fiili muzari arşivleri - Fasih Arapça

Nefy-i İstikbal Muzari Fiil Arapça

Sun, 26 Aug 2012 14:02:24 +0000

NEFY-İ İSTİKBAL

(GENİŞ ve GELECEK ZAMANIN OLUMSUZU لاَ )

Hem şimdiki hem de geniş zamanın olumsuzunu yapmak için muzâri fiilin başına لاَ getirilir. En çok kullanılan olumsuzluk edatı budur.

يَشْرَبُ	içer	لاَ يَشْرَبُ	içmez, içmiyor, içmeyecek
يَكْتُبُ	yazar	لاَ يَكْتُبُ	yazmaz,yazmıyor, yazmayacak
أَذهَبُ	gidiyorum	لاَ أَذْهَبُ	gitmem, gitmiyorum, gitmeyeceğim

Cümle Örnekleri:

1- لاَ أَعْرِفُ ماَذاَ كَتَبْتُ- لِماَذاَ لاَ نَذْهَبُ إِلَى حَديِقَةٍ ؟

2- لِماَذاَ لاَ نَذْهَبُ إِلَى مَلْعَبٍ ؟- لِماَذاَ لاَ نَذْهَبُ إِلَى الْغُرْفَةِ ؟

3- لِماَذاَ لاَ نَذْهَبُ إِلَى مَسْبَحٍ – لِماَذاَ لاَ نَذْهَبُ إِلَى الْبَيْتِ؟

4- هَلْ تَدْخُلُ الْأُخْتاَنِ الْمُتْحَفَ هَذاَ الْمَساَءَ؟ لاَ ، اَلْأُخْتاَنِ لاَ تَدْخُلاَنِ الْمُتْحَفَ هَذاَ الْمَساَءَ.

5- هَلْ يَلْبَسُ الْأَوْلاَدُ مَلاَبِسَهُمْ ؟ لاَ ، هُمْ لاَ يَلْبَسُونَهاَ قَبْلَ الْعِيدِ.

6- هَلْ يَكْتُبُ الصَّحَفِياَّنِ الْقِصَّةَ فِي الْمَجَلَّةِ ؟ لاَ، اَلصَّحَفِياَّنِ لاَ يَكْتُباَنِهاَ فِيهاَ.

7- هَلْ يُوَزِّعُ الْمُدِيراَنِ الْجَواَئِزَ يَوْمَ الْخَمِيسِ ؟ لاَ ، اَلْمُدِيراَنِ لاَ يُوَزِّعاَنِهاَ يَوْمَ الْخَمِيسِ.

8- هَلْ تَدْخُلُ التِّلْمِيذاَتُ الصَّفَّ ؟ لاَ ، هُنَّ لاَ يَدْخُلْنَ الصَّفَّ.

9- لاََ أَقْرَأُ الدَّرْسَ فيِ الْحَديِقَةِ – أَنْتُماَ لاَ تَعْمَلاَنِ واَجِبَكُماَ.

10- أَنْتَ لاَ تَعْرِفُ أَحْمَدَ – هِيَ لاَ تَبْحَثُ عَنِ الْمَطْعَمِ.

Tercüme:

1- Ne yazdığımı bilmiyorum. Niçin bir bahçeye gitmiyoruz?

2- Niçin bir oyun sahasına gitmiyoruz? Niçin odaya gitmiyoruz?

3- Niçin bir havuza gitmiyoruz? Niçin eve gitmiyoruz?

4- İki kızkardeş bu akşam müzeye giriyor mu? Hayır, iki kızkardeş bu akşam müzeye girmiyor.

5- Çocuklar elbiselerini giyerler mi? Hayır, onlar onu bayramdan önce giymezler.

6- İki gazeteci hikayeyi dergide yazar mı? Hayır, iki gazeteci onu orada yazmaz.

7- İki müdür ödülleri perşembe günü dağıtır mı? Hayır, iki müdür onları perşembe günü dağıtmaz.

8- Kız öğrenciler sınıfa giriyor mu? Hayır, onlar sınıfa girmiyor.

9- Dersi bahçede okumuyorum. İkiniz ödevinizi yapmıyorsunuz

10- Sen Ahmed’i tanımıyorsun. O (müe.) lokantayı aramıyor.

KONULARLA İLGİLİ AYETLER

1- وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ يَسْجُداَنِ.

(55/RAHMÂN 6). Yıldızlar ve ağaçlar secde ederler.

النَّجْمُ

yıldız (cins cemi isim) / bitkiler

اَلشَّجَرُ

ağaç (cinsi)

سَجَدَ يَسْجُدُ

secde etti, itaat ve inkiyad etti

2- يَخْرُجُ مِنْهُماَ اللُّؤْلُؤُ وَالْمَرْجاَنُ.

(55/RAHMÂN 22). İkisinden inci ve mercan çıkar.

خَرَجَ يَخْرُجُ خُرُوجاً

çıktı

اَللُّؤْلُؤُ

inci

اَلْمَرْجاَنُ

mercan

3- ياَ عِباَدِ لاَ خَوْفٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ وَ لآ أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ.

(43/ZUHRUF 68). Ey kullarım! Bugün size korku yoktur. Sizler üzülmeyeceksiniz de.

عَبْدٌ ج عِباَدٌ

kul

حَزِنَ -َ

üzüldü, mahzun oldu

خَوْفٌ

korku, korkma([14])

Bu cümlede (ياَ) harfu nidâ, nidâ harfinden sonra gelen isim (عِباَدِ) münâdâ (nidâ edilen), (لاَ) leyse (yok, değil) manasında nefy (olumsuzluk) harfidir. İkinci cümledeki (لآ) nefy (olumsuzluk) harfi, (أَنْتُمْ) munfasıl zamir olarak mahallen merfû mübtedâ, (تَحْزَنُونَ) fiil cümlesi olarak haberdir.

4- أَمْ يَحْسَبُونَ أَناَّ لاَ نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواَهُمْ بَلَى وَرُسُلُناَ لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ.

(43/ZUHRUF 80). Yoksa onlar, bizim kendilerinin sırlarını ve gizli konuşmalarını işitmiyor olduğumuzu mu sanıyorlar? Hayır, öyle değil; yanlarındaki elçilerimiz (hafaza melekleri) yazmaktadırlar.

حَسِبَ يَحْسَبُ

zannetti, var saydı

أَمْ

yoksa (atıf harfi)

سَمِعَ يَسْمَعُ سَمْعاً سَماَعاً

işitti, duydu

اَلسِّرُّ

sır, gizlilik

اَلنَّجْوَى

fısıldama, sır verme, fısıltı, fısıldayanlar, birbirine sır verenler (elifi maksûre zamirle birleşirken uzun elif şeklinde yazılır).

أَناَّ

(ناَ) + (أَنَّ) gerçekten biz

(إِنَّ) te’kîd edatı başta yazılınca hemzesi esre, ortada yazılınca hemzesi üstün olur. Ortada bulunan (أَنَّ) ..diği, ..dığı ..eceği, acağı..manasını verir. Beraberinde bulunduğu cümleyle temel cümleye bağlanır. Burada “bizim kendilerinin sırlarını ve gizli konuşmalarını işitmiyor olduğumuzu” yan cümleciği “sanıyorlar” temel cümlesine bağlanmaktadır.

اَلرَّسُولُ ج رُسُلٌ

gönderilen elçi

لَدَيْهِمْ

yanlarında

لَدَى

(zarf): yanında, katında, huzurunda

5- وَ لَقَدْ مَكَّناَّكُمْ فِي الْأَرْضِ وَ جَعَلْناَ لَكُمْ فِيهاَ مَعاَيِشَ قَلِيلاً ماَ تَشْكُرُونَ.

(7/A’RÂF 10). Doğrusu biz sizi yeryüzüne yerleştirdik ve orada size geçim vasıtaları verdik. Ne kadar da az şükrediyorsunuz!

مَكَّنَ يُمَكِّنُ تَمْكِيناً

yerleştirdi, sağlamlaştırdı, imkan (tasarruf hakkı ve kudret) verdi

جَعَلَ يَجْعَلُ جَعْلاً

yarattı, icad etti

قَلِيلاً ماَ

ne kadar az (tâbir)

شَكَرَ يَشْكُرُ شُكْراَناً

şükretti

اَلْمَعاَشُ ج اَلْمَعاَيِشُ

geçim kaynağı, geçim sağlama vakti, geçim temin etme yeri

6- …وَ أَنْصَحُ لَكُمْ..

(7/A’RÂF, 62) . Ben size nasihat ediyorum

نَصَحَ يَنْصَحُ نُصْحاً

nasihat etti, öğüt verdi, iyiliğini istedi.

خُلِقَتْ.		كَيْفَ	إِلَى الْإِبِلِ		يَنْظُرُونَ		فَلاَ		7- أَ
Fiil-i mâzî meçhûl	İsmu istifham		Câr – mecrûr	Muzâri fiil		(فَ) harfu atıf		Harfu istifham
Nâibu fâili müstetir zamir (هِيَ)						(لاَ) harfu nefy

(88/GAŞİYE 17). (İnsanlar) devenin nasıl yaratıldığına, bakmazlar mı?

نَظَرَ يَنْظُرُ نَظْراً

baktı, gördü

اَلْإِبِلُ

deve (cinsi),develer

خَلَقَ يَخْلُقُ خَلْقاً

yarattı

خُلِقَتْ

yaratıldı (Mâzî meçhûlün nâib-i fâili dişi deve olduğu için müennes sigası kullanılmış) (yan cümlecikler temel cümleye ..diği..dığı şeklinde bağlanır)

8- وَ إِلَى السَّماَءِ كَيْفَ رُفِعَتْ.

(88/GAŞİYE, 18). Göğe ( bakmıyorlar mı) nasıl yükseltilmiş?

رَفَعَ يَرْفَعُ رَفْعاً

yükseltti, kaldırdı. (Manaya dikkat çekmek için devrik cümle yapılarak harfi cer fiilden önceye alınmış).

كَيْفَ رُفِعَتْ

(Ortada geldiği için) “nasıl yükseltildiğine” şeklinde çevrilebilir. (السَّماَءُ) (gök) kelimesi semâî müennes olduğu için mâzî meçhûl (رُفِعَتْ) gelmiş.

9- وَ إِلَى الْجِباَلِ كَيْفَ نُصِبَتْ.

(88/GAŞİYE 19). Dağlara nasıl dikildi(ğine, bakmazlar mı?)

اَلْجَبَلُ ج اَلْجِباَلُ

dağ

نَصَبَ يَنْصِبُ نَصْباً

dikti

10- وَ إِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ.

(88/GAŞİYE 20). Yeryüzüne nasıl yayıldı(ğına bir bakmazlar mı?)

سَطَحَ يَسْطَحُ سَطْحاً

açtı, döşedi, serdi, hazırladı, düzledi.

11- وَ إِذاَ قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ لاَ يَسْجُدُونَ.

(84/İNŞİKAK 21). Onlar kendilerine Kur’ân okununca secde de etmezler.(Secde ayeti)

إِذاَ

…dığı zaman, ..ınca (zaman zarfı)

قَرَأَ يَقْرَأُ قِراَءَةً قُرْآناً

okudu (2 masdarlı fiil)

اَلْقُرْآنُ

Kur’ân-ı Kerîm, (masdar olarak; okumak, okuma, okunuş) (mecâzen namaz).

سَجَدَ يَسْجُدُ سُجُوداً

secde etti, eğildi, boyun eğdi, bağlandı.

12- وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذاَ هُمْ مِنَ الْأَجْداَثِ إِلَى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ.

(36/YÂSÎN 51). (Nihayet) Sûr’a üfürülür. Bir de bakarsın ki onlar kabirlerinden (kalkıp koşarak) Rablerine giderler.

نَفَخَ يَنْفُخُ نَفْخاً

üfledi

اَلصُّورُ

sur

نَسَلَ يَنْسِلُ نَسْلاً

koştu, akın etti

فَإِذاَ هُمْ

bir de bakmışsın onlar, işte bunun üzerine onlar..

جَدَثٌ ج أَجْداَثٌ

kabir

13- لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ عَلَى أَكْثَرِهِمْ فَهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ.

(36/YÂSÎN 7). Andolsun ki onların çoğunun üzerine (gafletlerinin cezası) hak oldu. Çünkü onlar iman etmiyorlar.

لَقَدْ

gerçekten, hakikaten

حَقَّ يَحِقُّ حَقاًّ

hak oldu, gerçek oldu, hak etti

الْقَوْلُ

söz (azab sözü)

عَلَى أَكْثَرِهِمْ

çoğunun üzerine

آمَنَ يُؤْمِنُ إِيماَناً

iman etti, inandı

14- …وَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ.

(36/YÂSÎN 40). Her biri bir yörüngede yüzer.

كُلٌّ

herbiri, hepsi

سَبَحَ يَسْبَحُ سَبْحاً

yüzdü

فَلَكٌ

boşluk, yörünge

يَأْكُلوُنَ.

وَمِنْهاَ

رَكوُبُهُمْ

فَمِنْهاَ

لَهُمْ

ذَلَّلْناَهاَ

15- وَ

Fiil-i muzâri

Câr-mecrûr (وَ) atıf harfi

Mübt.muahhar

Hab. mukaddem

(mahallen merfû)

Câr-mecrûr

Fiil+fâil+mef’ûl Atıf h.

(هاَ) muttasıl zamir mefulün bih mahallen mansûb

(36/YÂSÎN 72). (Bu hayvanları) onlar için boyun eğdirdik. Onların bir kısmından binekleri (vardır), bir kısmından da yerler.

ذَلَّلَ يُذَلِّلُ تَذْليِلاً

boyun eğdirdi, emrine verdi, zelil kıldı.

اَلرَّكوُبُ

binek

أَجْرٍ.

مِنْ

عَلَيْهِ

أَسْأَلُكُمْ

16- وَماَ

Mef’ûlün b.

(lafzan mecrûr, mahallen mansûb)

Zâid harfi cer

Câr-mecrûr

Fill+fâil+mef’ûl

Harfu nefy Atıf h.

(26/ŞUARÂ 127). Buna karşı (bunun üzerine) sizden hiçbir ücret istemiyorum..

17-…وَلاَ أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلاَ أَقوُلُ لَكُمْ إِنِّي مَلَكٌ.

(6/EN’ÂM 50). ..Ben gaybı bilmem. Size, ben bir meleğim demiyorum…

قاَلَ يَقُولُ لِ

birine dedi, söyledi

لاَ أَقوُلُ لَكُمْ

size demiyorum

18-…أَ فَلاَ يَعْقِلوُنَ.

(36/YÂSÎN 68).. Hiç akıl etmiyorlar mı?

عَقَلَ يَعْقِلُ عَقْلاً

akıl erdirdi, akıllandı, akıl etti

أَ فَلاَ

hiç, hâlâ …mı?

19- أَلاَ إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلَكِنْ لاَ يَشْعُروُنَ.

(2/BAKARA 12). Dikkat edin, muhakkak ki onlar bozgunculardır, fakat anlamazlar.

أَلاَ

dikkat edin (tenbih edatı; dikkat çekilmek istenen hususta tabir olarak kullanılır)

مُفْسِدٌ

ifsat eden, bozan, bozguncu, fesatçı

لَكِنْ

fakat

شَعَرَ يَشْعُرُ

anladı, hissetti

20- أَلاَ إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهاَءُ وَلَكِنْ لاَ يَعْلَمُونَ.

(2/BAKARA 13). ..Dikkat edin, muhakkak ki onlar sefihlerdir fakat bunu akıl etmezler.

السُّفَهاَءُ اَلسَّفِيهُ ج

beyinsiz, akılsız, aklını kullanmayan, düşük akıllı.

21- … كَمْ أَهْلَكْناَ قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ أَنَّهُمْ إِلَيْهِمْ لاَ يَرْجِعُونَ.

(36/YÂSÎN 31). (Müşrikler görmüyorlar mı ki, ) onlardan önce nice kavimler helâk ettik. Onlar kendilerine dönmezler.

كَمْ .. مِنْ

nice, kaç (sayıdan kinâye olan bu (كَمْ)e “Kem’il haberiyye” denir.

أَهْلَكَ يُهْلِكُ إِهْلاَكاً

helak etti

قَبْلَهُمْ

onlardan önce (muttasıl zamire birleşmiş zaman zarfı)

اَلْقَرْنُ ج اَلْقُرُونُ

nesil, aynı zamanın insanları

رَجَعَ يَرْجِعُ

döndü

Burada (أَنَّ) ye birleşen (هُمْ) zamiri mahallen mansûb olarak (أَنَّ)nin ismi (..لاَ يَرْجِعُونَ) (أَنَّ)nin haberidir.

22- أَفَلاَ يَشْكُروُنَ

(36/YÂSÎN 35).. Hâla şükretmeyecekler mi?

23- يَوْمَ لاَ تَمْلِكُ نَفْسٌ لِنَفْسٍ شَيْئاً وَالْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ.

(82/İNFİTÂR 19). O gün hiçbir kimse başkası için birşey yapmaya sahip değildir (hiçbirşey yapamaz.) O gün iş Allah’a aittir.

مَلَكَ يَمْلِكُ

sahip olmak, hüküm ve söz sahibi olmak

نَفْسٌ

nefis, can, ruh, kendi (semâî müennes)

الْأَمْرُ

iş, emir (burada mübtedâ)

يَوْمَ

o gün (mansûb zaman zarfı)

يَوْمَئِذٍ

o gün (daima mecrûrdur)

Nefy-i İstikbal Muzari Fiil Arapça yazısı ilk önce Fasih Arapça üzerinde ortaya çıktı.

Muzari Fiil Çekimi Tablosu Örnekleriyle

Fasih Arapça — Sun, 26 Aug 2012 00:00:00 +0000

Muzari Fiil Fiili Muzari Çekimi

FİİL-İ MUZÂRİ

Arapça’da iki temel farklı fiil çekimi vardır. Başına bir harf getirilmek veya son harekede değişiklik yapmak suretiyle diğer zamanlar hep bu ikisinden türetilir. Mâzî fiil çekiminden sonra öğrenmemiz ve ezberlememiz gereken ikinci fiil çekimi muzâri fiil çekimidir. Şimdiki ve geniş zamandaki bir olayı bildiren fiillere Fiil-i muzâri denir. Fiilin sonuna …er, ….ar, …yor manası verir. Türkçe’mizdekinden farklı olarak aynı fiil Arapça’da hem şimdiki zamanı hem de geniş zamanı karşılar. Muzâri fiil أَتَيْنَ ibaresindeki harflerden biriyle başlar. Örnek:

تَخْرُجُ	(Sen) çıkıyorsun, çıkarsın	أَخْرُجُ	(Ben) çıkıyorum, çıkarım
نَخْرُجُ	(Biz) çıkıyoruz, çıkarız	يَخْرُجُ	(O) çıkıyor, çıkar
يَكْتُبُ	yazar, yazıyor	يَعْلَمُ	biliyor, bilir

Fiil-i muzâride dikkat edilmesi gereken husus şudur: Yukarıda örnek olarak gösterilen ve أَتَيْنَ harflerinden biriyle başlayan sülâsi (üç harfli) fiillerin ortak noktası; muzaraat harflerinin üstünle başlaması ve hepsinin son harfinin harekesinin merfû olmasıdır. Ortadaki harfin harekesi ise değişkendir. Üstün, ötre veya esre olarak gelebilir ve bunun belli bir kaidesi yoktur. Ancak ezberlenmek ve sözlükten bakılmak suretiyle orta harfi bilinir. Sülasi mücerret dediğimiz üçlü fiillerde mâzî ile muzâri fiil aşağıdaki altı şekilden biriyle meydana gelir:

1. Birinci bab -َ -ُ نَصَرَ يَنْصُرُ yardım etti

خَرَجَ يَخْرُجُ

çıktı

أخَذَ يَأْخُذُ

aldı

قَتَلَ يَقْتُلُ

öldürdü

2. İkinci bab -َ -ِ ضَرَبَ يَضْرِبُ vurdu, dövdü

رَجَعَ يَرْجِعُ

döndü

ظَلَمَ يَظْلِمُ

zulmetti

جَلَسَ يَجْلِسُ

oturdu

3. Üçüncü bab -َ -َ فَتَحَ يَفْتَحُ açtı

سَأَلَ يَسْأَلُ

sordu

صَنَعَ يَصْنَعُ

yaptı, işledi

ذَهَبَ يَذْهَبُ

gitti

4. Dördüncü bab -ِ -َ عَلِمَ يَعْلَمُ bildi

وَجِلَ يَجَلُ

korktu

شَهِدَ يَشْهَدُ

şahit oldu

5. Beşinci bab -ُ -ُ حَسُنَ يَحْسُنُ güzel oldu

كَبُرَ يَكْبُرُ

büyüdü

قَبُحَ يَقْبُحُ

çirkin oldu

6. Altıncı bab -ِ -ِ حَسِبَ يَحْسِبُ saydı, zannetti

وَرِثَ يَرِثُ

varis oldu

*Ezberlenmesi tavsiye edilen ve Kur’ân’da en çok kullanılan fiillerin mâzî ve muzârileri şunlardır:

Muzâri orta harfi ötre olanlar:

خَرَجَ – يَخْرُجُ	çıktı – çıkıyor		كَتَبَ – يَكْتُبُ		yazdı – yazıyor
ذَكَرَ – يَذْكُرُ	zikretti-zikrediyor		دَخَلَ – يَدْخُلُ		girdi – giriyor
عَبَدَ – يَعْبُدُ	ibadet etti-ibadet ediyor	نَصَرَ- يَنْصُرُ			yardım etti-yardım ediyor
أَمَرَ – يَأْمُرُ	emretti- emrediyor		نَظَرَ – يَنْظُرُ		baktı – bakıyor
سَجَدَ – يَسْجُدُ	secde etti-secde ediyor			أَخَذَ – يَأْخُذُ	aldı – alıyor
طَلَبَ – يَطْلُبُ	istedi – istiyor		خَلَقَ – يَخْلُقُ		yarattı – yaratıyor
شَكَرَ – يَشْكُرُ	teşekkür etti, şükretti – teşekkür ediyor, şükrediyor

Muzâri orta harfi üstün olanlar:

سَأَلَ – يَسْأَلُ	sordu, istedi-sorar, ister				فَتَحَ – يَفْتَحُ			açtı – açar
شَرِبَ – يَشْرَبُ	içti – içer	قَرَأَ- يَقْرَأُ						okudu – okur
لَعَنَ – يَلْعَنُ	lanet etti – lanet eder				فَعَلَ – يَفْعَلُ			yaptı – yapar
بَعَثَ – يَبْعَثُ	gönderdi – gönderir		ذَهَبَ – يَذْهَبُ					gitti – gider
عَمِلَ – يَعْمَلُ	çalıştı, yaptı- çalışır, yapar					عَلِمَ – يَعْلَمُ		bildi – bilir
جَعَلَ – يَجْعَلُ	kıldı,yaptı – kılar,yapar			سَمِعَ – يَسْمَعُ				işitti – işitir
مَنَعَ – يَمْنَعُ	menetti,yasakladı-meneder, yasaklar						فَهِمَ – يَفْهَمُ	anladı – anlar

Muzâri orta harfi esre olanlar:

عَقَلَ- يَعْقِلُ	akletti – akleder	ضَرَبَ – يَضْرِبُ			vurdu- vurur
غَلَبَ – يَغْلِبُ	galib geldi – galib gelir			جَلَسَ- يَجْلِسُ	oturdu-oturur
عَرَفَ – يَعْرِفُ	bildi, tanıdı – bilir, tanır		نَزَلَ – يَنْزِلُ		indi – iner
عَرَضَ – يَعْرِضُ	arzetti, gösterdi – arzeder, gösterir

Fiil-i Muzâri’nin Çekim Tablosu

		Cemi	Müsennâ	Müfred
Müzekker		يَكْتُبُونَ	يَكْتُبَانِ	يَكْتُبُ	Gâib
	(Onlar) yazıyorlar		(O ikisi) yazıyor	(O) yazıyor
Müennes		يَكْتُبْنَ	تَكْتُبَانِ	تَكْتُبُ	Gâibe

Müzekker		تَكْتُبُونَ		تَكْتُبَانِ	تَكْتُبُ		Muhâtab
	(Sizler) yazıyorsunuz		(İkiniz) yazıyorsunuz			(Sen) yazıyorsun
Müennes		تَكْتُبْنَ		تَكْتُباَنِ	تَكْتُبِينَ		Muhâtaba

Müz + Müe		نَكْتُبُ		نَكْتُبُ		أَكْتُبُ	Mütekellim
	(Bizler) yazıyoruz		(İkimiz)yazıyoruz		(Ben) yazıyorum

Not: Mâzîdeki ilk harfi hemze olan أَكَلَ (yedi) –أَمَرَ (emretti)- أَخَذَ (aldı) gibi fiillerin hemzeleri, muzâri mütekellim vahde (ben) siygalarında, iki hemze yanyana geldiği için (أَاْكُلُ) şeklinde değil, birleştirilerek آكُلُ (yerim), آمُرُ (emrederim, emrediyorum), آخُذُ (alırım, alıyorum) şeklinde uzatılan tek hemze halinde söylenir.

Fiili Muzari iki kısımdır:

1) Muzari Malum

2) Muzari Meçhul

Muzari malum üç şekil üzere bulunur:

1) يَفْعُلُ kalıbında gelir. يَكْتُبُ gibi.

2) يَفْعِلُ kalıbında gelir. يَغْسِلُ gibi.

3) يَفْعَلُ kalıbında gelir. يَعْلَمُ gibi.

Üç kalıbın birbirinden farkı yalnız üçüncü harfin harekesinden doğuyor. Yoksa birinci harf hepsinde üstün, ikinci harf hepsinde sakin, dördüncü harf hepsinde ötredir.

Dikkat:

Bir fiili muzari harekeli ise harekesine bakarak falan şekildedir, deriz. Fakat harekesi yoksa hangi şekilde okunacağını sözlüğe bakarız.

MÜZARİ MALUM

يَفْعُلُ kalıbında bulunan يَكْتُبُ muzari filin çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğul	تَثْنِيَةٌ İkil	مُفْرَدٌ Tekil
يَكْتُبُونَ	يَكْتُبَانِ	يَكْتُبُ	مُذَكَّرٌ Eril	غَائِبٌ
يَكْتُبْنَ	تَكْتُبَانِ	تَكْتُبُ	مُؤَنَّثٌ Dişil	غَائِبٌ
تَكْتُبُونَ	تَكْتُبَانِ	تَكْتُبُ	مُذَكَّرٌ Eril	مُخَاطَبٌ
تَكْتُبْنَ	تَكْتُبَانِ	تَكْتُبِينَ	مُؤَنَّثٌ Dişil	مُخَاطَبٌ
نَكْتُبُ		اَكْتُبُ		مُتَكَلِّمٌ

يَفْعِلُ kalıbında bulunan يَغْسِلُ muzari filin çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğul	تَثْنِيَةٌ İkil	مُفْرَدٌ Tekil
يَغْسِلُونَ	يَغْسِلاَنِ	يَغْسِلُ	مُذَكَّرٌ Eril	غَائِبٌ
يَغْسِلْنَ	تَغْسِلاَنِ	تَغْسِلُ	مُؤَنَّثٌ Dişil	غَائِبٌ
تَغْسِلُونَ	تَغْسِلاَنِ	تَغْسِلُ	مُذَكَّرٌ Eril	مُخَاطَبٌ
تَغْسِلْنَ	تَغْسِلاَنِ	تَغْسِلِينَ	مُؤَنَّثٌ Dişil	مُخَاطَبٌ
نَغْسِلُ		اَغْسِلُ		مُتَكَلِّمٌ

يَفْعَلُ kalıbında bulunan يَعْلَمُ muzari filin çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğul	تَثْنِيَةٌ İkil	مُفْرَدٌ Tekil
يَعْلَمُونَ	يَعْلَمَانِ	يَعْلَمُ	مُذَكَّرٌ Eril	غَائِبٌ
يَعْلَمْنَ	تَعْلَمَانِ	تَعْلَمُ	مُؤَنَّثٌ Dişil	غَائِبٌ
تَعْلَمُونَ	تَعْلَمَانِ	تَعْلَمُ	مُذَكَّرٌ Eril	مُخَاطَبٌ
تَعْلَمْنَ	تَعْلَمَانِ	تَعْلَمِِينَ	مُؤَنَّثٌ Dişil	مُخَاطَبٌ
نَعْلَمُ		اَعْلَمُ		مُتَكَلِّمٌ

MÜZARİ MEÇHUL

Müzari meçhul yalnız bir şekilde bulunur ki, o da يَفْعَلُ kalıbındadır.

Şu halde;

يَكْتُبُ muzari fiilin meçhulü يُكْتَبُ ,

يَغْسِلُ muzari fiilin meçhulü يُغْسَلُ ,

يَعْلَمُ muzari fiilin meçhulü يُعْلَمُ , kalıbından gelir.

يُفْعَلُ kalıbında bulunan يُكْتَبُ muzari fiili meçhulün çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğul	تَثْنِيَةٌ İkil	مُفْرَدٌ Tekil
يُكْتَبُونَ	يُكْتَبَانِ	يُكْتَبُ	مُذَكَّرٌ Eril	غَائِبٌ
يُكْتَبْنَ	تُكْتَبَانِ	تُكْتَبُ	مُؤَنَّثٌ Dişil	غَائِبٌ
تُكْتَبُونَ	تُكْتَبَانِ	تُكْتَبُ	مُذَكَّرٌ Eril	مُخَاطَبٌ
تُكْتَبْنَ	تُكْتَبَانِ	تُكْتَبِينَ	مُؤَنَّثٌ Dişil	مُخَاطَبٌ
نُكْتَبُ		اُكْتَبُ		مُتَكَلِّمٌ

يُفْعَلُ kalıbında bulunan يُغْسَلُ muzari fiili meçhulün çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğul	تَثْنِيَةٌ İkil	مُفْرَدٌ Tekil
يُغْسَلُونَ	يُغْسَلاَنِ	يُغْسَلُ	مُذَكَّرٌ Eril	غَائِبٌ
يُغْسَلْنَ	تُغْسَلاَنِ	تُغْسَلُ	مُؤَنَّثٌ Dişil	غَائِبٌ
تُغْسَلُونَ	تُغْسَلاَنِ	تُغْسَلُ	مُذَكَّرٌ Eril	مُخَاطَبٌ
تُغْسَلْنَ	تُغْسَلاَنِ	تُغْسَلِينَ	مُؤَنَّثٌ Dişil	مُخَاطَبٌ
نُغْسَلُ		اُغْسَلُ		مُتَكَلِّمٌ

يُفْعَلُ kalıbında bulunan يُعْلَمُ muzari fiili meçhulün çekimi şöyledir:

جَمْعٌ Çoğul	تَثْنِيَةٌ İkil	مُفْرَدٌ Tekil
يُعْلَمُونَ	يُعْلَمَانِ	يُعْلَمُ	مُذَكَّرٌ Eril	غَائِبٌ
يُعْلَمْنَ	تُعْلَمَانِ	تُعْلَمُ	مُؤَنَّثٌ Dişil	غَائِبٌ
تُعْلَمُونَ	تُعْلَمَانِ	تُعْلَمُ	مُذَكَّرٌ Eril	مُخَاطَبٌ
تُعْلَمْنَ	تُعْلَمَانِ	تُعْلَمِينَ	مُؤَنَّثٌ Dişil	مُخَاطَبٌ
نُعْلَمُ		اُعْلَمُ		مُتَكَلِّمٌ

Dikkat:

1- Fiili muzariler –gerek malum ve gerekse meçhul olsunlar- Türkçeye “şimdiki zaman” veya “geniş zaman” ile tercüme edilirler. Eğer bir işe başlamışız da henüz bitmemiş ve devam ediyorsa “şimdiki zaman” ile, eğer görünürde başlanmış bir iş yoksa “geniş zaman” ile tercüme edilir. Örnek: يَكْتُبُ kelimesi “yazıyor” yahut “yazar”; يُكْتَبُ kelimesi de “yazılıyor” yahut “yazılır” şeklinde tercüme edilirler.

2- Fiili muzarinin başına “istikbal: gelecek edatı” denilen سَ , yahut سَوْفَ geçerse, Türkçeye “gelecek zaman” ile tercüme edilir. Örnek: سَيَكْتُبُ (yazacak), سَيُكْتَبُ (yazılacak);سَوْفَ يَكْتُبُ (yazacak), سَوْفَ يُكْتَبُ (yazılacak), gibi. Bu سَ ve سَوْفَ çekimde hiçbir değişiklik yapmadan fiili muzarinin her çekiminin başına geçebilir.

3- Fiili muzarinin başına لاَمُ مَفْتُوعَة (lamı meftuha – üstün lam) gelirse, Türkçeye “şimdiki zaman” ile tercüme edilir. Örnek: لَيَكْتُبُ (yazıyor), لَيُكْتَبُ (yazılıyor),gibi. Bu لَ harfi çekimde hiçbir değişiklik getirmeden fiili muzarinin her çekiminin başına geçebilir.

NEFY-İ HAL (MUZARİİ MENFİ)

Fiili muzarinin başına مَا geçerse (Nefyi hal) olup Türkçeye “şimdiki zamanın olumsuzu” ile tercüme edilir. Örnek: مَا يَكْتُبُ (yazmıyor), مَا يُكْتَبُ (yazılmıyor), gibi.

Bu مَا çekimde hiçbir değişiklik yapmadan fiili muzarinin her sigasının başına geçebilir.

NEFYİ İSTİKBAL NEFYİ MUZARİ

Fiili muzarinin başına لاَ geçerse Sibeveyh’e göre (Nefyi İstikbal) olup Türkçeye “geniş zamanın olumsuzu” iler tercüme edilir.

لاَ يَكْتُبُ (yazmaz), لاَ يِكْتَبُ (yazılmaz) gibi. Fakat İbni Malik’e göre (Nefyi Muzari) olup Türkçeye “geniş zamanın olumsuzu” veya “şimdiki zamanın olumsuzu” ile tercüme edilebilir.

لاَ يُكْتَبُ (yazmaz veya yazmıyor); لاَ يُكْتَبُ (yazılmaz veya yazılmıyor) gibi. Bu لاَ çekimde hiçbir değişiklik yapmadan fiili muzarinin her çekiminin başına geçebilir.

Cümle Örnekleri:

ماَذاَ تاْكُلُ فيِ الْفَطوُرِ ؟	Kahvaltıda ne yersin?
آكُلُ الْبَيْضَ.	Yumurta yerim.
وَ ماَذاَ تَشْرَبُ ؟ أَشْرَبُ اللَّبَنَ.	(Peki) Ne içersin ? Süt içerim.
ماَذاَ تَأْكُلُ فيِ الْعَشاَءِ ؟	Akşam yemeğinde ne yersin?
آكُلُ الْفاَكِهَةَ.	Meyve yerim.
ماَذاَ تَشْرَبُ ؟ أَشْرَبُ الْقَهْوَةَ.	Ne içersin? Kahve içerim.
أَخيِ يَشْرَبُ الْقَهْوَةَ داَئِماً.	(Erkek) Kardeşim daima kahve içer.
ماَذاَ تَرْسُمُ مَرْيَمُ ؟ تَرْسُمُ شَجَرَةً. Meryem ne resm(i) yapıyor? Bir ağaç resmi yapıyor.
أَنْتِ تَرْسُميِنَ جَيِّداً.	Sen iyi resim yapıyorsun.
ماَذاَ تاْكُليِنَ فيِ الْغَداَءِ ؟	Öğle yemeğinde ne yersin?
آكُلُ الدَّجاَجَ أَوِ السَّمَكَ.	Tavuk veya balık yerim.
وَماَذاَ تَشْرَبيِنَ ؟ أَشْرَبُ الشاَّىَ أَوِ() الْعَصيِرَ.	(Peki) ne içersin? Çay veya meyve suyu içerim.
اَلْمُديِرُ يَنْزِلُ مِنَ السَّياَّرَةِ.	Müdür arabadan iniyor.
هَلْ تَعْرِفُ هَذاَ الْوَلَدَ ؟ نَعَمْ ، أَعْرِفُهُ.	Bu çocuğu tanıyor musun? Evet, onu tanıyorum.
هَلْ تَعْرِفُ الْمُدَرِّسِينَ فِي الْمَدْرَسَةِ ؟	Okuldaki öğretmenleri tanıyor musun?
نَعَمْ ، أَعْرِفُهُمْ.	Evet, onları tanıyorum.
هَلْ تَعْرِفُ هَذهِ الْبِنْتَ ؟	Bu kızı tanıyor musun?
نَعَمْ ، أَعْرِفُهاَ . هِيَ فاَطِمَةُ.	Evet, onu tanıyorum. O Fatıma’dır.
لِمَنْ تَكْتُبُ الرَّساَئِلَ ؟	Mektupları kimin için (kime) yazıyorsun ?
أَكْتُبُ الرَّساَئِلَ لِعاَئِلَتيِ وَلِأَصْدِقاَئيِ.	Mektupları ailem ve arkadaşlarım için yazıyorum.
أَناَ اَكْتُبُ لِعاَئِلَتيِ فَقَطْ.	Ben sadece ailem için yazıyorum.
هَلْ تَعْرِفُ هَذِهِ الْمُدَرِّسَةَ ؟	Bu öğretmeni tanıyor musun?
نَعَمْ ، أَعْرِفُهاَ. هِيَ عاَئِشَةُ.	Evet, onu tanıyorum. O Aişe’dir.
مَتَى تَرْجِعُ مِنَ الرِّحْلَةِ ؟	Geziden ne zaman dönüyorsun?
سَعيِدٌ يَعْمَلُ الشاَّيَ فيِ الْمَطْبَخِ.	Said mutfakta çay yapıyor.
بِماَذاَ يَلْعَبُ التَّلاَميِذُ ؟ هُمْ يَلْعَبُونَ بِالْكُرَةِ.	Öğrenciler ne ile oynuyor? Onlar top ile oynuyor.
هِشاَمٌ يَذْهَبُ مَعَ واَلِدِهِ إِلَى السُّوقِ مَساَءً.	Hişam babasıyla akşamleyin çarşıya gidiyor.
هَلْ تَذْهَبُ أُخْتُكَ إِلَى مَدْرَسَتِهاَ مُبَكِّرَةً.	Kızkardeşin okuluna erken mi gider?
ماَذاَ يَفْعَلُونَ فيِ الْمَسْجِدِ ؟	Mescidde ne yapıyorlar?
هُمْ يَدْرُسوُنَ الْعَرَبِيَّةَ.	Onlar Arapça tahsil ediyorlar.
هُنَّ يَحْفَظْنَ الْقُرْآنَ.	Onlar Kur’ân’ı ezberliyorlar.
هُمْ يَشْرَبوُنَ الشاَّىَ.	Onlar çay içiyorlar.
هُنَّ يَرْكَبْنَ الْحاَفِلَةَ.	Onlar otobüse biniyorlar.
يَذْهَبُ عَبْدُ اللَّهِ إِلَى الْمَصْنَعِ غَداً.	Abdullah yarın fabrikaya gidiyor.
أَيْنَ يَجْلِسُ الْوَلَدُ وَ واَلِدُهُ ؟	Çocuk ve babası nerede oturuyor?
يَجْلِساَنِ فِي الْغُرْفَةِ.	Odada oturuyorlar.
لِماَذاَ يَجْلِساَنِ فِي الْغُرْفَةِ ؟	Niçin odada oturuyorlar?
أَكْتُبُ الدَّرْسَ قَبْلَ النَّوْمِ	Dersi uykudan önce yazıyorum.
ماَذاَ يَفْعَلُ الطَّبِيبُ ؟	Doktor ne yapıyor?
هَلْ تَسْكُنُ وَحْدَكَ فِي الْغُرْفَةِ ؟	Odada tek başına mı oturuyorsun?
تَنْصَحُ الْمُعَلِّمَةُ التِّلْمِيذاَتِ.	Öğretmen kız öğrencilere nasihat ediyor.
تَشْكُرُ الْمُدِيرَةُ الطاَّلِبَتَيْنِ.	Müdür iki öğrenciye teşekkür ediyor.
إِنَّهُنَّ يَعْرِفْنَ الْخَبَرَ.	Gerçekten onlar haberi biliyorlar.
يَفْحَصُ الطَّبِيبُ الْوَلَدَ وَ يَسْأَلُهُ عَنْ مَرَضِهِ. Doktor çocuğu muayene ediyor ve hastalığı hakkında soruyor.

Muzari Fiil Çekimi Tablosu Örnekleriyle yazısı ilk önce Fasih Arapça üzerinde ortaya çıktı.