Kuranda Okunuşu Özel Olan Kelimeler Revm İşmam
Kuranda Okunuşu Özel Olan Kelimeler
Kur’an-ı Kerim kendine has üslubu, ses özellikleri ve tilavet kuralları ile müstesna bir kitaptır.
Kur’an tilavetinde bazı kelimelerin genel olarak bilinen kuralların dışında özel okunuş şekilleri vardır.
Okunuşu özel olan kelimeler, altlarında bulunan küçük bir yazı (işaret) ile belirtilir ve o işaret kelimenin
aynı zamanda okunuş usulünü ortaya koyar.
Okunuşları özel olan kelimelerin okunma usullerini teorik olarak izah edebiliriz. Ancak Kur’an
öğretiminde asıl olan uygulamadır. Uygulama da fem-i muhsin olan maharetli, öğretim yöntem ve
tekniklerini iyi bilen bir Kur’an öğreticisinden tam anlamıyla öğrenilebilir.
Asım kıraatinin Hafs rivayetinde okunuşu özel olan kelimeler şunlardır:3
1. Hûd suresinin 41. ayetindeki مَجْرٰۭۙيهَا kelimesindeki “ra” ( ر) harfi imale ile okunur. Burada
“ra” harfinin harekesi esreye meylederek (imale) üstün-esre arası bir sesle ince okunur.
2. Yûsuf suresinin 11. ayetindeki لَا تَاْمَنَّۭۖا kelimesinde “işmam” yapılır. Buradaki şeddeli
“nun” harflerinden birincisini okurken dudaklar öne doğru büzülerek toplanır. Gunneli ve idgamlı
okuyuş gerçekleştirilir. “ نَا ”derken dudaklar hemen geri çekilir.
3. Fussilet suresinin 44. ayetindeki ءَاَۭۘعْجَمِّي lafzındaki ikinci hemze “teshil” ile yani yumuşatılarak
“hemze” ile “elif” veya “hemze” ile “he” arası bir sesle okunur.
4. Furkân suresinin 69. ayetindeki ف۪يهِ۫ مُهَانًا lafzındaki “zamir” ( ه) bir elif miktarı uzatılarak
okunur.
5. Mushaflarda bazı kelimelerdeki “ ص” harfinin altında küçük ” س” harfi yazılır. Bu işaret
kelimelerdeki ص harflerinin س olarak okunacağını gösterir. Örneğin, Bakara suresinin 245. ayetindeki
وَيَبْصُۣطُ kelimesi ile A’raf suresinin 69. ayetinde yer alan بَصْۣطَةً kelimesindeki ص harfleri
س şeklinde okunur.
6. Kur’an-ı Kerim’de bazı kelimelerin altında “med” ( مد ) veya “kasr” ( قصر ) yazılıdır. Med
işaretinin bulunduğu harf bir elif miktarı uzatılarak okunur. Kasr işaretinin bulunduğu harf ise
uzatılmadan okunur.
Örnek: وَلا يَؤُ۫دُهُ -يُرَٓاؤُ۫نَۙ – اُولٰ۬ئِٓكَ – اَنَا۬
- Hûd suresi 41. ayetteki “mecrâhâ” kelimesinde hangi özel okuyuş vardır?Hûd 41'deki mecrâhâ kelimesinde ra harfi imâle ile okunur.
- İmâle nedir?İmâlede harekenin sesi esreye meylettirilir; ra üstün ile esre arası bir sesle ince okunur.
- Yûsuf suresi 11. ayetteki “te'mennâ” kelimesinde ne yapılır?Bu kelimede şeddeli nûnun ilki okunurken dudaklar öne büzülür: işmâm.
- Mushafta bazı kelimelerde ص harfiyle birlikte yazılan küçük س neyi gösterir?Bu işaret, o kelimedeki ص'nin س sesiyle okunacağını gösterir (ör. A'râf 69).
- Kur'an'da altında “kasr” yazılı olan harf nasıl okunur?Kasr işaretli harf uzatılmaz; med işaretli harf ise bir elif miktarı uzatılır.
- Fussilet 44'teki “e a'cemiyyun” kelimesinde teshîl hangi hemzeye yapılır?Birinci hemze tam (tahkikle) okunur; ikinci hemze hemze ile elif arası yumuşatılarak (teshîl) okunur.
- Furkân 69'daki “fîhî mühânâ” ifadesindeki özel okuyuş nedir?Hafs rivayetinde kural dışı olarak bu ayetteki zamir uzatılarak okunur.
- İşmâm nasıl yapılır?İşmâmda ses değişmez; dudaklar zammeye işaret edecek şekilde toplanır, sonra geri çekilir.
- A'râf 69'daki “bastaten” kelimesinde küçük س işaretli ص nasıl okunur?Küçük س işareti, ص'nin س sesiyle okunacağını gösterir.
- Altında “med” yazılı olan harf nasıl okunur?Med işaretli harf bir elif miktarı uzatılır; kasr işaretli olan uzatılmaz.
- Hangi eşleştirme YANLIŞTIR?Furkân 69'daki özel okuyuş, zamirin bir elif miktarı uzatılmasıdır; işmâm Yûsuf 11'dedir.
- Teshîl ile imâle arasındaki fark hangisinde doğru verilmiştir?Teshîl hemzenin yumuşatılmasıdır; imâle bir harekenin (burada ra'nın üstününün) esreye meylettirilmesidir.
- Yûsuf 11'deki “te'mennâ” kelimesinde işmâm nasıl yapılır?Cevabı önce aklından söyle, sonra kontrol et.Cevap: Şeddeli nûnun ilki okunurken dudaklar öne doğru büzülür; gunne ve idgam korunur, “nâ” derken dudaklar geri çekilir.İşmâm sesi değiştirmez, dudakla zammeye işaret etmektir.Bildin mi?
- Hangisi bir elif miktarı uzatılarak okunur?Furkân 69'daki zamir (ve med işaretli harf) bir elif miktarı uzatılır; Fussilet 44'teki ikinci hemze teshîl edilir, Hûd 41'deki ra'da imâle vardır, kasr işaretli harf ise uzatılmaz.
- Fussilet 44'te teshîl edilen hemze nasıl okunur?Cevabı önce aklından söyle, sonra kontrol et.Cevap: İkinci hemze, hemze ile elif (hemze ile he) arası yumuşak bir sesle okunur; birinci hemze tam okunur.Teshîl yalnız ikinci hemzededir.Bildin mi?