Tef’il babı

 

Tef’il babı, sülasi fiillerde orta harfini şeddelemek suretiyle yapılır. Fiil böylece dört harfe çıkar. Şimdi örnek fiillerde bu babı inceleyelim:

 

Mastar

Muzari

Mazi

Manası

Sülâsi bab

VEZİN

تَفْعِيلٌ

يُفَعِّلُ

فَعَّلَ

 

فَعَلَ

İndirdi

تَنْزِيلٌ

يُنَزِّلُ

نَزَّلَ

İndi

نَزَلَ

İkram etti

تَكْرِيمٌ

يُكَرِّمُ

كَرَّمَ

Cömert oldu

كَرُمَ

Girdirdi

تَدْخِيلٌ

يُدَخِّلُ

دَخَّلَ

Girdi

دَخَلَ

Öğretti

تَعْلِيمٌ

يُعَلِّمُ

عَلَّمَ

Bildi

عَلِمَ

Bindirdi

تَرْكِيبٌ

يُرَكِّبُ

رَكَّبَ

Bindi

رَكِبَ

Yaklaştırdı

تَقْرِيبٌ

يُقَرِّبُ

قَرَّبَ

Yaklaştı

قَرُبَ

Tef’il babının özellikleri:

1- Tef’il babı, lazım fiili müteaddi yapar. Mesela: نَظُفَ الْبَيْتُ   cümlesi “Ev temiz oldu.” manasındadır. نَظُفَ   fiilini tef’il babına sokarak:  نَظَّفْنَا الْبَيْتَ   dediğimizde ise mana “Evi temizledik.” şeklinde olur. Gördüğünüz gibi, lazım fiil tef’il babı ile müteaddi olmuştur.

2- Tef’il babı, müteaddi fiilin müteaddiliğini artırır. Mesela: عَلِمَ أَحْمَدُ الدَّرْسَ   dediğimizde mana “Ahmed dersi bildi.” şeklinde olur.   عَلِمَ  fiilini tef’il babına sokarak   عَلَّمَ الْمُعَلِّمُ أَحْمَدَ الدَّرْسَ  dediğimizde ise mana “Öğretmen Ahmed’e dersi öğretti.” şeklinde olur. Bu cümlede  أَحْمَدُ  kelimesi 1. mefulün bih;  الدَّرْسَ  kelimesi ise 2. mefulün bihtir. Gördüğünüz gibi,  عَلِمَ  fiili tef’il babına sokularak عَلَّمَ   olduğunda müteaddiliği artmış ve iki mefulün bih almıştır.

3- Tef’il babı, bir işin çok kuvvetli ve fazla yapıldığını ifade eder. Mesela:  مَزَقَ الْوَلَدُ الْجَرِيدَةَ  dediğimizde mana “Çocuk gazeteyi yırttı.” şeklinde olur.  مَزَقَ  fiilini Tef’il babına sokarak مَزَّقَ الْوَلَدُ الْجَرِيدَةَ    dediğimizde ise mana: “Çocuk gazeteyi parçaladı.” şeklinde olur. Gördüğünüz gibi, fiil tef’il babına sokularak مَزَّقَ   olduğunda bir işin çok kuvvetli bir şekilde yapıldığını ifade etmiştir.