الحِكَم والأمْثَال في اللّغة العَرَبِية (Arapça Atasözleri)

نُصرَةُ الحَقِّ شَرَف 

Hakka yardım etmek şereftir.

ـ لا تَكنْ صَلْباً فتُكسرْ ولا ليّناً فتُعْصَر .

Pek yaş olma sıkılırsın, pek’ de kuru olma kırılırsın.

مَنْ تدخّلَ فيما لا يعنيهِ لقيَ ما لا يرضيهِ.

Kim ilgilendirmediği işe karışırsa, razı olmadığı

şeylerle karşılaşır.

مَن دَقَّ دُقَّ .

Çalma kapım, çalınır kapın. (Çalama elin kapısını;

çalarlar kapını)

وَغَيرُ تَقيٍّ يَأمرُ النّاسَ بالتُّقى.

Takva sahibi olmayan kişi başkasına takvalık

emreder.

إنْ كُنتَ كَذوباً فكُنْ ذّكوراً.

Yalancı da olsan, söylediğini hatırla.

المَرءُ عَدوُّ مَا جَهِل.

Zamanı ayıplarız halbuki ayıp bizdedir.

حِيلةُ مَنْ لا حِيلة لهُ الصّبرُ.

Çaresiz olanın çaresi sabırdır.

إنْ كُنتَ رِيْحَاً فَقَد لاَقَيْتَ إعْصَاراً.

Eğer rüzgâr isen fırtına ile karşılaşırsın. (Rüzgar

eken, fırtına biçer.)

في التّأني السّلامة وفي العَجلة النّدامة / مَنْ تأنّى أدْرَكَ ما تمنَّى.

İtidalde selamet, acelede nedamet vardır

İhtiyatlı davranan umduğuna ulaşır.

أفَةُ العِلمِ النِّسيَان.

İlimin belası unutmaktır.

الإنتِظار أشَدُّ من النَّار

Beklemek ateşten beterdir.

الإنسَانُ عَبْدُ الإحْسَان.

İnsan ihsanın esiridir.

حُسنُ الأخْلاق كُنوزُ الأَرزَاق

Güzel ahlak rızk hazineleridir.

رُبَّ قَولٍ أنْفَذُ مِن صَولٍ.

Nice söz vardır ki, yiğitçe saldırıdan etkilidir.

لا تَجرِ فيما لا تَدرِي. 

Bilmediğin bir şeyin ardından koşma.

مَن حَفَرَ لأخيِهِ حُفرَةً وقَعَ فيها.

Başkasına kuyu kazan içine düşer.

الضِّحكُ مِن غَيرِ عَجَب مِن قِلَّةِ الأدَب.

İlginç olmayan bir şeye gülmek terbiyenin az

olması demek.

المُؤمِنُ بِشرُهُ في وَجهِهِ وَحُزنُهُ في قَلبِهِ.

Müminin sevinci yüzünde, üzüntüsü kalbindedir.

الإنسانُ في التّفكير واللهُ في التّقدير .

İnsanın düşüncesi ve Allah’ın takdiri ile olur

 

Sırrın senin esirindir,fakat onu konuşmaya başladığın zaman sen onun esiri olursun.

 

سِرُّكَ أَسِيرُكَ إِذا تَكَلَّمْتَ بِه صِرْتَ أسِيرَهُ
Gözden ırak olan, gönülden de ırak olur
لبَعيدُ عنِ العيْنِ، بَعيدٌ عَنِ القلْبِ
Kaybetmemek için kaydetmek lazım
العِلْمُ صَيْدٌ وَ الكِتَابَةُ قَيْدٌ
“ya olduğun gibi görün ya göründüğün gibi ol”
إما اُبدُ كما كنت أو كن كما تبدو
Kanaat tükenmez hazinedir
القناعة كنز لايفني
Bugünün yumurtası yarının tavuğundan daha hayırlıdır
بيضة اليوم خير من دجاجة الغدا
Rüzgar olursan fırtınayla karşılaşırsın
ان كنت ريحا فقدلا قيت اعصارا
İnsanların en hoşnudu ahlakı güzel olandır.
رْضَى النَّاس مَنْ كانَتْ أخْلاقُهُ رَضِيَّةً
Gülümse çünkü her zamanda sende daha bahtsız olanlar vardır.
يوجد دائماً من هو أشقى منك , فابتسم
Erkek hep bebek kalır ta ki annesi ölünceye kadar…annesi ölünce hemen ihtiyarlar
يظل الرجل طفلاً , حتى تموت أمه , فإذا ماتت ، شاخ فجأة
Düşmanını sevince önemsizliğini anlar
عندما تحب عدوك , يحس بتفاهته
Eğer arkadan bıçaklanırsan bil en öndesin
إذا طعنت من الخلف , فاعلم أنك في المقدمة
Tatlı söz yılanı deliğinden çıkarır
الكلام اللين يغلب الحق البين
Hepimiz ay gibiyiz…hep bir karanlık yanımız vardır.
كلنا كالقمر .. له جانب مظلم
Kaybedecek bir şeyi olmayan kimseye meydan okuma!
لا تتحدى إنساناً ليس لديه ما يخسره
Ağlamayan göz aslında bir şey görmüyor.
العين التي لا تبكي , لا تبصر في الواقع شيئاً
Yenilenin gülümsemesi yenene kazanma sarhoşluğunu yittirir.
المهزوم إذا ابتسم , افقد المنتصر لذة الفوز
Solu olmayan sağda hayır yoktur.
لا خير في يمنى بغير يسار
Musibette pes etmek başka bir musibettir.
الجزع عند المصيبة , مصيبة أخرى
Gülümseme harfsiz kelimedir.
الابتسامة كلمة معروفه من غير حروف
Öyle çalış ki koltuğunu bıraktığında insanlar o seni koltuğa geldiğin gün sevdikleri gibi sevsinler.
اعمل على أن يحبك الناس عندما تغادر منصبك , كما يحبونك عندما تتسلمه
Eşinin zevkini eleştirme, ilk o seni seçti.
لا تطعن في ذوق زوجتك , فقد اختارتك أولا
Nereye gideceğini bilmiyorsan tüm yollar seni götürür.
إذا لم تعلم أين تذهب , فكل الطرق تفي بالغرض

 

البُعْدُ جَفَاءٌ

 

Gözden ırak olan gönülden ırak olur

 

جَزَاهُ جَزَاءَ سِنِّمارٍ

 

Koynumuzada yılan beslemişizBesle kargayı oysun gözünü

 

لا يَجْمَعُ سَيفانِ فِي غِمْدٍ

 

İki canbaz bir ipte oynamaz

 

لِكُلِّ جَوادٍ لَبْوَةٌ

 

Hatasız kul olmaz

 

إِيّاكَ أَعْنِي وَاسْمَعِي يَا جَارَّة

 

Kızım sana söylüyorum! Gelinim sen anla

 

حِبْرٌ عَلَى وَرَقٍ

 

(kağıt üzerinde mürekkep) Hiçbir etkisi yok

 

سَعَى إِلى حَتْفِهِ بِظُلْفِهِ

 

Kendi kuyusunu kendisi kazdı

 

لا يَمْنَعُ حَذَرٌ مِنْ قَدَرٍ

 

Tedbir takdiri bozmaz

 

لِكُلِّ حَسَنٍ عَائِبٌ

 

Her güzelin bir kusuru vardır

 

كُلُّ مَرَّةٍ تَسْلَمُ الْجَرَّةُ

 

Kedi gibi dört ayak üzerine düşüyor

 

Dünya yalancıdırYalancı Dünya

 

نِصْفُ العِلْمِ أَخْطَرُ مِنْ الجَهْلِ

 

Yarım hoca dinden,yarım hekim candan eder

 

إِخْتَلَطَ الحَابِلُ بِالنَّابِلِ

 

Her şey birbirine karıştı

 

الدَّرَاهِيمُ بِالدَّرَاهِيمِ تُكْسَبُ

 

Para parayı çeker

 

مَنْ يَدْفَعُ يَأْمُرُ

 

Parayı veren düdüğü çalar

 

Havanda su dövüyor ( Boş ve neticesiz işle uğraşıyor)

 

جَهْلٌ مُرَكَّبٌ

 

Kişinin birşeyi bilmemesi ve bilmediğinide bilmemesi(katmerli cahil)

 

أَنْتَ تَنْفُخُ فِي رَمَادٍ

 

Boşa kürek çekiyorsun(vaktini boş işlerle geçiriyorsun)

 

كَالْمُسْتَجِيرِ مِنْ الرَّمْضاءِ بِالنَّارِ

 

Yağmurdan kaçarken doluya tutuldu

 

الإِنْسانُ رَهْنُ عَمَلِهِ

 

İnsan yaptığından sorumludur

 

Sukut ikrardan gelir

 

سَمِّنْ كَلْبَكَ يَأْكُلَكَ

 

Besle kargayı oysun gözünü

 

أُرِيهَا السُّهَا وتُرِينِي القَمَرَ

 

Ben diyorum çanakkale haftası, sen diyorsun mangal tahtası

 

أَشْأَمُ كُلُّ امْرِئٍ بَيْنَ لِحْيَيْهِ

 

İnsanın başına ne gelirse dilinden gelir

 

Dost kötü günde belli olur

 

بِئْسَ الضَّجِيعُ الجُوعُ

 

Açlık en kötü arkadaştır(ne kötü arakadaştır)

 

يَضْحَكُ كَثِيراً مَنْ يَضْحَكُ أَخِيراً

 

Son gülen iyi güler

 

إِنَّكَ تَضْرِبُ فِي حَدِيدٍ بَارِدٍ

 

Sen havanda su dövüyorsun