Maksud

Maksud’a Giriş

مقصود درسى بسم الله الرحمن الرحيم Kitabın adı ِهَذَا الْكِتَابُ فِي الْمَقْصُود fakat kısalık adına direkt ْمَقْصُود (Maksud) denilmektedir. Maksud kitabının  musannıfı İmam-ı Azam Ebû Hanife’dir. Maksud sarf hakkında bir kitaptır. Genellikle Emsile ve bina derslerinden sonra okunması gereken bir kitaptır. مَقْصُود kelimesi nasıl bir kelime diye sorulduğunda vereceğimiz cevap emsile derslerinde öğrendiğimiz 24 adet siganın 5. Sigası...

3. Bab Hakkında

وَ مَا كَانَ مُخْتَصًّا بِالْبَابِ الثَّالِثِ لاَ يَكُونُ إِلاَّ عَيْنُهُ أَوْ لاَمُهُ حَرْفٌ مِنْ حُرُوفِ الْحَلْقِ، إِلاَّ اَبَى – يَأْبَى. وَ هُوَ شَاذٌّ وَ حُرُوفُ الْحَلْقِ سِتَّةٌ؛ اَلْحَاءُ وَ الْخَاءُ وَ الْعَيْنُ وَ الْغَيْنُ وَ الْهَاءُ وَ الْهَمْزَةُ. وَ مَا o fiil ki, كَانَ oldu, مُخْتَصًّا mahsus, ait oldu; بِالْبَابِ الثَّالِثِ üçüncü baba. Yani sülasi mücerred olan 6...

Rübai Mücerred ve Mülhakları

وَ الرُّبَاعِىُّ مَا كَانَ مَاضِيهِ عَلَى أَرْبَعَةِ اَحْرُفٍ وَ هُوَ بَابُ فَعْلَلَ وَ هُوَ بَابٌ وَاحِدٌ. وَ قَدْ يَكُونُ سِتَّةَ اَبْوَابٍ، يُقَالُ لَهَا الْمُلْحَقُ بِالرُّبَاعِىِّ وَ هُوَ بَابُ فَوْعَلَ، نَحْوُ؛ حَوْقَلَ وَ فَعْوَلَ نَحْوُ؛ جَهْوَرَ وَ فَيْعَلَ، نَحْوُ؛ بَيْطَرَ وَ فَعْيَلَ، نَحْوُ؛ عَثْيَرَ وَ فَعْلَى، سَلْقَى وَ فَعْلَلَ، نَحْوُ؛ جَلْبَبَ. وَ الرُّبَاعِىُّ ve rubai, مَا كَانَ مَاضِيهِ mazisi...

Sülasi ve Rübai Mezid

وَ أَمَّا الْمَزِيدُ فِيهِ؛ فَنَوْعَانِ مَزِيدٌ عَلَى الثُّلاَثِىِّ وَ الْمَزِيدُ عَلَى الرُّبَاعِىِّ. فَمَزِيدُ الثُّلاَثِىِّ أَرْبَعَةَ عَشَرَ بَابًا، وَ هِيَ ثَلاَثَةَ أَنْوَاعٍ؛ رُبَاعِىٌّ، خُمَاسِىٌّ، سُدَاسِىٌّ. فَالرُّبَاعِىُّ عَلَى ثَلاَثَةَ أَبْوَابٍ؛ اَفْعَلَ و فَعَّلَ بِتَشْدِيدِ الْعَيْنِ وَ فَاعَلَ. وَ الْخُمَاسِىُّ خَمْسَةُ أَبْوَابٍ؛ اِنْفَعَلَ وَ اِفْتَعَلَ وَ اِفْعَلَّ بِتَشْدِيدِ اللاَّمِ وَ تَفَعَّلَ بِتَشْدِيدِ الْعَيْنِ وَ تَفَاعَلَ. وَ السُّدَاسِىُّ سِتَّةُ أَبْوَابٍ؛ اِسْتَفْعَلَ وَ...

Bir Fasıl

فَصْلٌ؛ فِي الْوُجُوهِ ألَّتِى اِشْتَدَّتِ الْحَاجَةُ إِلَى اِخْرَاجِهَا مِنَ الْمَصْدَرِ، وَ هِيَ سِتَّةٌ؛ اَلْمَاضِى وَ الْمُضَارِعُ وَ الْأَمْرُ وَ النَّهْىُ وَ اسْمُ الْفَاعِلِ وَ الْمَفْعُولِ. فَأَمَّا الْمَصْدَرُ؛ فَلاَ يَخْلُو مِنْ أَنْ يَكُونَ مِيمِيًّا أَوْ غَيْرَ مِيمِيًّا، فَإِنْ كَانَ غَيْرَ مِيمِىٍّ فَهُوَ سَمَاعِىٌّ، وَ نَعْنِى بِالسَّمَاعِىِّ أَنَّهُ يَحْفَظُ كُلُّ مَصْدَرٍ عَلَى مَا جَاءَ مِنَ الْعَرَبِ. وَ لاَ يُقَاسُ عَلَيْهِ...

Sülasi Mücerred Fiillerden Türetim

وَ إِنْ كَانَ مِيمِيًّا فَيَنْظُرُ فِي عَيْنِ الْفِعْلِ الْمُضَارِعِ. فَإِنْ كَانَ مَفْتُوحًا أَوْ مَضْمُومًا، فَالْمَصْدَرُ الْمِيمِيُّ وَ الزَّمَانُ وَ الْمَكَانُ مِنْهُ مَفْعَلٌ بِفَتْحِ الْمِيمِ وَ الْعَيْنِ وَ سُكُونُ الْفَاءِ إِلاَّ مَا شَاذَّ، نَحْوُ؛ الْمَطْلَعِ وَ الْمَغْرِبِ وَ الْمَسْجِدِ وَ الْمَنْسِكِ وَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَجْزِرِ وَ الْمَسْكِنِ وَ الْمَنْبِتِ وَ الْمَفْرِقِ وَ الْمَحْشِرِ وَ الْمَسْقِطِ وَ الْمَجْمِعِ بِكَسْرِ الْعَيْنِ...

Sülasi Mücerred Fiillerden Türetim 2

وَ إِنْ كَانَ مَكْسُورًا، فَالْمَصْدَرُ الْمِيمِيُّ مِنْهُ مَفَعَلٌ بِفَتْحِ الْمِيمِ وَ الْعَيْنِ وَ سُكُونِ الْفَاءِ إِلاَّ الْمَرْجِعَ وَ الْمَصِيرَ فَإِنَّهُمَا مَصْدَرَانِ وَ قَدْ جَاآ بِكَسْرِ الْعَيْنِ وَ الزَّمَانُ وَ الْمَكَانُ مِنْهُ مَفْعِلٌ بِكَسْرِ الْعَيْنِ هَذَا فِي الصَّحِيحِ وَ الْاَجْوَفِ وَ الْمُضَاعَفِ وَ الْمَهْمُوزِ وَ إِنْ كَانَ مَكْسُورًا eğer sülasi mücerred bir fiilin aynül fiili meksur olursa, فَالْمَصْدَرُ الْمِيمِيُّ...

Zaid Fiillerde Türetim

وَ إِنْ كَانَ الْفِعْلُ الزَّوَئِدًا عَلَى الثُّالاَثِىُّ فَالْمَصْدَرُ الْمِيمِىُّ وَ الزَّمَانُ وَ الْمَكَانُ وَ الْمَفْعُولُ مِنْ كُلِّ بَابٍ يَكُونُ وَزْنِ مُضَارِعِ الْمَجْهُولِ مِنْ ذَلِكَ الْبَابِ إِلاَّ أَنَّكَ تُبَدَّلُ حَرْفَ الْمُضَارَعَةِ بِالْمِيمِ الْمَضْمُومَةِ وَ الْفَاعِلُ مِنْهُ بِكَسْرِ الْعَيْنِ وَ إِنْ كَانَ الْفِعْلُ bu zaman kadar sülasi mücerred üzerinden konuştuk ama eğer fiil zaid fiil ise, عَلَى الثُّالاَثِىُّ sülasi üzerine...

Emir ve Nehy

وَ أَمَّا الْأَمْرُ وَ النَّهْىُ فَإِنَّهُمَا يَكُونَانِ عَلَى لَفْظِ الْمُضَارِعِ إِلاَّ أَنَّهُمَا مَجْزُومَانِ وَ عَلاَمَةُ الْجَزْمِ فِيهِمَا سُقُوطُ نُونِ التَّثْنِيَّةِ وَ جَمْعِ الْمُذَكَّرِ وَ وَاحِدَةِ الْمُخَاطَبَةِ وَ فِي الْبَوَاقِى سُكُونُ لاَمِ الْفِعْلِ الصَّحِيحَةِ وَ سُقُوطُ لاَمِ الْفِعْلِ الْمُعْتَلِّ سِوَى نُونِ جَمْعِ الْمُؤَنَّثِ، فَإِنَّ نُونَهَا ثَابِتَةٌ فِي الْجَزْمِ وَ غَيْرِهِ. وَ أَمَّا الْأَمْرُ وَ النَّهْىُ ve emir ve nehy...

Emr-i Hazır Yapımı

وَ اَمْرُ الْحَاضِرِ؛ مِنَ الْمَعْرُوفِ يُحْذَفُ مِنْهُ حَرْفُ الْمُضَارَعَةِ وَ تُدْخَلُ هَمْزةُ الْوَصْلِ، إِنْ كَانَ مَا بَعْدَ حَرْفِ الْمُضَارَعَةِ سَاكِنًا وَ إِنْ كَانَ مُتَحَرِّكًا يُبْتَدَءُ بِحَرَكَةِ مَا بَعْدَهُ فِي اللَّفْظِ الْمَحْذُوفِ حَرْفُ الْمُضَارَعَةِ ثُمَّ يُسْكَنُ آخِرُهُ وَ هُوَ مَبْنِىٌّ عَلَى الْوَقْفِ كَالْمَجْزُومِ فِي اللَّفْظِ. وَ اَمْرُ الْحَاضِرِ؛ ve emr-i hazır, مِنَ الْمَعْرُوف malum muzari fiilden türetilir, يُحْذَفُ مِنْه...

Sahih Fiillerin Çekimi Hakkında

فَصْلٌ فِي تَصْرِيفِ الْاَفْعَالِ الصَّحَيحَةِ؛ يُتَصَرَّفُ الْمَاضِى وَ الْمُسْتَقْبَلُ وَ الْأَمْرُ وَ النَّهْىُ مِنَ الْمَعْرُوفِ وَ الْمَجْهُولِ عَلَى أَرْبَعَةَ عَشَرَ وَجْهًا؛ ثَلَثَةٌ لِلَّغَائِبِ وَ ثَلَثَةٌ لِلْغَائِبَةِ وَ ثَلَثَةٌ لِلْمُخَاطَبِ وَ ثَلَثَةٌ لِلْمُخَاطَبَةِ وَ وَجْهَانِ لِلْمُتَكَلِّمِ رَجُلاً كَانَ أَوِ امْرَأْةً غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَأْتِى الْوَجْهَانِ لِلْمُتَكَلِّمِ فِي الْمَعْرُوفِ مِنَ الْأَمْرِ وَ النَّهْىِ. فَصْلٌ فِي تَصْرِيفِ الْاَفْعَالِ الصَّحَيحَةِ sahih fiillerin...

Fail ve Meful Sayısı

وَ الْفَاعِلُ؛ يُتَصَرَّفُ عَلَى عَشَرَةِ أَوْجَهٍ مِنْهَا جَمْعُ الْمُذَكَّرِ أَرْبَعَةُ اَلْفَاظٍ وَ جَمْعُ الْمُؤَنَّثِ لَفْظَانِ. وَ مَفْعُولُ؛ يُتَصَرَّفُ عَلَى سَبْعَةِ أَوْجَهٍ مِنْهَا جَمْعُ الْمُذَكَّرِ لَفْظَانِ وَ جَمْعُ الْمُؤَنَّثِ لَفْظٌ وَاحِدٌ. وَ الْفَاعِلُ؛ ve fail, يُتَصَرَّف çekilir, عَلَى عَشَرَةِ أَوْجَهٍ on vecih üzere çekilir, مِنْهَا ondan yani on vecihten, جَمْعُ الْمُذَكَّرِ أَرْبَعَةُ اَلْفَاظ dört lafız cemi müzekker içindir, وَ...

Te’kid Nun’u

وَ نُونُ التَّأْكِيدِ؛ تَدْخُلُ عَلَى جَمِيعِ الْأَمْرِ وَ النَّهْىِ مِنَ الْمَعْرُوفِ وَ الْمَجْهُولِ. وَ الْمُخَفَّفَةُ كَذَلِكَ غَيْرَ أَنَّهَا لاَ تَدْخُلُ فِي التَّثْنِيَةِ وَ جَمْعِ الْمُؤَنَّثِ وَ الْمُخَفَّفَةُ سَاكِنَةٌ وَ الْمُشَدَّدَةُ مَفْتُوحَةٌ إِلاَّ فِي التَّثْنِيَةِ وَ جَمْعِ الْمُؤَنَّثِ فَإِنَّهَا مَكْسُورَةٌ فِيهِمَا وَ مَا قَبْلَهَا مَكْسُورَةٌ فِي الْوَاحِدَةِ الْحَاضِرَةِ وَ مَضْمُومٌ فِي جَمْعِ الْمُذَكَّرِ وَ مَفْتُوحٌ فِي بَوَاقِى. وَ نُونُ...

Sülasi Mücerred Çekimi Hakkında

مِثَالُ الْمَاضِى؛ نَصَرَ نَصَرَا نَصَرُوا اِلَخْ… وَ مِنَ الْمَجْهُولِ؛ نُصِرَ نُصِرَا نُصِرُوا اِلَخْ… وَ مِثَالُ الْمُسْتَقْبَلِ؛ يَنْصُرُ يَنْصُرَانِ يَنْصُرُونَ اِلَخْ… وَ مِنَ الْمَجْهُولِ؛ يُنْصَرُ يُنْصَرَانِ يُنْصَرُونَ اِلَخْ… مِثَالُ اَمْرِ الْغَائِبِ؛ لِيَنْصُرْ لِيَنْصُرَا لِيَنْصُرُوا اِلَخْ… مِثَالُ اَمْرِ الْحَاضِرِ؛ اُنْصُرْ اُنْصُرَا اُنْصُرُوا، اُنْصُرِى اُنْصُرَا اُنْصُرْنَ. وَ مِنَ الْمَجْهُولِ؛ لِتُنْصَرْ لِتُنْصَرَا لِتُنْصَرُوا اِلَخْ… وَ كَذَلِكَ النَّهْىُ مِنَ الْمَعْرُوفِ وَ الْمَجْهُولِ إِلاَّ...

Tekid Nunlu Emir ve Nehiy

وَ تَقُولُ فِي النُّونِ الْمُشَدَّدَةِ؛ لِيَنْصُرَنَّ لِيَنْصُرَانَّ لِيَنْصُرُنَّ لِتَنْصُرَنَّ لِتَنْصُرَانَّ لِيَنْصُرْنَانِّ اُنْصُرَنَّ اُنْصُرَانَّ اُنْصُرُنَّ اُنْصُرِنَّ اُنْصُرَانِّ اُنْصُرْنَانِّ، وَ فِي الْمُخَفَّفَةِ؛ لِيَنْصُرَنْ بِفَتْحِ الرَّاءِ، فِي الْوَاحِدِ الْمُذَكَّرِ؛ لِيَنْصُرُنْ بِضَمِّهَا، فِي جَمْعِ الْمُذَكَّرِ؛ لِتَنْصُرَنْ بِفَتْحِ الرَّاءِ فِي الْوَاحِدَةِ الْغَائِبَةِ، وَ فِي الْمُخَاطَبِ؛ اُنْصُرَنْ اُنْصُرُنْ اُنْصُرِنْ. وَ كَذَلِكَ النَّهْىُ مِنَ الْمَعْرُوفِ وَ الْمَجْهُولِ. وَ تَقُولُ sen dersin, فِي النُّونِ الْمُشَدَّدَةِ nun’u...

Sülasi Mücerred Fail ve Meful Sigalar

مِثَالُ الْفَاعِلِ؛ نَاصِرٌ نَاصِرَانِ نَاصِرُونَ نُصَّارٌ نُصَّرٌ بِضَمِّ النُّونِ وَ فَتْحِ الصَّادِ وَ تَشْدِيدِ فِيهِمَا، وَ نَصَرَةٌ بِفَتْحِ النُّونِ وَ الصَّادِ وَ الرَّاءِ مَعَ التَّخْفِيفِ. نَاصِرَةٌ نَاصِرَتَانِ نَاصِرَاتٌ وَ نَوَاصِرُ. مِثَالِ الْمَفْعُولِ؛ مَنْصُورٌ مَنْصُورَانِ مَنْصُرُونَ وَ مَنَاصِرُ بِفَتْحِ الْمِيمِ وَ كَسْرِ الصَّادِ، مَنْصُورَةٌ مَنْصُورَتَانِ مَنْصُورَاتٌ. مِثَالُ الْفَاعِلِ؛ failin misali Müzekker; نَاصِرٌ نَاصِرَانِ نَاصِرُونَ ve نُصَّارٌ ve نُصَّرٌ gibidir....