Arapça Dil Bilgisi

Arapça Dil Bilgisi

Müştak isim – Camid isim

  İsimler, herhangi bir fiilden ya da isimden türeyip türememesine göre iki çeşittir. 1- Müştak isim 2- Camid isim. Camid isim: Herhangi bir isimden ya da fiilden türememiş, doğrudan varlıklara ad olarak konulmuş olan isimlere denir. Mesela: “Deniz” manasındaki  بَحْرٌ ; “Kapı” manasındaki  بَابٌ ; “Adam” manasındaki  رَجُلٌ gibi isimler camid isimlerdir. Zira bu isimler, herhangi bir isimden ya da fiilden türememiş,...

İnfial babı

İnfial babı, mazi fiilin başına esreli hemze (اِ  ) ve sakin “nun”  (نْ  ) ilavesiyle yapılır. Şimdi örnek kelimelerde bu babı inceleyelim:   Mastar Muzari Mazi Manası Sülâsi bab VEZİN اِنْفِعَالٌ يَنْفَعِلُ اِنْفَعَلَ     Açıldı اِنْفِتَاحٌ يَنْفَتِحُ اِنْفَتَحَ Açtı فَتَحَ Çevrildi اِنْقِلاَبٌ يَنْقَلِبُ اِنْقَلَبَ Çevirdi قَلَبَ Atıldı اِنْطِرَاحٌ يَنْطَرِحُ اِنْطَرَحَ Attı طَرَحَ Kırıldı اِنْكِسَارٌ يَنْكَسِرُ اِنْكَسَرَ Kırdı كَسَرَ Kesildi اِنْقِطَاعٌ يَنْقَطِعُ اِنْقَطَعَ Kesti قَطَعَ İnfiâl babının özelliği: İnfiâl babı, müteaddi fiili lazım fiile çevirir. Mesela: كَسَرَ   “kırdı” manasındadır. كَسَرَ الْوَلَدُ الْغُصْنَ  dediğimizde mana: “Çocuk dalı kırdı”  şeklinde olur. Bu cümlede كَسَرَ  müteaddi fiil olup, الْغُصْنَ kelimesi mefulün bihtir.  كَسَرَ   fiilini İnfial babına...

Tefe’ul babı

  Tefe’ul babı, sülasi fiilin başına fethalı bir “te” (تَ  ) getirilip orta harfinin şeddelenmesiyle yapılır. Böylece fiil beş harfe çıkar. Şimdi örnek fiillerde bu babı inceleyelim:   Mastar Muzari Mazi Manası Sülâsi bab VEZİN تَفعُّلٌ يَتَفَعَّلُ تَفَعَّلَ     Büyüklendi تَكَبُّرٌ يَتَكَبَّرُ تَكَبَّرَ Büyük oldu كَبُرَ Kırıldı تَكَسُّرٌ يَتَكَسَّرُ تَكَسَّرَ Kırdı كَسَرَ Taşındı تَحَمُّلٌ يَتَحَمَّلُ تَحَمَّلَ Taşıdı حَمَلَ İlerledi تَقَدُّمٌ يَتَقَدَّمُ تَقَدَّمَ Geldi قَدِمَ Kabul etti تَقَبُّلٌ يَتَقَبَّلُ تَقَبَّلَ Kabul etti قَبِلَ Tefe’ul babının özellikleri: 1- Tefe’ul babı müteaddi fiili lazım fiile çevirir. Mesela: كَسَرَ   “kırdı” manasında müteaddi bir fiildir. كَسَرَ الْوَلَدُ الزُّجَاجَ   “Çocuk camı kırdı.” manasındadır. كَسَرَ  fiilini tefe’ul  babına sokarak  تَكَسَّرَ  dediğimizde...

İf’inlal babı

İf’inlal babı, rubâi mücerred fiilin başına kesreli hemze ( اِ ) ve ikinci harfinden sonra sakin bir nun ( نْ ) ilavesiyle yapılır. Fiil böylece altı harfli “südâsi” olur. Örnek kelimelerde bu babı inceleyelim:   Mastar Muzari Mazi Manası Rubâi bab VEZİN اِفْعِنْلاَلٌ يَفْعَنْلِلُ اِفْعَنْلَلَ   فَعْلَلَ Toplandı اِحْرِنْجَامٌ يَحْرَنْجِمُ اِحْرَنْجَمَ Topladı حَرْجَمَ Kırıldı اِفْرِنْسَاخٌ يَفْرَنْسِخُ اِفْرَنْسَخَ Kırıldı فَرْسَخَ Koştu اِقْرِنْصَافٌ يَقْرَنْصِفُ اِقْرَنْصَفَ Koştu قَرْصَفَ Saygı gösterdi اِحْرِنْشَامٌ يَحْرَنْشِمُ اِحْرَنْشَمَ Saygı gösterdi حَرْشَمَ İf’inlal babının özelliğini öğrenelim: İf’inlal babı, müteaddi fiili lazım fiile çevirir. Ancak eğer fiil aslında lazım fiil ise bu durumda yine lazım anlamı verir....

Tef’il babı

  Tef’il babı, sülasi fiillerde orta harfini şeddelemek suretiyle yapılır. Fiil böylece dört harfe çıkar. Şimdi örnek fiillerde bu babı inceleyelim:   Mastar Muzari Mazi Manası Sülâsi bab VEZİN تَفْعِيلٌ يُفَعِّلُ فَعَّلَ   فَعَلَ İndirdi تَنْزِيلٌ يُنَزِّلُ نَزَّلَ İndi نَزَلَ İkram etti تَكْرِيمٌ يُكَرِّمُ كَرَّمَ Cömert oldu كَرُمَ Girdirdi تَدْخِيلٌ يُدَخِّلُ دَخَّلَ Girdi دَخَلَ Öğretti تَعْلِيمٌ يُعَلِّمُ عَلَّمَ Bildi عَلِمَ Bindirdi تَرْكِيبٌ يُرَكِّبُ رَكَّبَ Bindi رَكِبَ Yaklaştırdı تَقْرِيبٌ يُقَرِّبُ قَرَّبَ Yaklaştı قَرُبَ Tef’il babının özellikleri: 1- Tef’il babı, lazım fiili müteaddi yapar. Mesela: نَظُفَ الْبَيْتُ   cümlesi “Ev temiz oldu.” manasındadır. نَظُفَ   fiilini tef’il babına sokarak:  نَظَّفْنَا الْبَيْتَ   dediğimizde ise mana “Evi temizledik.” şeklinde olur. Gördüğünüz gibi, lazım fiil tef’il babı ile...

Mufâale babı

  Mufâale babı, fiilin birinci harfinden sonra bir elif ilave etmek suretiyle olur. Fiil böylece dört harfli olur. Şimdi örnek kelimelerde bu babı inceleyelim:   Mastar Muzari Mazi Manası Sülâsi bab VEZİN مُفاعَلَةٌ يُفَاعِلُ فَاعَلَ     Vuruştu مُضَارَبَةٌ يُضَارِبُ ضَارَبَ Vurdu ضَرَبَ Birlikte içti مُشَارَبَةٌ يُشَارِبَ شَارَبَ İçti شَرِبَ Yazıştı مُكَاتَبَةٌ يُكَاتِبُ كَاتَبَ Yazdı كَتَبَ Karşılıklı yarıştı مُسَابَقَةٌ يُسَابِقُ سَابَقَ Yarıştı سَبَقَ Birbirine yaklaştı مُقَارَبَةٌ يُقَارِبُ قَارَبَ Yaklaştı قَرُبَ Mufâale babının özelliği: Mufâale babının en önemli özelliği, bir işin karşılıklı yapıldığını göstermesidir. Mufâale babında işdeşlik ve müşareket vardır Mesela:  كَتَبَ   “yazdı” manasındadır. Bu fiili mufâale babına sokarak كَاتَبَ  dediğimizde mana “yazıştı” olur. Gördüğünüz gibi,...

İftial babı

İftiâl babı, mazi fiilin başına esreli hemze ( اِ ) ve birinci harfinden sonra “te”   (تَ  ) ilavesiyle yapılır. Şimdi örnek kelimelerde bu babı inceleyelim:   Mastar Muzari Mazi Manası Sülâsi bab VEZİN اِفْتِعَالٌ يَفْتَعِلُ اِفْتَعَلَ     Toplandı اِجْتِمَاعٌ يَجْتَمِعُ اِجْتَمَعَ Topladı جَمَعَ Taşındı اِنْتِقَالٌ يَنْتَقِلُ اِنْتَقَلَ Taşıdı نَقَلَ Çabaladı çalıştı اِجْتِهَادٌ يَجْتَهِدُ اِجْتَهَدَ Çalıştı جَهَدَ Ayrıldı اِفْتِرَاقٌ يَفْتَرِقُ اِفْتَرَقَ Ayırdı فَرَقَ Çok kazandı اِكْتِسَابٌ يَكْتَسِبُ اِكْتَسَبَ Kazandı كَسَبَ Yayıldı اِنْتِشَارٌ يَنْتَشِرُ اِنْتَشَرَ Yaydı نَشَرَ İftiâl babının özellikleri: 1- İftiâl babı müteaddi fiili lazım fiile çevirir. Mesela: جَمَعَ   “topladı” manasındadır. جَمَعَ الْمُعَلِّمُ  التَّلاَمِيذَ   dediğimizde mana “Öğretmen öğrencileri topladı.”  şeklinde olur. جَمَعَ   fiilini İftiâl babına sokarak  اِجْتَمَعَ  dediğimizde mana “toplandı”...

İf’al babı

İf’al babı, sülâsi fiilin başına hemze ilavesiyle yapılır. Böylece fiil dört harfli olur. Şimdi örnek fiillerde bu babı inceleyelim:   Mastar Muzari Mazi Manası Sülâsi bab VEZİN إِفْعَالٌ يُفْعِلُ أَفْعَلَ     İndirdi إِنْزَالٌ يُنْزِلُ أَنْزَلَ İndi نَزَلَ İkram etti إِكْرَامٌ يُكْرِمُ أَكْرَمَ Cömert oldu كَرُمَ Girdirdi إِدْخَالٌ يُدْخِلُ أَدْخَلَ Girdi دَخَلَ Bildirdi إِعْلاَمٌ يُعْلِمُ أَعْلَمَ Bildi عَلِمَ Bindirdi إِرْكَابٌ يُرْكِبُ أَرْكَبَ Bindi رَكِبَ Yaklaştırdı إِقْرَابٌ يُقْرِبُ أَقْرَبَ Yaklaştı قَرُبَ İf’al babının özellikleri: 1- İf’al babı, lazım fiili müteaddi yapar. Mesela: نَزَلَ الْقُرْآنُ   “Kur’an indi.” manasındadır. أَنْزَلَ اللَّهُ الْقُرْآنَ   dediğimizde ise mana “Allah Kur’an’ı indirdi.” şeklinde olur. Gördüğünüz gibi, lazım fiil, if’al babıyla müteaddi olmuştur. 2- İf’al babı, fiilin müteaddiliğini artırır. Yani...

Mücerred fiil

 Arapçada Sülasi Mücerred Fiiller  Arapçada Rubai Mücerred Fiiller   Bütün harfleri, fiilin kök harfi olan fiillere mücerred fiil denir. Mücerred fiil ya üç harfli olur, ya da dört harfli olur. Üç harfli olanlarına “Sülâsi mücerred fiil” denir. Dört harfli olanlarına da “Rübâi mücerred fiil” denir. Sülasi fiillerin mazi, muzari ve mastarları belli kalıplara göre gelmez. Mazi ve muzarideki orta harflerinin durumuna...

Mezid fiil

  Fiilin kök harflerinin üzerine bir, iki veya üç harf eklenerek elde edilmiş fiillere “Mezid Fiil” denir Mezid fiil, harfleri artırılmış fiil demektir. İster üç harfli olsun, ister dört harfli olsun, mücerred fiilin üzerine harf eklenerek yeni fiiller elde edilir. Fiilin harf sayısının artması anlamı üzerinde ekti eder. Örneğin, نَزَلَ  “indi” demek iken, أَنْزَلَ  olduğunda “indirdi” anlamına gelir. Yine  خَرَجَ  “çıktı”...

Lefif Fiil

Lefif fiil: İki kök harfi de illetli harf olan fiile denir. Lefif fiil iki çeşittir: 1- Lefif-i makrun 2- Lefif-i mefruk. Lefif-i makrun: İlletli iki harf yan yana gelirse bu lefif-i makrun olur:  كَوَى  (ütüledi) fiili gibi. Lefif-i mefruk: İlletli harflerin biri başta biri sonda olup ortaya sahih bir harfin girdiği fiildir. وَفَى  (sözünde durdu) fiili gibi. Lefif fiillerin mazi, muzari ve emr-i hazır çekimleri...

Mutel Fiiller / Misal Fiil

  Mutel fiiller: Kök harflerinden biri veya ikisi illetli harf olan fiil demektir. Mutel fiiller 4 grupta incelenir. Bunlar: 1- Misel fiil 2- Ecvef fiil 3- Nakıs fiil 4- Lefif fiildir. Şimdi, sırasıyla bu fiil gruplarını inceleyelim: Misel fiil: Kök harflerinden ilki illetli harf olan fiil demektir. İllet harfleri “elif, vav, ye” dir. İllet harfleri med harfleriyle aynı görünse de aralarında şöyle bir...

Ecvef Fiil

Ecvef fiil: Orta harfi illetli olan fiildir. Mesela: قَالَ (dedi),  نَامَ (uyudu), بَاعَ (sattı), قَامَ  (kalktı),طَالَ  (uzadı), عَادَ  (geri döndü),كَادَ  (tuzak kurdu), صَاحَ  (bağırdı),عَابَ  (kusurlu oldu) fiilleri ecvef fiillerdendir. Bu fiillerin orta harfi illetli harftir. Ecvef fiilin mazi çekimi şu şekildedir: Eğer ecvef fiilin muzarisi  قَالَ  يَقُولُ  şeklinde geliyorsa, yani muzarisinin orta harfi “vav” ise, mazi çekiminde, cem’i gaibeden itibaren ilk harfi...

Nakıs Fiil

  Nakıs fiil: Son harfi illetli harf olan fiildir.  دَعَا ، رَمَى ، نَسِىَ  gibi fiiller nakıs fiiller grubuna girmektedir. Genel olarak nakıs fiillerin mazi ve muzari çekiminde 3 tip fiil ile karşılaşırız: 1- Mazide orta harfi üstün, muzaride orta harfi ötre olanlar: دَعَا يَدْعُو  gibi. 2- Mazide orta harfi üstün, muzaride orta harfi esre olanlar: رَمَى يَرْمِى  gibi. 3- Mazide orta harfi esre,...

Salim Fiil Aksam-ı seba /

Arapçada bir fiilin hangi harfi içine aldığı, şeddeli olup olmadığı, içinde illetli harfin bulunup bulunmadığı ya da kaç tane illetli harfin bulunduğu önemlidir. Çünkü fiilin çekimi sırasında ve emir yapılışında, fiilin aksam-ı sebada hangi kısma girdiğine göre şekil alır. Aksam-ı seba: Yedi kısım demektir. Mazideki harf durumuna göre bir fiil yedi kısımdan birine girer. Aksam-ı Seb’a ikiye ayrılır: 1- Sahih Fiiller 2- Mu’tel Fiiller. Sahih fiiller: Kök harflerinden...

Mehmuz Fiil

  Mehmuz fiil: Kök harflerinden biri hemze olan fiil demektir. İlk harfi hemze olursa, mehmuz’ul fâ; ikinci harfi hemze olursa mehmuz’ul ayn; üçüncü harfi hemze olursa mehmuz’ul lâm adını alır. Mesela,  أَخَذَ  mehmuz’ul fâ bir fiil iken, سَأَلَ  mehmuz’ul ayn bir fiildir.  قَرَأَ  ise mehmuz’ul lâm bir fiildir. Mehmuz fiilin mazi ve muzari çekimleri salim fiil ile aynıdır. Salim bir fiilin mazi...