Klasik Arapça

Klasik Arapça

İmam Birgivi

İMAM BİRGİVİ (r.a) Osmanlı âlimlerinin içinde, neredeyse en meşhur olan ve Türk talebelerin en çok faydalandığı alim İmam Birgivi’dir. Uzun adı Muhammed bin Ali Birgivî’dir. Lakabı Zeynüddin’dir Hicri 928 (miladi 1521) yılında Balıkesir’in Birgi ilçesinde dünyaya geldi. Hicri 981 (miladi 1573) senesinde Aydın’ın Birgi nahiyesinde vefât etti. Birgi nahiyesi, Ödemiş ilçesinden yarım saatlik mesafededir. Türbesi, Aydın’ın Birgi nahiyesinde bir tepe...

İzhar’a Giriş

إِفْتِتَاحُ إِلَى الْعِلْمِ الْإِظْهَارِ İzhar İlmine Giriş İzhar Kitabının musannıfı İmam Birgivi’dir. İzhar, Nahiv topluluğu altında bir ilim olup, Arap Gramerinin en önemli mevzusudur. علم نحوك تعريفى؛ وَ هُوَ عِلْمٌ يُعْرَفُ بِهِ أَحْوَالُ الْكَلِمَةِ الْعَرَبِيَّةِ مِنْ حَيْثُ الْاِعْرَابِ وَ الْبِنَاءِ Nahiv İlmi’nin Tarifi; Arapça kelimelerin, mebnilik ve mureblik bakımından, ahvalinin bilinmesidir. اظهارك موضوعى؛ الكلمة العربية الواقعة فى الكلام...

Muktezil İrab

مقتضى العراب؛ ثم عامل هو ما أوجب بواسطة كون آخر الكلمة على وجه مخصوص من العراب. و المراد باواسطة مقتضى العراب. و هو فى الاسماء توارد المعانى المختلفة عليها. فإنها أمور خفية. مثلا اذ قلنا ضَرَبَ زَيْدٌ غُلَامَ عَمْرٍو: و فضرب اوجب كون آخر زيد مضموما و آخر غلام مفتوحا بواسطة ورود الفاعلية على زيد، و المفعولية على...

Muzari’nin İsm-i Faile Benzemesi

فالعامل يحصل المعانى الخفية فى الاسماء و هو تقتضى نصب علائم، هى العراب. و فى الافعال المشابهة التامة للاسم، و هى فى المضارع فقط. فإنه مشابه لاسم الفاعل. لفظا و معنى و استعمالا. أما الاوللفظا؛ فلموازنته له فى الحركات و السكنات. نحو: ضَارِبٌ يَضْرِبُ و مُدَحْرِجُ يُدَحْرِجُ. و أما الثانى معنى؛ فلقبول كل منهما الشيوع و الخصوص. فإن...

Ba Harf-i Cerri

Ba harfi cerrinin 14 manasını bilmemiz bizlere yeterlidir şimdilik. اِلْصَاقْ (İlsak) Bitiştirme Manası: أَمْسَكْتُ بِزَيْدٍ “Zeyd’e yapıştım” cümlesinde بِزَيدٍ carr ve mecrurdur. بِ harfi cerrdir, زَيْدْ ise harfi cerrin meksur olan mecrurudur. مَرَرْتُ بِزَيْدٍ “Zeyd’e uğradım” cümlesinde بِزَيدٍ carr ve mecrurdur. بِ harfi cerrdir, زَيْدْ ise harfi cerrin meksur olan mecrurudur. Yani -e, -a gibi bitişme manası ihtiva...

Min Harf-i Cerri

مِنْ harf-i cerrinin yaklaşık 10 manası vardır ama ilk akla gelen manası -den, -dan ifade eden ibtida (başlangıç) manasıdır. اِبْتِدَاءْ Başlangıç Manası; İsra suresinin ilk ayetinde Allah-u Teala, Muhammed Aleyhisselamı Mescid ül-Haram’dan Mescid ül-Aksa’ya götürdüğünü bizlere bildirir. Bu ayetteki min-i ibtidaiyyeyi görelim; سُبْحَانَ أَلَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى “Kulunu (Muhammed a.s) bir gece...

İlâ Harf-i Cerri

إِلَى -e, -a İhtiha Harf-i Cerrinin 5 manasını göreceğiz. Aklımıza ilk intiha manası gelir, yani -e, -a manası. Eve, işe gibi. اِنْتِهَاءْ Yönelme Manası; ذَهَبْتُ إِلَى الْبَيْتِ “Eve gittim” cümlesindeki إِلَى harf-i cerri yönelme için kullanılmıştır. مُصَاحَبَتْ Birlik Manası; وَ لاَ تَأْكُلُوا أَمْوَالَهُمْ إِلَى أَمْوَالِكُمْ “Onların mallarını kendi mallarınız ile yemeyin” Nisa suresi 2. Ayet-i kerimesindeki إِلَى أَمْوَالِكُمْ...

Harf-i cerr ve Müteallak

و لا بد لهذه الحروف من متعلق فعل، أو شبهه أو معناه  الا الزائد منها. نحو؛ كفى بالله، و بحسبك درهم. و رب، و حاشا، و خلا، و عدا، و لولا، و لعل فإنها لا تتعلق بشىء. فمجرور الزائد و رب، باق على ما كان عليه قبل دخولهما و مجرور حروف الاستثناء كالمستثنى بالا، على ما سيجئ. و...

Zarf-ı Lağv

و إن لم يكون كذلك او لم يحذف متعلقه يسميان ظرفا لغوا.  نحو؛ زَيْدٌ فى الدَّارِ اى اكل و مَرَرْتُ بِزَيْدٍ Eğer Hazif olunan müteallak Carr ve Mecrur’dan anlaşılmazsa Zarf-ı Lağv diye tesmiye olunur. الدار فى زيد mecrur carr fail ...

Harfi Cerlerin Kıyasen Hazfi

و قد يحذف الجار و هو على نوعين : قياسى و سماعي. فالقياسى فى ثلثة مواضع Bazen harf-i cerr hazf edilir. Bu hazif de 2 kısımdır. 1. si Kıyasi, 2. si Semai’dir. Harf-i cerr’in Kıyasi olarak hazif edilişi 3 kısımdır. Harf-i Cerrin Hazfi Kıyasen Semaen En ve Enne’den Carın Hazfi Mefulun Leh’ten Lâm’ın Hazfi Mefulun Fiyh’ten Fiy’in Hazfi    Bazen lam veya ba harfi cerri bitişir. Ve kıyasen...

Mefulun Fiyh

الاول مفعول فيه فإن حذف فى منه قياس إن كان ظرف زمان مبهما كان او محدودا.  نحو؛ سِرْتُ حِينًا و صُمْتُ شَهْرًا. او ظرف مكان مبهما و هو من ثبت له اسم بسبب امر غير داخل فى مسماه كالجهات الست و هى ؛ امام، و قدام، و خلف، و يمين، و يسار، و شمال، و فوق، و تحت،...

Mefulun Leh

الثانى مفعول له اذا كان فعلا لفاعل الفعل المعلل و مقارنا له فى الوجود. نحو؛ ضَرَبْتُ زَيْدًا تَأْدِيبًا له، بخلاف اَكْرَمْتُكَ لِاِكْرِمِكُ  و جِئْتُكَ اليَوْمَ لِوَعْدِى اَمْسِ و فى هذين الموضعين اذا حذف الجار ينتصب المجرور إن لم يكون نائب الفاعل و يرفع . إن كان نائبه بالاتفاق 2. MEFULUN LEH (LİECLİH) مفعول له او لأجله Harf-i cerrlerin kıyasen...

En ve Enne

الثالث اَنْ و اَنَّ فالجار يحذف منهما قياسا. نحو؛ قَوْلِهِ تعالى ؛ عَبَسَ و تَوَلَّى  اَنْ جَائَهَ العَمَى 3. EN VE ENNE اَنْ و اَنَّ Bu ikisinden (en ve enne) carr kıyasen hazf edilir. Misali; Allah-u Teala’nın şu kavli şerifi; عَبَسَ و تَوَلَّى  اَنْ جَائَهَ العَمَى (yüzünü ekşitti ve döndü, Ona âmâ’nın gelmesiyle) Bu ayettekiاَنْ جَائَهَ lafzı, en-i masdariye ile “gelmesi” anlamını...

Harfi Cerlerin Semaen Hazfi

و السماعى فيما عدا هذه الثلاثة مما سمع من العرب. فيحفظ و لا يقاس عليه Semai olan Harfi Cerrlerin hazfi, geçilen şu 3 yerin (lam,fiy ve en-enne’den carın hazfi) haricindedir. O şey (yani semaen hazf) Araplardan işitmeye dayalıdır. Ezberlenir ve onun üzerine kıyas yoktur. (semaen hazif olarak, Araplardan herhangi bir hazif duyulursa onu kabul ederiz, bu hazif nasıl...

Hazif ve İsâl

ثم القياس بعد الحذف فى غير الاولين أن توصل متعلقه الى المجرور، فتظهر العراب المحلى. و هو النصب على المفعولية او الرفع على النائبية. و يسمى حذفا و ايصالا.  نحو؛ قوله تعالى؛ وَاخْتَارَ موسى قَوْمَهُ اى من قَوْمِهِ. و نحو؛ قَوْلِهِمْ مَالٌ مُشْتَرَكٌ. و ظرف مستقر اى مُشْتَرَكٌ فِيهِ و مستقر فيه Bundan sonra (yani, harf-i cerrlerin hazf...

İki İsimde Amil

و العامل فى اسمين على قسمين ايضا. قسم منصوبه قبل مرفوعه و قسم على العكس. القسم الاول ثمانية احروف. ستة منها تسمى حروف المشبهة بالفعل. لكونها على ثلثة احرف فصاعدا و فتح اواخرها و وجود معنى الفعل فى كل منها. Ve İki isimde amil, aynı şekilde İki kısımdır. 1. kısım; nasb ettiği ref ettiğinden önce gelen ( inne...