Arapça Dil Bilgisi

Arapça Dil Bilgisi

Arapçada Masdar

  Masdar: Bir iş ve oluşu, zamana bağlı olmadan anlatan isim cinsinden kelimelerdir. Gitmek, konuşmak, okumak, gelmek gibi kelimeler masdar grubuna giren kelimelerdir. Masdar Türkçede fiillerin sonuna  “-mek, -mak” takısı getirilerek yapılır. Arapçada ise her fiilin ayrı bir masdar şekli vardır. Üç harfli fiillerin masdarları semâidir. Ancak sözlüğe bakarak veya bir bilenden duyarak öğrenilir. Mesela: نَزَلَ (İndi) fiilinin masdarı  نُزُولٌ  (İnmek) şeklindedir. سَبَحَ...

İsm-i mensub

  İsm-i mensub: Herhangi bir yere, herhangi bir mesleğe veya bir dine ait olmayı gösteren isimlerdir. Türkçede “İstanbullu, Mısırlı, köylü, Musevi, ayakkabıcı” gibi anlamlara gelir. İsm-i mensub, ismin sonuna “şeddeli ye” getirilmesi ve önceki harfin harekesinin esre yapılmasıyla elde edilir. Örnekler: مِصْرِىٌّ مِصْرٌ اِسْتَانْبُولِىٌّ اِسْتَانْبُولٌ Mısırlı Mısır İstanbullu İstanbul Şu kaideye de dikkat edelim: Sonunda (  ة ) olan isimler ismi mensub olduğunda (  ة ) kalkar. مَكِّىٌّ مَكَّةُ مَدَنِىٌّ اَلْمَدِينَةُ Mekkeli Mekke Şehirli Şehir

İsm-i alet

  İsm-i alet: Eylemin yapıldığı fiilden türeyen ve o iş için kullanılan aleti gösteren isimdir. Mesela: “Ütüledi” fiilinden türeyen “ütü” ism-i alettir. “Süpürdü” fiilinden türeyen “süpürge” ism-i alettir.  “Açtı” fiilinden türeyen “açacak” veya “anahtar” da ism-i alettir. Demek, ism-i alet, eylemin yapıldığı fiilden türeyen ve o iş için kullanılan aleti gösteren isimdir. İsm-i alet için belirlenmiş üç vezin vardır. Ancak biz, istediğimiz fiili...

İsm-i tasgir

İsm-i tasgir: Acıma, şefkat, sevgi, küçük görme, sevimlilik katma gibi amaçlarla bir isimden elde edilmiş olan isimlerdir. Tasgir kelimesi, tef’il babından “küçülttü” manasındaki  صَغَّرَ  fiilinin masdarıdır. İsm-i tasgir, Türkçede kelime sonuna “-cık , -cik” takıları getirilerek yapılmış olan isim cinsinden kelimelerin karşılığıdır. Ayşecik, Ömercik, adamcık ve kedicik gibi. İsm-i tasgir, kelimenin harf sayısına göre şu şekillerde türetilir: 1- Eğer isim üç harfli...

Gayri munsarif isimler

Arapçada bazı isimler sonlarına tenvin ve esre kabul ederken bazı isimler harf-i tarif almadıkları halde tenvin ve esreyi kabul etmez. Tenvin ve esre alan isimlere “munsarif” ; tenvin ve esre kabul etmeyen isimlere de “gayri munsarif” denilir. Ancak gayri munsarif olan isimler harf-i tarif aldıklarında veya başka bir isme muzaf olduklarında esre alabilirler. Gayr-i munsarif isimleri 3 gurupta inceleyeceğiz: 1- Özel...

İsm-i tafdil

  İsm-i tafdil: Ortak bir sıfatta, iki şeyi veya iki kimseyi karşılaştırmak ya da birinin diğerlerinden ortak bir sıfatta daha üstün olduğunu göstermek için fiilden türetilmiş isimlerdir. Türkçede, “Daha büyük, en büyük; daha güzel, en güzel” şeklinde anlatılan ifadelerin karşılığıdır. İsmi tafdil müzekker ve müenneste aynıdır. Sülasi fiilden ( أَفْعَلُ ) vezninde gelir. Örnekler: أَجْمَلُُ أَصْغَرُ صَغُرَ أَكْبَرُ كَبُرَ Daha güzel Daha küçük Küçük oldu Daha büyük Büyük oldu İsm-i tafdili yapılacak olan...

Sıfat-ı müşebbehe

  Sıfat-ı müşebbehe: Özellik bildiren, fiillerden türeyen ve az ya da çok devamlılık bildiren isim cinsinden sıfatlardır. Sıfat-ı müşebbehe ism-i faile benzer; ancak arada bazı farklar vardır. 1. Fark: İsm-i failler kısa süreli, sıfat-ı müşebbeheler ise uzun sürelidir. 2. Fark: İsm-i failler genellikle müteaddi fiilden, sıfat-ı müşebbeheler ise lazım fiilden yapılır. Sıfat-ı müşebbehenin en büyük özelliği; güzellik, renk, şekil ve kusur bildirmesidir. Sıfat-ı müşebbehenin en...

İsm-i fail

  İsm-i fail: Fiilden türeyen ve işi yapanı gösteren isim cinsinden kelimelerdir. Sülasi mücerred fiilin ism-i faili (فَاعِلٌ  )  vezninde gelir. Mesela: كَتَبَ   “Yazdı” manasındadır. Bu fiilin ism-i faili كَاتِبٌ  şeklindedir ve “yazan” manasındadır. Gördüğünüz gibi ism-i fail (فَاعِلٌ  )  vezninde gelmiştir. ضَرَبَ  “Dövdü” manasındadır. Bu fiilin ism-i faili ضَارِبٌ   şeklindedir ve “döven” manasındadır. نَصَرَ  “Yardım etti” manasındadır. Bu fiilin ism-i faili نَاصِرٌ   şeklindedir...

İsm-i meful

  İsm-i meful, fiilden türeyen ve yapılan işi gösteren isim cinsi kelimelere denir. İsm-i meful, müteaddi fiillerden yapılır. Türetilme şekilleri bakımından iki grupta ele alınabilir. 1- Sülâsi mücerred fiillerden ism-i mef’ul türetme 2- Rubâi mücerred ve mezid fiillerden ism-i mef’ul türetme. Sülâsi fiillerden ism-i mef’ul türetme için kullanılan kalıp (مَفْعُولٌ  ) kalıbıdır. Örnekler: مَكْتُوبٌ كَتَبَ Yazılmış, yazılan Yazdı مَكْسُورٌ كَسَرَ Kırılmış, kırılan Kırdı مَنْصُورٌ نَصَرَ Yardım edilmiş, yardım edilen Yardım etti مَقْتُولٌ قَتَلَ Öldürülmüş Öldürdü Rubâi mücerred ve mezid fiillerden ism-i meful...

İsm-i zaman ve mekan

İsm- i zaman: Fiilin yapıldığı zamanı bildirir. İsm-i mekân: Fiilin yapıldığı yeri bildirir. Hem ism-i zaman hem de ism-i mekân fiilden türer. Sülâsi fiillerin ism-i zaman ve ism-i mekânları için iki vezin vardır: 1. vezin: ( مَفْعَلٌ ) veznidir. Sülâsi fiilin muzarisinde aynel fiil fethalı ya da dammeli olursa bu vezin kullanılır. Örnekler: مَلْعَبٌ يَلْعَبُ لَعِبَ Oyun zamanı, oyun yeri Oynuyor, oynar Oynadı مَخْرَجٌ يَخْرُجُ خَرَجَ Çıkış zamanı, çıkış yeri Çıkar, çıkıyor Çıktı 2. vezin: (مَفْعِلٌ  ) veznidir....

Mübalaga-i ism-i fail

  Mübalaga-i ism-i fail: Bir varlıkta bir özelliğin çok fazla bulunduğunu ve bir kimsenin bir şeyi çok fazla yaptığını gösteren isimlerdir. Bu isimler sülasi fiilden türetilirler ve özel vezinleri vardır. Bu vezinler semâidirler. Yani biz istediğimiz fiili herhangi bir vezne sokarak mübalaga-i ismi fail yapamayız. Ayrıca müennes ve müzekker için ayrı sigaları yoktur. Sonlarına ta-i te’nis getirilerek müennes yapılabilirler. Mübalaga-i ism-i failin...

Kâne ve benzerleri – Nâkıs fiiller

Anlamca nâkıs fiiller birer fiil olmalarına rağmen tek başlarına anlamları eksik olduğu için bir cümleye ihtiyaç duyarlar. Bunlarla kurulan cümle birer isim cümlesidir. Başka bir deyişle, bu fiiller isim cümlesinin başına gelirler. İsim cümlesinin mübteda ögesini kendilerine isim yaparlar. Ve isim cümlesinin haber ögesini de kendilerine haber yaparlar. İnne ve benzerlerinin tam tersine olarak, nakıs fiiller isimlerini ref eder;...

Arapça Fiillerde irab

  Fiillerde irab denilince aklımıza muzari fiil gelmelidir. Çünkü mazi ve emir fiillerin sonu, başlarına gelen bir edattan veya herhangi bir sebepten dolayı değişmez. Muzari bir fiil, cem-i müennesleri hariç murabdırlar, yani sonları değişir. Bu değişim, başlarına gelen cezm edatları veya nasb edatlarından dolayıdır. Fiillerde irab alametleri; ref, nasb ve cezmdir. Muzari fiilin ref alametleri: Başlarında cezm edatı veya nasb edatı bulunmayan...

Meful ve meful çeşitleri

  Meful, failin yaptığı işten etkilenen kelime veya kelimelere denir. Meful sadece bir kelime olarak gelebileceği gibi birden fazla kelime olarak da gelebilir, cümle olarak da gelebilir. Meful çeşitleri şöyledir: 1-  Mefulün bih 2- Mefulün mutlak 3- Mefulün lieclih 4- Mefulün fih 5-Mefulün meah. Şimdi sırayla bu mef’ul çeşitlerini tanıyalım. 1-MEFULÜN BİH: Failin yaptığı işten doğrudan etkilenen; olayın, üzerinde meydana geldiği ögedir. Eğer harf-i cersiz olarak gelirse mefulün bih sarih olur....

Malum fiil – Meçhul fiil

Malum fiil – Meçhul fiil Fiilde belirtilen failin yani öznenin bilinip bilinmemesine göre fiiller ikiye ayrılır: 1- Malum fiil 2- Meçhul fiil. Malum fiil: İşi yapanın, failin, yani öznenin bilindiği fiillerdir. Fiile, “Kim?” “Ne?” sorusunu sorduğumuzda cevap alabiliyorsak bu fiil malum fiildir. Meçhul fiil: faili ve öznesi bilinmeyen fiile denir. Mazi fiilin meçhul fiile döndürülmesi: Mazi-malum fiilin meçhulünü yapmak için ilk harf ötrelenir,...

Lazım fiil – Müteaddi fiil

  Lazım fiil: Mefulün bih sarihe ihtiyaç duymayan, yapılan işin failde kaldığı fiillerdir. Yani geçişsiz fiildir. Başka bir ifadeyle lazım fiil: Türkçede nesne almayan fiil demektir. Mesela:  حَضَرَ التَّلاَمِيذُ  “Öğrenciler geldi.” manasındadır. Bu cümledeki  حَضَرَ  fiili lazım bir fiildir. Cümle, bir fiil ve failden meydana gelmiştir. Anlam bu ikisi ile tamamdır. Mefulün bihe ihtiyaç yoktur. Duyan kişinin aklına cümle ile ilgili...