayan isimleri gayri munsariftir.

2- Sonunda müenneslik te’ si  (ة) bulunan erkek isimleri gayri munsariftir. Mesela: Hamza manasındaki  حَمْزَةُ ; Ubeyde manasındaki  عُبَيْدَةُ ; Talha manasındaki طَلْحَةُ  gibi isimler gayri munsariftir.

3- Sonunda elif ve fethalı nun “انُ  ” bulunan özel isimleri gayri munsariftir. Mesela: Adnan manasındaki عَدْنَانُ ; Süleyman manasındaki سُلَيْمَانُ ; Ramazan manasındaki رَمَضَانُ gibi isimler, gayri munsarif isimlerdir.

4- Özel yer isimleri gayri munsariftir. Mesela:  لُبْنَانُ ، مِصْرُ ، مَكَّةُ  gibi isimler gayri munsarif isimlerdir.

5- Arapça kökenli olmayan özel isimleri gayri munsariftir. Mesela: إِبْرَاهِيمُ ، إِسْمَاعِيلُ ، يُوسُفُ   gibi isimler gayri munsarif isimlerdir.

6- “fualu” “ فُعَلُ ” vezninde gelen özel isimleri gayri munsariftir. Mesela:  زُحَلُ ، زُفَرُ ، عُمَرُ gibi isimler gayri munsarif isimlerdir.

7- İki kelimeden oluşan özel isimlerdir. Mesela: بَعْلَبَكُّ ، حَضْرَمَوْتُ  ،  بُورْسَعِيدُ   gibi isimler gayri munsarif isimlerdir.

2- İsimler: İsimlerde gayri munsarif olanlar şunlardır:

1- Sonunda zaid elif-i memdude olan, yani sonunda kelimenin kök harflerinden olmayan elif-i memdude olan isimler gayri munsarif isimlerdir. Mesela: صَحْرَاءُ ، رُؤَسَاءُ ، أَوْلِيَاءُ   gibi isimler gayri munsarif isimlerdir.

2- “Müntehel cümul” sigasında olan isimler gayri munsarif isimlerdir. Müntehel cümul: İsmin ikinci harfinden sonra bir elif ve daha sonra iki ya da üç harf gelen cemi isimler demektir. Mesela:  مَدَارِسُ ، نَوَافِذُ ، جَرَائِدُ gibi isimler gayri munsarif isimlerdir.

3- Kelimenin sonunda, kök harflerinden sonra gelen elif-i maksurenin bulunduğu isimler gayri munsariftir. Mesela:   ذِكْرَى ، بُشْرَى ، كُبْرَى gibi isimler gayri munsariftir.

3- Sıfatlar: Sıfatlarda gayri munsarif olanlar şunlardır:

1- Müzekkeri أَفْعَلُ  , müennesi فُعْلىَ   vezninde olan ism-i tafdil sigası gayri munsariftir.

2- Müzekkeri أَفْعَلُ  , müennesi فَعْلاَءُ   vezninde olan renkler gayri munsariftir.

3-  Müzekkeri فَعْلاَنُ  , müennesi فَعْلَى   vezninde olan sıfat-ı müşebbeheler gayri munsariftirler.

4- فُعَالُ  ve مَفْعَلُ  vezninde olan üleştirme sayıları gayri munsariftir.