Ba harfi cerrinin 14 manasını bilmemiz bizlere yeterlidir şimdilik.

اِلْصَاقْ (İlsak) Bitiştirme Manası: أَمْسَكْتُ بِزَيْدٍ “Zeyd’e yapıştım” cümlesinde بِزَيدٍ carr ve mecrurdur. بِ harfi cerrdir, زَيْدْ ise harfi cerrin meksur olan mecrurudur. مَرَرْتُ بِزَيْدٍ “Zeyd’e uğradım” cümlesinde بِزَيدٍ carr ve mecrurdur. بِ harfi cerrdir, زَيْدْ ise harfi cerrin meksur olan mecrurudur. Yani -e, -a gibi bitişme manası ihtiva eder. بِكَ “Sana”, بِهِمْ “Onlara” gibi zamirlere de bitişir. آمَنْتُ بِاللهِ “Allah’a iman ettim” cümlesinde failin yapmış olduğu iş, meful konumda olan بِاللهِ carr-mecruruna teâlluk eder. Bu teâlluku sağlayan بِ harfi cerridir.

اِسْتِعَانَه (İstiâne) Yardım Manası: كَتَبْتُ بِالْقَلَمِ “Kalem ile yazdım” cümlesinde yazma işi kalem ile yapılmıştır, yani kalem yardımı iledir. Bunu  بِ harfi cerri ile ifade etmek mümkündür.

تَعْدِيَّتْ (Ta’diye) Geçişlilik Manası; بِ harfi cerri önüne gelmiş olduğu isme teâlluk eden failin fiilini müteaddi yapar. ذَهَبْتُ بِزَيْدٍ “Zeyd’e gittim” cümlesini “Zeyd’i gönderdim” diye de anlayabiliriz. Eğer söylemek istediğimiz “Zeyd’i gönderdim” manası ise bu بِ harfi cerri tadiyyet içindir. Cümlemizin aslı اَذْهَبْتُ زَيْدًا “Zeyd’i gönderdim” şeklindedir.

مُقَابَلَه (Mukabele yani عِوَضِيَّتْ) Karşılık Manası; بِعْتُ هَذَا الْكِتَابَ بِأَلْفِ دِرْهَمِ “Bu kitabı 1000 dirheme sattım” cümlesinde ki بِ harfi cerri mukabele manasındadır.

تَبْعِيضْ (Teb’iz) Baziyyet Manası; Genelde مِنْ harfi cerri min-i teb’iz diye tesmiye edilse de بِ harfi cerri de bu tanıma girebilir. عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللهِ “O bir pınar ki Allahın kulları ondan (pınardan) içer” İnsan suresi 6. ayet-i celilesindeki بِهَا carr ve mecrurundaki بِ harfi cerri aslında مِنْ manasındadır.

مُصَاحَبَتْ (Bir olma) Sahiplik Manası; Yani بِ harfi cerri مَعَ manasında kullanılır. وَ قَدْ دَخَلُوا بِالْكُفْرِ “Küfür ile girmişlerdi..” maide suresi 61. Ayet-i celilesindeki بِالْكُفْرِ lafzındaki بِ harfi cerri burada مَعَ manasında kullanılmıştır.

مُجَاوَزَتْ Mucavezet Manası; فَسْئَلْ بِهِ خَبِيرًا “Haberdar olandan sor” Furkan suresi 59. Ayet-i celilesindeki بِهِ car ve mecruru “ondan” manasını içerir. Yani -den, -dan eki yerine harfi cerr kullanılmıştır. Esası عَنْهَا “ondan” şeklindedir.

ظَرْفِيَّتْ Zarfiyyet Manası; Tıpkı فِي “içinde” harfi cerri gibi amel eder. وَ لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللهِ بِبَدْرٍ وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ “Andolsun siz zillet (az asker, az silah vs.) içerisindeyken bedirde Allah size yardım etti” Ali imran 123. Ayet-i celilesindeki بِبَدْرٍ carr ve mecruru Bedir’de manasındadır. Aslı فِي بَدْرٍ şeklindedir. İkinci misal; نَجَّيْنَاهُمْ بِسَحَرٍ “Onları seherde (seher vaktinde) kurtardı” Kamer suresi 34. Ayet-i celilesindeki بِسَحَرٍ “Seherde” carr ve mecrurundaki harfi cerr olan بِ harfi فِي “içinde” harfi cerri gibi amel etmiştir.

بَدَلْ Bedel Manası; مَا يَسِرُّنِى أَنَّ لِي بِهَا حُمْرَ النَّعَمِ “Onların kırmızı devesinin olması beni mutlu etmez” cümlesindeki بِهَا carr – mecrurundaki harfi cerr olan بِ harfi onların kırmızı develere sahip olmalarından bedeldir.

اِسْتِعْلاَءْ (İsti’la) Üzerinde Manası; Aslında عَلَى “üzerinde” manası taşır. وَ مِنْ اَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطَارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ “Ehli kitaptan öyle kimseler vardır ki; kendisine bir kantar emanet etsen onu sana eksiksiz öder” Ali imran 75. Ayet-i celilesinde بِقِنْطَارٍ lafzındaki ba harfi cerri عَلَى manasındadır.

سَبَبِيَّتْ Sebebiyyet Manası; فَبِمَا نَقْضِهِمْ مِثَاقَهُمْ لَعَنَّاهُمْ “Buna rağmen vermiş oldukları misakı bozduklarından onları lanetledik” Maide suresi 13. Ayet-i celilesindeki بِمَا lafzındaki ba harfi cerri مَا ile birleşince sebep ile, şey ile manaları katar. Sebebi baştaki  فَ harfi katar birazda. فَ yani önceden olan bir şeye karşın manasını da katar.

تَأْكِيْدْ (Te’kid) Kuvvetlendirme Manası; Tekid manasında zaid olması muhtemeldir. وَ كَفَى بِاللهِ شَهِيدًا “Ve şahid olarak Allah yeter” nisa suresi 79. Ayet-i celilesindeki بِاللهِ lafzındaki ba harfi zaiddir ve كَفَى lafzının tekididir.

قَسَمْ (kasem) Yemin Manası; قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ “Dedi ki senin izzetine yemin ederim ki, ben de onların hepsini azdıracağım” Sad suresi 82. Ayet-i celilesindeki بِعِزَّتِكَ “senin izzetine and olsun” cümlesindeki “and, yemin” ba harfi cerri sayesindedir.

اِنْتِهَاءْ Yönelme Manası; وَ قَدْ اَحْسَنَ بِي “Bana iyilik etti” Yusuf suresi 100. Ayet-i celilesindeki بِي “bana” demektir. Aslı إِلَّيَّ şeklindedir.

مِنْ harf-i cerrinin yaklaşık 10 manası vardır ama ilk akla gelen manası -den, -dan ifade eden ibtida (başlangıç) manasıdır.

اِبْتِدَاءْ Başlangıç Manası; İsra suresinin ilk ayetinde Allah-u Teala, Muhammed Aleyhisselamı Mescid ül-Haram’dan Mescid ül-Aksa’ya götürdüğünü bizlere bildirir. Bu ayetteki min-i ibtidaiyyeyi görelim; سُبْحَانَ أَلَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى “Kulunu (Muhammed a.s) bir gece Mescid-i Haramdan Mescid-i Aksaya götüren (Allah-u Teala) ki sübhandır” ayet-i celilesindeki مِنَ الْمَسْجِدِ “Mescidten” lafzındaki min harfi cerri ibtida yani başlangıç manası taşır. Bu yolculuğun Mescid-i Haramdan başladığını anlarız.

تَبْعِيضْ Baziyyet Manası; Yani min harfi cerri dahil olduğu ismin bazısı, bir kısmını ifade etmek üzere kullanılır. أَكَلْتُ مِنَ الْفَاكِهَةِ مِنَ التُّفَّاحِ “Meyveden yedim, yani elmadan” cümlesinde birinci min  مِنَ الْفَاكِهَةِibtida manasında, ikinci min مِنَ التُّفَّاح tebiz manasındadır. Ekmek yedim dersem tüm ekmeği yemiş olduğumu bildiririm, Ekmekten yedim dersem ekmeğin bir kısmını yani bazısı yemiş olduğumu bildiririm. Bu bazı manası ifade eden harfi cerr min-i tebizdir.

تَبْيِينْ Beyan Manası; Aslında min-i tebyin kapalı olan manayı beyan etmek için gelir, “yani” diye başlatabiliriz cümleyi. فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثَانِ olan Hacc suresinin 30. Ayet-i celilesini kelime kelime beyan edelim; فَ öyleyse, o halde, اجْتَنِبُوا ictinab edin, kaçının, الرِّجْسَ pislikten. Buraya kadar: Pislikten kaçının! Bir çok pislik var burada anlatılan pisliğin çeşididir, pislikten kasıt مِنَ الْأَوْثَانِ “putlardan”dır. Buradaki min harfi الرِّجْسَ lafzını tebeyyün eden harf-i cerrdir.

زَيَادَه Zaid Manası; Bildiğimiz üzere bir takım harfi cerrler sözü süslü söylemek için veya manayı daha kuvvetlendirmek için zaid olarak haricen gelir. Buna misal; مَا جَاءَنِى مِنْ رَجُلٍ düz mana olarak bakarsak “Bana adamdan yani bir takım adamlardan birisi gelmedi” şeklindedir. Burada -den, -dan manası ifade etmesi zaidendir, yani min harfi cerrini çıkarırsak mana bozulmaz ve ibare şöyle olur; مَا جَاءَنِى رَجُلٌ “Bana bir adam gelmedi” sonucu çıkar. Görüldüğü gibi manada hiçbir değişiklik yoktur.

بَدَلْ Bedel Manası; Bir şeyden bedel olmayı ifade eder. Yani min …. Diye söylenildiğinde o şeyden bedel olur. Tevbe suresinin 38. Ayet-i kerimesinde Allah-u Teala şöyle buyurur; أَرَضِيتُمْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الْآخِرَةِ “Siz ahiret hayatına karşı dünya hayatına mı razı oldunuz” ayetindeki مِنَ الْآخِرَةِ lafzı dünya hayatından bedeldir.

ظَرْفِيَّتْ Zarf Manası; إِذَا نُودِيَ الصَّلاَةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمْعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللهِ Cuma suresi 9. Ayet-i celilesindeki مِنْ يَوْمِ الْجُمْعَةِ “Cuma gününden” diye anlaşılsa da buradaki min zarf manasındadır ve فِي manasındadır, yani Cuma gününde manasını elde ederiz.

تَعْلِيلْ Sebeb Manası; مِمَّا خَطَيئَاتِهِمْ أُغْرِقُوا “Onlar günahlarından dolayı boğuldular” ayet-i kerimesindeki مِمَّا ibaresinin aslı مِنْ + مَا birleşimidir. Burada günahlarından derken günahları sebebiyle manası vardır. Nuh suresi 75. Ayet-i kerimesi.

مُجَاوَزَتْ Mücaveze Manası; يَا وَيْلَنَا قَدْ كُنَّا فِي غَفْلَةٍ مِنْ هَذَا “Yazıklar olsun bizlere bundan gaflet içindeydik” ayet-i celilesindeki مِنْ هَذَا “bundan” yani az önceki gaflet içerisinde olmalarından cevazen bir daha tekrar edilmiştir. Enbiya suresi 97. Ayet-i celilesi.

اِسْتِعَانَه Yardım Manası; يَنْظُرُونَ مِنْ طَرْفٍ خَفِيٍّ “gizli bir bakışla bakarlar” ayet-i celilesindeki مِنْ طَرْفٍ “bakış ile” aslında buradaki min harfi cerri ba harfi cerri gibi isti’mal edilmiştir. Şura 45. Ayet-i celilesi.

اِسْتِعْلاَءْ Üzerinde olma Manası; وَ نَصَرْنَاهُ مِنَ الْقَوْمِ “Kavime karşı ona yardım ettik” ayetindeki مِنَ الْقَوْمِ aslında عَلَى الْقَوْمِ manasındadır. Enbiya suresi 77. Ayet-i şerifesi.

Min Harf-i Cerrine dair Özellikler; Eğer min harfi cerrinden sonra elif-lamlı bir isim gelirse sonu sakin olan مِنْ harf-i cerri fethalı okunarak geçiş yapılır. Misal; مِنَ الْحَيَاةِ “hayattan” gibi. Eğer min harf-i cerrinden sonraki isim elif-lamsız ise sonu sakin olan مِنْ harf-i cerri kesreli okunarak geçiş yapılır. مِنِ ابْنِكَ “oğlundan” gibidir.

إِلَى -e, -a İhtiha Harf-i Cerrinin 5 manasını göreceğiz. Aklımıza ilk intiha manası gelir, yani -e, -a manası. Eve, işe gibi.

اِنْتِهَاءْ Yönelme Manası; ذَهَبْتُ إِلَى الْبَيْتِ “Eve gittim” cümlesindeki إِلَى harf-i cerri yönelme için kullanılmıştır.

مُصَاحَبَتْ Birlik Manası; وَ لاَ تَأْكُلُوا أَمْوَالَهُمْ إِلَى أَمْوَالِكُمْ “Onların mallarını kendi mallarınız ile yemeyin” Nisa suresi 2. Ayet-i kerimesindeki إِلَى أَمْوَالِكُمْ mallarınız ile, yani mallarınıza katmayın manasını içerir.

تَبْيِينْ Beyan Manası; Yusuf suresi 33. Ayet-i azizesinde قَالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا يَدْعُونَنِى إِلَيْهِ “Rabbim hapishane beni davet ettikleri şeyden daha sevimlidir dedi” bu ayetteki إِلَيَّ lafzı hapishanesinin sevimli olmasının kendisine ait olduğunu bildirir.

اِخْتِصَاصْ Hususiyet Manası; وَ الْأَمْرُ إِلَيْكَ “Emir senindir” ayetindeki إِلَى harfi cerri aitlik bildirir.

ظَرْفِيَّتْ Zarf Manası; لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ “Kıyamet günü elbette sizi toplayacaktır” Nisa 87. Ayet-i şerifesindeki إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ “kıyamet gününe” diye anlaşılsa da buradaki إِلَى harfi cerri فِي manasında kullanılmıştır.

و لا بد لهذه الحروف من متعلق فعل، أو شبهه أو معناه  الا الزائد منها. نحو؛ كفى بالله، و بحسبك درهم. و رب، و حاشا، و خلا، و عدا، و لولا، و لعل فإنها لا تتعلق بشىء. فمجرور الزائد و رب، باق على ما كان عليه قبل دخولهما و مجرور حروف الاستثناء كالمستثنى بالا، على ما سيجئ. و مجرور لولا و لعل مبتدء و مابعده خبره. نحو؛ لَوْلَاكَ لَهَلَكَ زَيْدٌ. و لَعَلَّ زَيْدٍ قَائِمٌ. و مجرور ماعدا هذه السبعة منصوب المحل على أنه مفعول فيه؛ لمتعلقه ان كان الجار فى أو ما بمعناه. نحو؛ صَلَّيْتُ فى المَسْجِدِ أو بالمَسْجِدِ. أو مفعول له؛ ان كان الجار لاما أو ما بمعناه. نحو؛ ضَرَبْتُ زَيْدًا لَالتَّأْدِيبِ و كَيْمَا عَصَيْتَ. أو مفعول به غير صريح؛ ان كان الجار ماعداهما. نحو؛ مَرَرْتُ بَزَيْدٍ. و قد يسند المتعلق الى الجار و المجرور فيكون مرفوع المحل على أنه نائب الفاعل. نحو؛ مُرَّ بِزَيْدٍ. و يجوز تقديم ماعدا هذا على متعلقه. نحو؛ بِزَيْدٍ مَرَرْتُ 

Bazen harf-i cerr hazf edilir. Bu hazif de 2 kısımdır. 1. si Kıyasi, 2. si Semai’dir. Harf-i cerr’in Kıyasi olarak hazif edilişi 3 kısımdır.

و السماعى فيما عدا هذه الثلاثة مما سمع من العرب. فيحفظ و لا يقاس عليه

اَلنَّوْعُ الْأَوَّلُ؛ حُرُوفٌ تَجُرُّ اِسْمًا وَاحِدًا فَقَطْ. تُسَمَّى حُرُوفَ الْجَرِّ وَ حُرُوفَ الْإِضَافَةِ وَ هِيَ عِشْرُونَ. اَلْأَوَّلُ الْبَاءُ، نَحْوُ؛ آمَنْتُ بِاللهِ وَ بِهِ لَأُبْعَثَنَّ. وَ الثَّانِى مِنْ، نَحْوُ؛ تُبْتُ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ. وَ الثَّالِثُ إِلَى، نَحْوُ؛ تُبْتُ إِلَى اللهِ تَعَالَى. وَ الرَّابِعُ عَنْ، نَحْوُ؛ كُفِفْتُ عَنِ الْحَرَامِ. وَ الْخَامِسُ عَلَى، نَحْوُ؛ تَجِبُ التَّوْبَةُ عَلَى كُلِّ مُذْنِبٍ. وَ السَّادِسُ اَللاَّمُ، نَحْوُ؛ أَنَا عُبَيْدٌ لِلهِ تَعَالَى. وَ السَّابِعُ فِي، نَحْوُ؛ اَلْمُطِيعُ فِي الْجَنَّةِ. وَ الثَّامِنُ؛ اَلْكَافُ، نَحْوُ؛ قَوْلِهِ تَعَالَى، لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْئٌ. وَ التَّاسِعُ حَتَّى، نَحْوُ؛ أَعْبُدُ اللهَ تَعَالَى حَتَّى الْمَوْتِ. وَ الْعَاشِرُ رُبَّ، نَحْوُ؛ رُبَّ تَالٍ يَلْعَنُهُ الْقُرْآنُ. وَ الْحَادِىَ عَشَرَ وَاوُ الْقَسَمِ، نَحْوُ؛ وَاللهِ لاَ أَفْعَلَنَّ الْكَبَائِرَ. وَ الثَّانِى عَشَرَ تَاءُ الْقَسَمِ، نَحْوُ؛ تَاللهِ لَأَفْعَلَنَّ الْفَرَائِضَ. وَ الثَّالِثَ عَشَرَ حَاشَا، نَحْوُ؛ هَلَكَ النَّاسُ حَاشَا الْعَالِمِ. وَ الرَّابِعَ عَشَرَ مُذْ، نَحْوُ؛ تُبْتُ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ فَعَلْتُهُ مُذْ يَوْمِ الْبُلُوغِ. وَ الْخَامِسَ عَشَرَ مُنْذُ، نَحْوُ؛ تَجِبُ الصَّلاَةُ مُنْذُ يَوْمِ الْبُلُوغِ. وَ السَّادِسَ عَشَرَ خَلاَ، نَحْوُ؛ هَلَكَ الْعَالِمُونَ خَلاَ الْعَامِلِ بِعِلْمِهِ. وَ السَّابِعَ عَشَرَ عَدَا، نَحْوُ؛ هَلَكَ الْعَامِلُونَ عَدَا الْمُخْلِصِ. وَ الثَّامِنَ عَشَرَ لَوْلاَ، نَحْوُ؛ لَوْلاَكَ يَا رَحْمَةَ اللهِ لَهَلَكَ النَّاسُ. وَ التَّاسِعَ عَشَرَ كَيْمَه، نَحْوُ؛ كَيْمَه عَصَيْتَ. وَ الْعِشْرُونَ لَعَلَّ فِي لُغَةِ عُقَيْلٍ، نَحْوُ؛ لَعَلَّ اللهِ يَغْفِرُ ذَنْبِى

اَلنَّوْعُ الْأَوَّلُ birinci nev (yani 5 nevden oluşan semai amillerin birinci nevi); حُرُوفٌ تَجُرُّ cerr eden harflerdir. Cerr etmek demek; bir ismin son harfinin kesreli olması demektir. Bu cerr eden harfler neyi cerr eder; اِسْمًا ismi cerr ederler. Yani fiili etmezler. وَاحِدًا vahid olan yani sadece 1 isimde amil olup onu cerr eder. Eğer cümlede diğer isimler de varsa ancak atıfla cerr edilebilir veya sıfat mevsuf ilişkisinden cerr edilebilir, yahut kendiliğinden muzafun ileyh ise mecrurdur. Bu konular nahiv kitaplarını tamamladıktan sonra tamamen bilinecek koulardır. فَقَطْ fakat, yani yalnızca bir ismi cerr ederler. تُسَمَّى bu cerr eden harfler isimlendirilir; حُرُوفُ الْجَرِّ cerr harfleri diye, yada; وَ حُرُوفُ الْإِضَافَةِ izafe harfleri diye isimlendirilirler. Çünkü bu harf-i cerrler izafe edicidirler. وَ هِيَ عِشْرُونَ ve bu cerr harfleri yani izafet harfleri 20 tanedir. Musannıf burada ilk manalarıyla ve misaller ile vermiştir. Bu avamil kitabı, izhar kitabının özeti olduğu için daha detaylı bilgiyi izhar kitabında göreceğiz.İzhar kitabında harf-i cerrler anlatılınca Kurandan bir takım ayetler ile anlatılacaktır. Şimdilik 20 tane harf-i cerri ezberleyelim. Misallerde altı çizili yerler harf-i cerrlerin kattığı manadır. اَلْأَوَّلُ الْبَاءُ birincisi بِ “ba” harfi ceridir. Her ismin başında بِ şeklinde bulunur. نَحْوُ bu بِ harf-i cerrine misal; آمَنْتُ بِاللهِ وَ بِهِ لَأُبْعَثَنَّ “Allah’a iman ettim ve O’na and olsun kesinlikle dirileceğim (yani Allah beni ölümümden sonra diriltecek)” gibidir. Misaldeki بِاللهِ cerr-mecrurundaki بِ harfi cerri, -a manası katarak Allah’a şeklinde yönelme manası katmıştır. وَ الثَّانِى ikincisi; مِنْ “min” -den,-dan manası katan harf-i cerrdir. نَحْوُ gibidir; تُبْتُ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ “Bütün günahlardan tövbe ettim” gibidir. وَ الثَّالِثُ üçüncüsü; إِلَى “ila” harf-i cerridir. نَحْوُ gibidir; تُبْتُ إِلَى اللهِ تَعَالَى “Allah-u Teala’ya tövbe ettim” gibidir. وَ الرَّابِعُ dördüncüsü; عَنْ “ân” harf-i cerridir. -den, -dan manası vardır. Fakat مِنْ harfi cerrdinden bir yönden ayrılır. Eğer bir iş son kez ise عَنْ harf-i cerri kullanılır. Evden çıkan birisi eğer eve tekrar dönecekse şöyle der; خَرَجْتُ مِنَ الْبَيْتِ “Evden çıktım” gibi. Ama geri dönmeyecekse şöyle der; خَرَجْتُ عَنِ الْبَيْتِ “Evden çıktım” ama bir daha dönemyecektir. نَحْوُ gibidir; كُفِفْتُ عَنِ الْحَرَامِ “Haramlardan men edildim” gibidir. وَ الْخَامِسُ beşincisi; عَلَى “âlâ” (üzerine) harf-i cerridir. (هُوَ) gibidir نَحْوُ ; تَجِبُ التَّوْبَةُ عَلَى كُلِّ مُذْنِبٍ “Her müznib (günahkar) üzerine tövbe vaciptir” gibi. وَ السَّادِسُ altıncısı; اَللاَّمُ “lâm” (için, aidiyet) harf-i cerridir. نَحْوُ gibidir; أَنَا عُبَيْدٌ لِلهِ تَعَالَى “Ben, Allah-u Teala’nın (ona ait) kulcağızıyım” gibi. وَ السَّابِعُ yedincisi; فِي “fiy” (içinde, hakkında) harf-i cerridir. نَحْوُ bu harf-i cerre misal şu gibidir; اَلْمُطِيعُ فِي الْجَنَّةِ “Muti (itaat eden) olan cennettedir” gibi. وَ الثَّامِنُ sekizincisi; اَلْكَافُ “kef” (teşbih için kullanılır, gibidir demektir) harf-i cerridir. نَحْوُ misali şu gibidir; قَوْلِهِ تَعَالَى، لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْئٌ “Allah-u Teala’nın kavli şerifindeki; hiçbir şey Onun misli gibi değildir” gibi. وَ التَّاسِعُ dokuzuncusu; حَتَّى “hatta” (-e kadar, oluncaya kadar, -a kadar) harf-i cerridir. نَحْوُ misali şöyledir; أَعْبُدُ اللهَ تَعَالَى حَتَّى الْمَوْتِ “Ölünceye kadar Allah-u Teala’ya kulluk edeceğim” gibi. وَ الْعَاشِرُ onuncusu;  رُبَّ “rubbe” (nice) harf-i cerridir. نَحْوُ misali şöyledir; رُبَّ تَالٍ يَلْعَنُهُ الْقُرْآنُ “Nice tilavet edici (okuyucu) vardır ki Kuran ona lanet eder” gibi. وَ الْحَادِىَ عَشَرَ on birincisi; وَاوُ الْقَسَمِ “vav ul-kasem” (yemin vavı) harf-i cerridir. نَحْوُ misali şöyledir; وَاللهِ لاَ أَفْعَلَنَّ الْكَبَائِرَ “Allah’a yemin olsun kebiri (büyükler, yani büyük günahları) kesinlikle yapmayacağım” gibi. وَ الثَّانِى عَشَرَ on ikincisi; تَاءُ الْقَسَمِ “ta ul-kasem” (yemin ta’sı) harf-i cerridir. نَحْوُ Misali şöyledir; تَاللهِ لَأَفْعَلَنَّ الْفَرَائِضَ “Allah’a yemin olsun feraidi (yani farzları) kesinlikle yapacağım) gibidir. Bu kasem ta’sı sadece Allah lafzı için kullanılır. وَ الثَّالِثَ عَشَرَ on üçüncüsü; حَاشَا “hâşâ” (hariç, müstesna) harf-i cerridir. نَحْوُ misali şöyledir; هَلَكَ النَّاسُ حَاشَا الْعَالِمِ “İnsanlar helak oldu, alimler hariç” gibidir. وَ الرَّابِعَ عَشَرَ on dördüncüsü; مُذْ “müz” (-den beridir) harf-i cerridir. نَحْوُ misali şöyledir; تُبْتُ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ فَعَلْتُهُ مُذْ يَوْمِ الْبُلُوغِ “Buluğ gününden beri yaptığım tüm günahlardan tövbe ettim” gibidir. وَ الْخَامِسَ عَشَرَ on beşincisi; مُنْذُ “münzü” (-den beridir) harf-i cerridir. Bu harf-i cerr مُذْ ile aynıdır fakat biri yakın, diğeri uzak geçmişten beri manasını taşır. İngilizcedeki “since” ve “for” kavramlarının aynısıdır. نَحْوُ misali şöyledir; تَجِبُ الصَّلاَةُ مُنْذُ يَوْمِ الْبُلُوغِ “Buluğ günüden beri namaz vaciptir” gibidir. وَ السَّادِسَ عَشَرَ on altıncısı; خَلاَ “hâlâ” (hariç, müstesna) harf-i cerridir. نَحْوُ misali şöyledir; هَلَكَ الْعَالِمُونَ خَلاَ الْعَامِلِ بِعِلْمِهِ “Alimler helak oldu, ilmiyle amel edenler hariç” gibidir. وَ السَّابِعَ عَشَرَ on yedincisi; عَدَا “âdâ” (hariç, müstesna) harf-i cerridir. نَحْوُ misali şöyledir; هَلَكَ الْعَامِلُونَ عَدَا الْمُخْلِصِ “İş yapanlar helak oldu, muhlis (ihlaslı olan) olan hariç” gibidir. وَ الثَّامِنَ عَشَرَ on sekizincisi; لَوْلاَ “levlâ” (eğer olmasa idi) harf-i cerridir. نَحْوُ misali şöyledir; لَوْلاَكَ يَا رَحْمَةَ اللهِ لَهَلَكَ النَّاسُ “Eğer sen olmasaydın ey Allahın rahmeti, elbette insanlar helak olurdu” gibidir. وَ التَّاسِعَ عَشَرَ on dokuzuncusu; كَيْمَه “keyme” (aslı كَيْ ama مَا ile birleştirilmiştir. Ortaya كَيْمَا çıkmıştır, daha sonra elif hazfedilip yerine ha-i sekt getirilip كَيْمَه olmuştur. Detaylı hali izhar kitabında anlatılmaktadır) harf-i cerridir. نَحْوُ misali şöyledir; كَيْمَه عَصَيْتَ “Niçin asi oldun?” gibidir. وَ الْعِشْرُونَ yirmincisi; لَعَلَّ “leâlle” (umulur ki) harf-i cerridir. فِي لُغَةِ عُقَيْلٍ ukeyle lügatine göredir. نَحْوُ misali şöyledir; لَعَلَّ اللهِ يَغْفِرُ ذَنْبِى “Umulur ki Allah günahımı bağışlar” gibidir.

Metnin Toplu Manası; 5 nev olan semai amillerin birincisi; yalnızca bir ismi cerr eden (kesreli yapan) harflerdir. Bu harfler harf-i cerr (cerr harfleri) ve harf-i izafe (izafet harfleri) olarak isimlendirilirler. Ve bu harfler 20 tanedir. Birincisi; بِ harf-i cerridir. Misal;  آمَنْتُ بِاللهِ وَ بِهِ لَأُبْعَثَنَّ gibidir. İkincisi; مِنْ harf-i cerridir. Misal; تُبْتُ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ gibidir. Üçüncüsü; إِلَى harf-i cerridir. Misal; تُبْتُ إِلَى اللهِ تَعَالَى gibidir. Dördüncüsü; عَنْ harf-i cerridir. Misal; كُفِفْتُ عَنِ الْحَرَامِ gibidir. Beşincisi; عَلَى harf-i cerridir. Misal; تَجِبُ التَّوْبَةُ عَلَى كُلِّ مُذْنِبٍ gibidir. Altıncısı; اَللاَّمُ harf-i cerridir. Misal; أَنَا عُبَيْدٌ لِلهِ تَعَالَى gibidir. Yedincisi; فِي harf-i cerridir. Misal; اَلْمُطِيعُ فِي الْجَنَّةِ gibidir. Sekizincisi; اَلْكَافُ harf-i cerridir. Misal; لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْئٌ gibidir. Dokuzuncusu; حَتَّى harf-i cerridir. Misal; أَعْبُدُ اللهَ تَعَالَى حَتَّى الْمَوْتِ gibidir. Onuncusu; رُبَّ harf-i cerridir. Misal; رُبَّ تَالٍ يَلْعَنُهُ الْقُرْآنُ gibidir. On birincisi; وَاوُ الْقَسَمِ harf-i cerridir. Misal; وَاللهِ لاَ أَفْعَلَنَّ الْكَبَائِرَ gibidir. On ikincisi; تَاءُ الْقَسَمِ harf-i cerridir. Misal; تَاللهِ لَأَفْعَلَنَّ الْفَرَائِضَ gibidir. On üçüncüsü; حَاشَا harf-i cerridir. Misal; هَلَكَ النَّاسُ حَاشَا الْعَالِمِ gibidir. On dördüncüsü; مُذْ harf-i cerridir. Misal; تُبْتُ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ فَعَلْتُهُ مُذْ يَوْمِ الْبُلُوغِ gibidir. On beşincisi; مُنْذُ harf-i cerridir. Misal; تَجِبُ الصَّلاَةُ مُنْذُ يَوْمِ الْبُلُوغِ gibidir. On altıncısı; خَلاَ harf-i cerridir. Misal; هَلَكَ الْعَالِمُونَ خَلاَ الْعَامِلِ بِعِلْمِهِ gibidir. On yedincisi; عَدَا harf-i cerridir. Misal; هَلَكَ الْعَامِلُونَ عَدَا الْمُخْلِصِ gibidir. On sekizincisi; لَوْلاَ harf-i cerridir. Misal; لَوْلاَكَ يَا رَحْمَةَ اللهِ لَهَلَكَ النَّاسُ gibidir. On dokuzuncusu; كَيْمَه harf-i cerridir. Misal; كَيْمَه عَصَيْتَ gibidir. Yirmincisi; لَعَلَّ harf-i cerr idir. Bu harf-i cerr, Ukeyle kabilesine ait lügate göre bu anlamdadır. Misal; لَعَلَّ اللهِ يَغْفِرُ ذَنْبِى gibidir.